ඉදානි මග්ගකථා නාම හොති. තත්ථ යෙසං “පුබ්බෙව ඛො පනස්ස කායකම්මං වචීකම්මං ආජීවො සුපරිසුද්ධො හොතී”ති (අ· නි· 3.431) ඉදඤ්චෙව සුත්තං සම්මාවාචාකම්මන්තාජීවානඤ්ච චිත්තවිප්පයුත්තතං නිස්සාය “නිප්පරියායෙන පඤ්චඞ්ගිකොව මග්ගො”ති ලද්ධි, සෙය්යථාපි මහිසාසකානං, තෙ සන්ධාය පඤ්චඞ්ගිකොති පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. සම්මාවාචා මග්ගඞ්ගං, සා ච න මග්ගොතිආදි පරසමයවසෙන වුත්තං. පරසමයස්මිඤ්හි සම්මාවාචාදයො මග්ගඞ්ගන්ති ආගතා. රූපත්තා පන මග්ගො න හොතීති වණ්ණිතා. සම්මාදිට්ඨි මග්ගඞ්ගන්තිආදි මග්ගඞ්ගස්ස අමග්ගතා නාම නත්ථීති දස්සනත්ථං වුත්තං. පුබ්බෙව ඛො පනස්සාති සුත්තෙ පරිසුද්ධසීලස්ස මග්ගභාවනා නාම හොති, න ඉතරස්සාති ආගමනියපටිපදාය විසුද්ධිභාවදස්සනත්ථං “කායකම්මං වචීකම්මං ආජීවො සුපරිසුද්ධො හොතී”ති වුත්තං, න ඉමෙහි විනා පඤ්චඞ්ගිකභාවදස්සනත්ථං. තෙනෙවාහ “එවමස්සායං අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡතී”ති. සකවාදිනා ආභතසුත්තං නීතත්ථමෙවාති.

ඉදානි ඤාණකථා නාම හොති. තත්ථ ධම්මචක්කප්පවත්තනෙ ද්වාදසාකාරඤාණං සන්ධාය “ද්වාදසවත්ථුකං ඤාණං ලොකුත්තර”න්ති යෙසං ලද්ධි, සෙය්යථාපි පුබ්බසෙලියානං, තෙ සන්ධාය පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. අථ නං “සචෙ තං ද්වාදසවත්ථුකං, ද්වාදසහි මග්ගඤාණෙහි භවිතබ්බ”න්ති චොදෙතුං ද්වාදසාතිආදිමාහ. ඉතරො මග්ගස්ස එකත්තං සන්ධාය පටික්ඛිපති, එකෙකස්මිං සච්චෙ සච්චඤාණකිච්චඤාණකතඤාණානං වසෙන ඤාණනානත්තං සන්ධාය පටිජානාති. ද්වාදස සොතාපත්තිමග්ගාතිආදීසුපි එසෙව නයො. නනු වුත්තං භගවතාති සුත්තං සද්ධිං පුබ්බභාගපරභාගෙහි ඤාණනානත්තං දීපෙති, න අරියමග්ගස්ස ද්වාදස ඤාණතං. තස්මා අසාධකන්ති.

ඉදානි සාසනකථා නාම හොති. තත්ථ තිස්සො සඞ්ගීතියො සන්ධාය “සාසනං නවං කත”න්ති ච “අත්ථි කොචි තථාගතස්ස සාසනං නවං කරොතී”ති ච “ලබ්භා තථාගතස්ස සාසනං නවං කාතු”න්ති ච යෙසං ලද්ධි, සෙය්යථාපි එකච්චානං උත්තරාපථකානං; තෙ සන්ධාය තීසුපි කථාසු පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. සතිපට්ඨානාතිආදි සාසනං නාම සතිපට්ඨානාදයො චෙව අරියධම්මා, කුසලාදීනඤ්ච දෙසනා. තත්ථ යෙසං භගවතා දෙසිතා සතිපට්ඨානාදයො, ඨපෙත්වා තෙ අඤ්ඤෙසං වා සතිපට්ඨානාදීනං කරණෙන අකුසලාදීනං වා කුසලාදිභාවකරණෙන සාසනං නවංකතං නාම භවෙය්ය, කිං තං එවං කතං කෙනචි, අත්ථි වා කොචි එවං කරොති, ලබ්භා වා එවං කාතුන්ති තීසුපි පුච්ඡාසු චොදනත්ථං වුත්තං. සෙසං සබ්බත්ථ යථාපාළිමෙව නිය්යාතීති.

ඉදානි අවිවිත්තකථා නාම හොති. තත්ථ යස්ස පුග්ගලස්ස යො ධම්මො පච්චුප්පන්නො, සො තෙන අවිවිත්තො නාමාති ඉදං සකසමයෙ සන්නිට්ඨානං. යස්මා පන පුථුජ්ජනෙන තෙධාතුකා ධම්මා අපරිඤ්ඤාතා, තස්මා සො එකක්ඛණෙයෙව සබ්බෙහිපි තෙධාතුකෙහි ධම්මෙහි අවිවිත්තොති යෙසං ලද්ධි, සෙය්යථාපි තෙසඤ්ඤෙව, තෙ සන්ධාය පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. ඵස්සෙහීතිආදි සබ්බෙසං ඵස්සාදීනං එකක්ඛණෙ පවත්තිදොසදස්සනත්ථං වුත්තං. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

ඉදානි සඤ්ඤොජනකථා නාම හොති. තත්ථ යස්මා අරහා සබ්බං බුද්ධවිසයං න ජානාති, තස්මා තස්ස තත්ථ අවිජ්ජාවිචිකිච්ඡාහි අප්පහීනාහි භවිතබ්බන්ති සඤ්ඤාය “අත්ථි කිඤ්චි සඤ්ඤොජනං අප්පහාය අරහත්තප්පත්තී”ති යෙසං ලද්ධි, සෙය්යථාපි මහාසඞ්ඝිකානං, තෙ සන්ධාය පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. අත්ථි කිඤ්චි සක්කායදිට්ඨීතිආදි අරහතො සබ්බසංයොජනප්පහානදස්සනත්ථං වුත්තං. සබ්බං බුද්ධවිසයන්ති පඤ්හද්වයෙ අරහතො සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණාභාවෙන පටිසෙධො කතො, න අවිජ්ජාවිචිකිච්ඡානං අප්පහානෙන. ඉතරො පන තෙසං අප්පහීනතං සන්ධාය තෙන හීති ලද්ධිං පතිට්ඨපෙති. සා අයොනිසො පතිට්ඨාපිතත්තා අප්පතිට්ඨිතාව හොතීති.

ඉදානි ඉද්ධිකථා නාම හොති. තත්ථ ඉද්ධි නාමෙසා කත්ථචි ඉජ්ඣති, කත්ථචි න ඉජ්ඣති, අනිච්චාදීනං නිච්චාදිකරණෙ එකන්තෙනෙව න ඉජ්ඣති. සභාගසන්තතිං පන පරිවත්තෙත්වා විසභාගසන්තතිකරණෙ වා සභාගසන්තතිවසෙනෙව චිරතරප්පවත්තනෙ වා යෙසං අත්ථාය කරියති, තෙසං පුඤ්ඤාදීනි කාරණානි නිස්සාය කත්ථචි ඉජ්ඣති, භික්ඛූනං අත්ථාය පානීයස්ස සප්පිඛීරාදිකරණෙ විය මහාධාතුනිධානෙ දීපාදීනං චිරසන්තානප්පවත්තනෙ විය චාති ඉදං සකසමයෙ සන්නිට්ඨානං. යං පන ආයස්මා පිලින්දවච්ඡො රඤ්ඤො පාසාදං සුවණ්ණන්ත්වෙව අධිමුච්චි, තං නිස්සාය යෙසං “අත්ථි අධිප්පායඉද්ධී”ති ලද්ධි, සෙය්යථාපි අන්ධකානං; තෙ සන්ධාය අත්ථි අධිප්පායඉද්ධීති පුච්ඡා සකවාදිස්ස. තත්ථ අධිප්පායඉද්ධීති අධිප්පායඉද්ධි, යථාධිප්පායං ඉජ්ඣනඉද්ධීති අත්ථො. ආමන්තාති ලද්ධිමත්තෙ ඨත්වා පටිඤ්ඤා පරවාදිස්ස. අථ නං අනිච්චාදීනං නිච්චාදිතාය අනුයුඤ්ජිතුං නිච්චපණ්ණා රුක්ඛා හොන්තූතිආදිමාහ. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙව. ලද්ධිපතිට්ඨාපනෙ සුවණ්ණො ච පනාසීති රඤ්ඤො පුඤ්ඤූපනිස්සයෙන ආසි, න කෙවලං ථෙරස්ස අධිප්පායෙනෙව. තස්මා අසාධකමෙතන්ති.