ජීවිතාවොරොපනකථාවණ්ණනා
ඉදානි ජීවිතාවොරොපනකථා නාම හොති. තත්ථ යස්මා දොසසම්පයුත්තෙන චිත්තෙන පාණාතිපාතො හොති, දොසො ච දිට්ඨිසම්පන්නස්ස අප්පහීනො, තස්මා “දිට්ඨිසම්පන්නො සඤ්චිච්ච පාණං ජීවිතා වොරොපෙය්යා”ති යෙසං ලද්ධි, සෙය්යථාපි පුබ්බසෙලියාපරසෙලියානං; තෙ සන්ධාය දිට්ඨිසම්පන්නොති පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. සඤ්චිච්ච මාතරන්තිආදිපඤ්හෙසු පන “අට්ඨානමෙතං අනවකාසො”ති සුත්තභයෙන පටික්ඛිපති. සත්ථරි අගාරවොතිආදි සත්ථාරාදීසු සගාරවස්ස සික්ඛාපදස්ස වීතික්කමාභාවදස්සනත්ථං වුත්තං. ඉතරො පන අකුසලවසෙන තස්ස අගාරවො නාම නත්ථීති පටික්ඛිපිත්වා සගාරවභාවඤ්ච සම්පටිච්ඡිත්වා පුන අගාරවොති පුට්ඨො තෙසු තෙසු කිච්චෙසු පසුතතාය වික්ඛිත්තානං අසතියා අමනසිකාරෙන චෙතියෙ අභිවාදනපදක්ඛිණකරණාභාවං සන්ධාය පටිජානාති. පුන ඔහදෙය්යාතිආදිනා නයෙන පුට්ඨො තාදිසාය කිරියාය සඤ්චිච්ච අකරණතො පටික්ඛිපති. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.
ජීවිතාවොරොපනකථාවණ්ණනා.
දුග්ගතිකථාවණ්ණනා
ඉදානි දුග්ගතිකථා නාම හොති. තත්ථ යෙ දුග්ගතිඤ්ච දුග්ගතිසත්තානං රූපාදිආරම්මණං තණ්හඤ්චාති උභයම්පි දුග්ගතීති ගහෙත්වා පුන තථා අවිභජිත්වා අවිසෙසෙනෙව “දිට්ඨිසම්පන්නස්ස පහීනා දුග්ගතී”ති වදන්ති, සෙය්යථාපි උත්තරාපථකා; තෙ සන්ධාය පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. ආපායිකෙ රූපෙ රජ්ජෙය්යාතිආදි පරවාදිනො ලද්ධියා දිට්ඨිසම්පන්නස්ස දුග්ගති අප්පහීනා, තස්ස වසෙන චොදෙතුං වුත්තං. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙව. නිරයං උපපජ්ජෙය්යාතිආදි දුග්ගතිපහානමෙව දුග්ගතිගාමිනිතණ්හාපහානං වා දීපෙති, න දුග්ගතිසත්තානං රූපාදිආරම්මණාය තණ්හාය පහානං, තස්මා අසාධකන්ති.
දුග්ගතිකථාවණ්ණනා.
සත්තමභවිකකථායපි එසෙව නයොති.
ද්වාදසමො වග්ගො.
13. තෙරසමවග්ගො
කප්පට්ඨකථාවණ්ණනා
ඉදානි කප්පට්ඨකථා නාම හොති. තත්ථ යෙසං “සඞ්ඝං සමග්ගං භෙත්වාන, කප්පං නිරයම්හි පච්චතී”ති “සකලම්පි කප්පං සඞ්ඝභෙදකො නිරයෙ තිට්ඨතී”ති ලද්ධි, සෙය්යථාපි රාජගිරිකානං; තෙ සන්ධාය කප්පට්ඨොති පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. බුද්ධො ච ලොකෙති ඉදං විනා බුද්ධුප්පාදෙන සඞ්ඝභෙදස්ස අභාවදස්සනත්ථං වුත්තං. කප්පො ච සණ්ඨාති සඞ්ඝො ච භිජ්ජතීතිආදි “යදි සො සකලං කප්පං තිට්ඨති, සණ්ඨහනතො පට්ඨාය තං කම්මං කත්වා තත්ථ උප්පජ්ජිත්වා තිට්ඨෙය්යා”ති දස්සෙතුං වුත්තං. අතීතන්තිආදි හෙට්ඨා වුත්තාධිප්පායමෙව. කප්පට්ඨො ඉද්ධිමාති පඤ්හෙ භාවනාමයං සන්ධාය පටික්ඛිපති, පරසමයෙ පනස්ස ජාතිමයං ඉද්ධිං ඉච්ඡන්ති, තං සන්ධාය පටිජානාති. ඡන්දිද්ධිපාදොතිආදි “ජාතිමයාය ඉද්ධියා ඉද්ධිමාති ලද්ධිමත්තමෙතං, කිං තෙන, යදි පනස්ස ඉද්ධි අත්ථි, ඉමිනා නයෙන ඉද්ධිපාදා භාවිතා භවෙය්යු”න්ති චොදනත්ථං වුත්තං. ආපායිකො නෙරයිකොති සුත්තං යං සො එකං කප්පං අසීතිභාගෙ කත්වා තතො එකභාගමත්තං කාලං තිට්ඨෙය්ය, තං ආයුකප්පං සන්ධාය වුත්තං, තස්මා අසාධකන්ති.
කප්පට්ඨකථාවණ්ණනා.
කුසලපටිලාභකථාවණ්ණනා
ඉදානි කුසලපටිලාභකථා නාම හොති. තත්ථ කප්පට්ඨො සකසමයෙ කාමාවචරකුසලමෙව පටිලභති. යෙන පන තං උපපත්තිං පටිබාහෙය්ය, තං මහග්ගතං ලොකුත්තරං වා න පටිලභති. යෙසං පන ඉමං විභාගං අකත්වා අවිසෙසෙනෙව “සො කුසලචිත්තං න පටිලභතී”ති ලද්ධි, සෙය්යථාපි උත්තරාපථකානං; තෙසං විභාගදස්සනෙන තං ලද්ධිං භින්දිතුං පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.