හෙතුගොච්ඡකනිද්දෙසෙ තයො කුසලහෙතූතිආදිනා නයෙන හෙතූ දස්සෙත්වා පුන තෙයෙව උප්පත්තිට්ඨානතො දස්සෙතුං චතූසු භූමීසු කුසලෙසු උප්පජ්ජන්තීතිආදි වුත්තං. ඉමිනා උපායෙන සෙසගොච්ඡකෙසුපි දෙසනානයො වෙදිතබ්බො.

යත්ථ ද්වෙ තයො ආසවා එකතො උප්පජ්ජන්තීති එත්ථ තිවිධෙන ආසවානං එකතො උප්පත්ති වෙදිතබ්බා. තත්ථ චතූසු දිට්ඨිවිප්පයුත්තෙසු අවිජ්ජාසවෙන, දිට්ඨිසම්පයුත්තෙසු දිට්ඨාසවඅවිජ්ජාසවෙහි සද්ධින්ති කාමාසවො දුවිධෙන එකතො උප්පජ්ජති. භවාසවො චතූසු දිට්ඨිවිප්පයුත්තෙසු අවිජ්ජාසවෙන සද්ධින්ති එකධාව එකතො උප්පජ්ජති. යථා චෙත්ථ එවං යත්ථ ද්වෙ තීණි සංයොජනානි එකතො උප්පජ්ජන්තීති එත්ථාපි සංයොජනානං උප්පත්ති එකතො දසධා භවෙ. තත්ථ කාමරාගො චතුධා එකතො උප්පජ්ජති, පටිඝො තිධා, මානො එකධා. තථා විචිකිච්ඡා චෙව භවරාගො ච. කථං? කාමරාගො තාව මානසංයොජනඅවිජ්ජාසංයොජනෙහි චෙව, දිට්ඨිසංයොජනඅවිජ්ජාසංයොජනෙහි ච, සීලබ්බතපරාමාසඅවිජ්ජාසංයොජනෙහි ච, අවිජ්ජාසංයොජනමත්තෙනෙව ච සද්ධින්ති එවං චතුධා එකතො උප්පජ්ජති. පටිඝො පන ඉස්සාසංයොජනඅවිජ්ජාසංයොජනෙහි චෙව, මච්ඡරියසංයොජනඅවිජ්ජාසංයොජනෙහි ච, අවිජ්ජාසංයොජනමත්තෙනෙව ච සද්ධින්ති එවං තිධා එකතො උප්පජ්ජති. මානො භවරාගාවිජ්ජාසංයොජනෙහි සද්ධිං එකධාව එකතො උප්පජ්ජති . තථා විචිකිච්ඡා. සා හි අවිජ්ජාසංයොජනෙන සද්ධිං එකධා උප්පජ්ජති. භවරාගෙපි එසෙව නයොති. එවමෙත්ථ ද්වෙ තීණි සංයොජනානි එකතො උප්පජ්ජන්ති.

යං පනෙතං නීවරණගොච්ඡකෙ යත්ථ ද්වෙ තීණි නීවරණානි එකතො උප්පජ්ජන්තීති වුත්තං, තත්ථාපි අට්ඨධා නීවරණානං එකතො උප්පත්ති වෙදිතබ්බා. එතෙසු හි කාමච්ඡන්දො දුවිධා එකතො උප්පජ්ජති, බ්යාපාදො චතුධා, උද්ධච්චං එකධා. තථා විචිකිච්ඡා. කථං? කාමච්ඡන්දො තාව අසඞ්ඛාරිකචිත්තෙසු උද්ධච්චනීවරණඅවිජ්ජානීවරණෙහි, සසඞ්ඛාරිකෙසු ථිනමිද්ධඋද්ධච්චඅවිජ්ජානීවරණෙහි සද්ධිං දුවිධා එකතො උප්පජ්ජති. යං පනෙතං ද්වෙ තීණීති වුත්තං, තං හෙට්ඨිමපරිච්ඡෙදවසෙන වුත්තං. තස්මා චතුන්නම්පි එකතො උප්පජ්ජතීති වචනං යුජ්ජති එව. බ්යාපාදො පන අසඞ්ඛාරිකචිත්තෙ උද්ධච්චඅවිජ්ජානීවරණෙහි, සසඞ්ඛාරිකෙ ථිනමිද්ධඋද්ධච්චඅවිජ්ජානීවරණෙහි, අසඞ්ඛාරිකෙයෙව උද්ධච්චකුක්කුච්චඅවිජ්ජානීවරණෙහි, සසඞ්ඛාරිකෙයෙව ථිනමිද්ධඋද්ධච්චකුක්කුච්චඅවිජ්ජානීවරණෙහි සද්ධින්ති චතුධා එකතො උප්පජ්ජති. උද්ධච්චං පන අවිජ්ජානීවරණමත්තෙන සද්ධිං එකධාව එකතො උප්පජ්ජති. විචිකිච්ඡුද්ධච්චඅවිජ්ජානීවරණෙහි සද්ධිං එකධාව එකතො උප්පජ්ජති.

යම්පිදං කිලෙසගොච්ඡකෙ යත්ථ ද්වෙ තයො කිලෙසා එකතො උප්පජ්ජන්තීති වුත්තං, තත්ථ ‘ද්වෙ කිලෙසා අඤ්ඤෙහි, තයො වා කිලෙසා අඤ්ඤෙහි කිලෙසෙහි සද්ධිං උප්පජ්ජන්තී’ති එවමත්ථො වෙදිතබ්බො. කස්මා? ද්වින්නං තිණ්ණංයෙව වා එකතො උප්පත්තියා අසම්භවතො.

තත්ථ දසධා කිලෙසානං එකතො උප්පත්ති හොති. එත්ථ හි ලොභො ඡධා එකතො උප්පජ්ජති. පටිඝො ද්විධා. තථා මොහොති වෙදිතබ්බො. කථං? ලොභො තාව අසඞ්ඛාරිකෙ දිට්ඨිවිප්පයුත්තෙ මොහඋද්ධච්චඅහිරිකානොත්තප්පෙහි, සසඞ්ඛාරිකෙ මොහථිනඋද්ධච්චඅහිරිකානොත්තප්පෙහි, අසඞ්ඛාරිකෙයෙව මොහමානුද්ධච්චාහිරිකානොත්තප්පෙහි, සසඞ්ඛාරිකෙයෙව මොහමානථිනඋද්ධච්චඅහිරිකානොත්තප්පෙහි, දිට්ඨිසම්පයුත්තෙ පන අසඞ්ඛාරිකෙ මොහඋද්ධච්චදිට්ඨිඅහිරිකානොත්තප්පෙහි, සසඞ්ඛාරිකෙ මොහදිට්ඨිථිනඋද්ධච්චඅහිරිකානොත්තප්පෙහි සද්ධින්ති ඡධා එකතො උප්පජ්ජති.

පටිඝො පන අසඞ්ඛාරිකෙ මොහඋද්ධච්චඅහිරිකානොත්තප්පෙහි, සසඞ්ඛාරිකෙ මොහථිනඋද්ධච්චඅහිරිකානොත්තප්පෙහි සද්ධින්ති එවං ද්විධා එකතො උප්පජ්ජති. මොහො පන විචිකිච්ඡාසම්පයුත්තෙ විචිකිච්ඡුද්ධච්චඅහිරිකානොත්තප්පෙහි, උද්ධච්චසම්පයුත්තෙ උද්ධච්චඅහිරිකානොත්තප්පෙහි සද්ධින්ති එවං ද්විධා එකතො උප්පජ්ජති. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

පරමවිසුද්ධසද්ධාබුද්ධිවීරියපටිමණ්ඩිතෙන සීලාචාරජ්ජවමද්දවාදිගුණසමුදයසමුදිතෙන සකසමයසමයන්තරගහනජ්ඣොගාහණසමත්ථෙන පඤ්ඤාවෙය්යත්තියසමන්නාගතෙන තිපිටකපරියත්තිප්පභෙදෙ සාට්ඨකථෙ සත්ථුසාසනෙ අප්පටිහතඤාණප්පභාවෙන මහාවෙය්යාකරණෙන කරණසම්පත්තිජනිතසුඛවිනිග්ගතමධුරොදාරවචනලාවණ්ණයුත්තෙන යුත්තමුත්තවාදිනා වාදීවරෙන මහාකවිනා පභින්නපටිසම්භිදාපරිවාරෙ ඡළභිඤ්ඤාදිප්පභෙදගුණපටිමණ්ඩිතෙ උත්තරිමනුස්සධම්මෙ සුප්පතිට්ඨිතබුද්ධීනං ථෙරවංසප්පදීපානං ථෙරානං මහාවිහාරවාසීනං වංසාලඞ්කාරභූතෙන විපුලවිසුද්ධබුද්ධිනා බුද්ධඝොසොති ගරූහි ගහිතනාමධෙය්යෙන ථෙරෙන කතා අයං අට්ඨසාලිනී නාම ධම්මසඞ්ගහට්ඨකථා.