ඉදානි අකුසලධම්මපදං භාජෙත්වා දස්සෙතුං කතමෙ ධම්මා අකුසලාතිආදි ආරද්ධං. තත්ථ ධම්මවවත්ථානාදිවාරප්පභෙදො ච හෙට්ඨා ආගතානං පදානං අත්ථවිනිච්ඡයො ච හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. තත්ථ තත්ථ පන විසෙසමත්තමෙව වණ්ණයිස්සාම. තත්ථ සමයවවත්ථානෙ තාව යස්මා, කුසලස්ස විය, අකුසලස්ස භූමිභෙදො නත්ථි, තස්මා එකන්තං කාමාවචරම්පි සමානං එතං ‘කාමාවචර’න්ති න වුත්තං. දිට්ඨිගතසම්පයුත්තන්ති එත්ථ දිට්ඨි එව දිට්ඨිගතං ‘ගූථගතං මුත්තගත’න්තිආදීනි (අ· නි· 9.11) විය. ගන්තබ්බාභාවතො වා දිට්ඨියා ගතමත්තමෙවෙතන්තිපි දිට්ඨිගතං. තෙන සම්පයුත්තං දිට්ඨිගතසම්පයුත්තං.

තත්ථ අසද්ධම්මසවනං, අකල්යාණමිත්තතා, අරියානං අදස්සනකාමතාදීනි අයොනිසො මනසිකාරොති එවමාදීහි කාරණෙහි ඉමස්ස දිට්ඨිගතසඞ්ඛාතස්ස මිච්ඡාදස්සනස්ස උප්පත්ති වෙදිතබ්බා. යෙ හි එතෙ දිට්ඨිවාදපටිසංයුත්තා අසද්ධම්මා තෙසං බහුමානපුබ්බඞ්ගමෙන අතික්කන්තමජ්ඣත්තෙන උපපරික්ඛාරහිතෙන සවනෙන, යෙ ච දිට්ඨිවිපන්නා අකල්යාණමිත්තා තංසම්පවඞ්කතාසඞ්ඛාතාය අකල්යාණමිත්තතාය, බුද්ධාදීනං අරියානඤ්චෙව සප්පුරිසානඤ්ච අදස්සනකාමතාය චතුසතිපට්ඨානාදිභෙදෙ අරියධම්මෙ අකොවිදත්තෙන පාතිමොක්ඛසංවරඉන්ද්රියසංවරසතිසංවරඤාණසංවරපහානසංවරප්පභෙදෙ අරියධම්මෙ චෙව සප්පුරිසධම්මෙ ච සංවරභෙදසඞ්ඛාතෙන අවිනයෙන තෙහෙව කාරණෙහි පරිභාවිතෙන අයොනිසො මනසිකාරෙන කොතූහලමඞ්ගලාදිපසුතතාය ච එතං උප්පජ්ජතීති වෙදිතබ්බං. අසඞ්ඛාරභාවො පනස්ස චිත්තස්ස හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො.

ධම්මුද්දෙසවාරෙ ඵස්සොති අකුසලචිත්තසහජාතො ඵස්සො. වෙදනාදීසුපි එසෙව නයො. ඉති අකුසලමත්තමෙව එතෙසං පුරිමෙහි විසෙසො.

චිත්තස්සෙකග්ගතා හොතීති පාණාතිපාතාදීසුපි අවික්ඛිත්තභාවෙන චිත්තස්ස එකග්ගතා හොති. මනුස්සා හි චිත්තං සමාදහිත්වා අවික්ඛිත්තා හුත්වා අවිරජ්ඣමානානි සත්ථානි පාණසරීරෙසු නිපාතෙන්ති, සුසමාහිතා පරෙසං සන්තකං හරන්ති, එකරසෙන චිත්තෙන මිච්ඡාචාරං ආපජ්ජන්ති. එවං අකුසලප්පවත්තියම්පි චිත්තස්ස එකග්ගතා හොති.

මිච්ඡාදිට්ඨීති අයාථාවදිට්ඨි, විරජ්ඣිත්වා ගහණතො වා විතථා දිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨි. අනත්ථාවහත්තා පණ්ඩිතෙහි ජිගුච්ඡිතා දිට්ඨීතිපි මිච්ඡාදිට්ඨි. මිච්ඡාසඞ්කප්පාදීසුපි එසෙව නයො. අපිච මිච්ඡා පස්සන්ති තාය, සයං වා මිච්ඡා පස්සති, මිච්ඡාදස්සනමත්තමෙව වා එසාති මිච්ඡාදිට්ඨි. සා අයොනිසො අභිනිවෙසලක්ඛණා, පරාමාසරසා, මිච්ඡාභිනිවෙසපච්චුපට්ඨානා, අරියානං අදස්සනකාමතාදිපදට්ඨානා; පරමං වජ්ජන්ති දට්ඨබ්බා. මිච්ඡාසඞ්කප්පාදීසු ‘මිච්ඡා’ති පදමත්තමෙව විසෙසො. සෙසං කුසලාධිකාරෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

අහිරිකබලං අනොත්තප්පබලන්ති එත්ථ බලත්ථො නිද්දෙසවාරෙ ආවි භවිස්සති. ඉතරෙසු පන – න හිරියතීති අහිරිකො. අහිරිකස්ස භාවො අහිරිකං. න ඔත්තප්පං අනොත්තප්පං. තෙසු අහිරිකං කායදුච්චරිතාදීහි අජිගුච්ඡනලක්ඛණං, අලජ්ජාලක්ඛණං වා. අනොත්තප්පං තෙහෙව අසාරජ්ජනලක්ඛණං අනුත්තාසනලක්ඛණං වා. අහිරිකමෙව බලං අහිරිකබලං. අනොත්තප්පමෙව බලං අනොත්තප්පබලං. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපත්ථො. විත්ථාරො පන හෙට්ඨා වුත්තපටිපක්ඛවසෙන වෙදිතබ්බො.

ලුබ්භන්ති තෙන, සයං වා ලුබ්භති, ලුබ්භනමත්තමෙව වා තන්ති ලොභො. මුය්හන්ති තෙන, සයං වා මුය්හති, මුය්හනමත්තමෙව වා තන්ති මොහො. තෙසු ලොභො ආරම්මණග්ගහණලක්ඛණො මක්කටාලෙපො විය, අභිසඞ්ගරසො තත්තකපාලෙ ඛිත්තමංසපෙසි විය, අපරිච්චාගපච්චුපට්ඨානො තෙලඤ්ජනරාගො විය, සංයොජනියධම්මෙසු අස්සාදදස්සනපදට්ඨානො. සො තණ්හානදීභාවෙන වඩ්ඪමානො, සීඝසොතා නදී විය මහාසමුද්දං, අපායමෙව ගහෙත්වා ගච්ඡතීති දට්ඨබ්බො.

මොහො චිත්තස්ස අන්ධභාවලක්ඛණො අඤ්ඤාණලක්ඛණො වා, අසම්පටිවෙධරසො ආරම්මණසභාවච්ඡාදනරසො වා, අසම්මාපටිපත්තිපච්චුපට්ඨානො අන්ධකාරපච්චුපට්ඨානො වා, අයොනිසොමනසිකාරපදට්ඨානො. සබ්බාකුසලානං මූලන්ති දට්ඨබ්බො.