9. ආරඤ්ඤකනාගොපම සුත්තවණ්ණනා
නවමෙ ආරඤ්ඤකස්සාති අරඤ්ඤවාසිනො. ගොචරපසුතස්සාති ගොචරග්ගහණත්ථාය ගච්ඡන්තස්ස. හත්ථිකලභාති මහන්තා මහන්තා නාගා. හත්ථිච්ඡාපාති තරුණපොතකා. ඔභග්ගොභග්ගන්ති නාමෙත්වා නාමෙත්වා ඨපිතං. ඔගාහං ඔතිණ්ණස්සාති ඔගාහිතබ්බත්තා ඔගාහන්ති ලද්ධනාමං උදකතිත්ථං ඔතිණ්ණස්ස. ඔගාහා උත්තිණ්ණස්සාති උදකතිත්ථතො උත්තිණ්ණස්ස. වූපකට්ඨොති වූපකට්ඨො හුත්වා. ඉදානි යස්මා දසබලස්ස හත්ථිනාගෙන කිච්චං නත්ථි, සාසනෙ පන තංසරික්ඛකං පුග්ගලං දස්සෙතුං ඉදමාහටං, තස්මා තං පුග්ගලං දස්සෙන්තො එවමෙව ඛොතිආදිමාහ.
10. තපුස්සගහපති සුත්තවණ්ණනා
දසමෙ මල්ලෙසූති මල්ලරට්ඨෙ. ඉධෙව තාව ත්වං, ආනන්ද, හොතීති ඉධ භගවා “තපුස්සගහපතිනො ඉධ ඨිතෙන ආනන්දෙන සද්ධිං කථාසල්ලාපො භවිස්සති, තතොනිදානං අහං මහන්තං ධම්මපරියායං දෙසෙස්සාමී”ති ඤත්වා ආහ. උපසඞ්කමීති සො කිර භුත්තපාතරාසො “දසබලස්ස උපට්ඨානං ගමිස්සාමී”ති නික්ඛමන්තො දූරතොව ථෙරං දිස්වා යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි. පපාතො විය ඛායති, යදිදං නෙක්ඛම්මන්ති යමිදං පබ්බජ්ජාසඞ්ඛාතං නෙක්ඛම්මං, තං අම්හාකං මහාපපාතො විය ඔගාහිත්වා උපට්ඨාති. නෙක්ඛම්මෙ චිත්තං පක්ඛන්දතීති පබ්බජ්ජාය චිත්තං ආරම්මණවසෙන පක්ඛන්දති, තදෙව ආරම්මණං කත්වා පසීදති, තදෙව පතිට්ඨාති, පච්චනීකධම්මෙහි ච විමුච්චති. ‘එතං සන්ත’න්ති පස්සතොති එතං නෙක්ඛම්මං සන්තං විගතදරථපරිළාහන්ති එවං පස්සන්තානං භික්ඛූනං. බහුනා ජනෙන විසභාගොති තයිදං බහුනා මහාජනෙන සද්ධිං භික්ඛූනං විසභාගං, අසදිසන්ති අත්ථො.
කථාපාභතන්ති කථාමූලං. තස්ස මය්හං, ආනන්ද, නෙක්ඛම්මෙ චිත්තං න පක්ඛන්දතීති තස්ස එවං විතක්කෙන්තස්සාපි මය්හං පබ්බජ්ජාය චිත්තං න ඔතරති. “එතං සන්ත”න්ති පස්සතොති “සාධු නෙක්ඛම්ම”න්ති පරිවිතක්කනවසෙන “එතං නෙක්ඛම්මං සන්ත”න්ති පස්සන්තස්සපි. අනාසෙවිතොති න ආසෙවිතො න ඵස්සිතො න සච්ඡිකතො. අධිගම්මාති අධිගන්ත්වා පත්වා සච්ඡිකත්වා. තමාසෙවෙය්යන්ති තං ආනිසංසං සෙවෙය්යං භජෙය්යං. යං මෙති යෙන කාරණෙන මය්හං. අධිගම්මාති අධිගන්ත්වා. ස්වාස්ස මෙ හොති ආබාධොති සො මය්හං ආබාධනට්ඨෙන ආබාධො හොති. අවිතක්කෙ චිත්තං න පක්ඛන්දතීති අවිතක්කවිචාරෙ දුතියජ්ඣානෙ ආරම්මණවසෙන චිත්තං න පක්ඛන්දති. විතක්කෙසූති විතක්කවිචාරෙසු. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.
මහාවග්ගො චතුත්ථො.
5. සාමඤ්ඤවග්ගො
1. සම්බාධ සුත්තවණ්ණනා
පඤ්චමස්ස පඨමෙ උදායීති කාළුදායිත්ථෙරො. අවිද්වාති අඤ්ඤාසි. භූරිමෙධසොති මහාපඤ්ඤො. යො ඣානමබුජ්ඣීති යො ඣානං අබුජ්ඣි. පටිලීනනිසභොති එකීභාවවසෙන පටිලීනො චෙව උත්තමට්ඨෙන ච නිසභො. මුනීති බුද්ධමුනි. පරියායෙනාති එකෙන කාරණෙන. කාමසම්බාධස්ස හි අභාවමත්තෙනෙව පඨමජ්ඣානං ඔකාසාධිගමො නාම, න සබ්බථා සබ්බං. තත්රාපත්ථි සම්බාධොති තස්මිම්පි පඨමජ්ඣානෙ සම්බාධො පටිපීළනං අත්ථියෙව. තත්රාපිත්ථීතිපි පාඨො. කිඤ්ච තත්ථ සම්බාධොති තස්මිං පන ඣානෙ කිං සම්බාධො නාම. අයමෙත්ථ සම්බාධොති අයං විතක්කවිචාරානං අනිරුද්ධභාවො සම්බාධො සංපීළා නාම. ඉමිනා උපායෙන සබ්බවාරෙසු අත්ථො වෙදිතබ්බො. නිප්පරියායෙනාති න එකෙන කාරණෙන, අථ ඛො ආසවක්ඛයො නාම සබ්බසම්බාධානං පහීනත්තා සබ්බෙන සබ්බං ඔකාසාධිගමො නාමාති.
2. කායසක්ඛි සුත්තවණ්ණනා
දුතියෙ යථා යථා ච තදායතනන්ති යෙන යෙන කාරණෙන යෙන යෙනාකාරෙන තං පඨමජ්ඣානසඞ්ඛාතං ආයතනං හොති. තථා තථා නං කායෙන ඵුසිත්වා විහරතීති තෙන තෙන කාරණෙන තෙන තෙනාකාරෙන තං සමාපත්තිං සහජාතනාමකායෙන ඵුසිත්වා විහරති, සමාපජ්ජතීති අත්ථො. කායසක්ඛි වුත්තො භගවතා පරියායෙනාති යස්මා තෙන නාමාකායෙන පඨමජ්ඣානං සච්ඡිකතං, තස්මා ඉමිනා පරියායෙන කායසක්ඛි වුත්තො. නිප්පරියායෙනාති යත්තකං කායෙන සච්ඡිකාතබ්බං, සබ්බස්ස කතත්තා අයං නිප්පරියායෙන කායසක්ඛි නාම.