සිවුවැන්නෙහි අනවඤ්ඤත්තිකාමො යනු අහෝ මට අනුන් අවමන් නොකරත් නම් මැනවැයි අවමන් නොවනු කැමැත්තේයි, අකාලඤ්ඤූ යනු කථාවට කාලය නොදනියි, නොසුදුසු කල්හි කථා කරයි, අසූචි යනු අපිරිසුදු කායකර්‍මාදියෙන් යුක්තවුයේයි.

පස්වැන්නෙහි ලොවට දහම්නුයි ලොකධම්මා නමි, මෙයින් මිදුනාහු නම් නැත. බුදුවරුනට ද වෙත්. එහෙයින් කිය. ලොකං අනුපරිවත්තන්ති යනු ඵහු බඳිත්, අත් නොහරිත්, ලොවින් නොනවතිතැයි අරුත්ය, ලොකො ච අට්ඨලොකධම්මෙ අනුපරිවත්තති යනු මේ ලෝකය ද මේවා ඵහුබඳියි. නොහරියි, මේ ධර්‍මයන්ට අනුව පවතියි යනු අරුත්ය.

ලාභො අලාභො යනු ලැබීම පැමිණිවිට නොලැබීම ආයේමයැයි දතයුතුය, අයසාදීන්හි ද මේ ක්‍රමයමයි. අචෙක්ඛති විපරිණාමධම්මෙ යනු විපර්‍ය්‍යාසයට (වෙනසට) පත්වන ධර්‍මයන් මේවායි මෙසේ දකියි, විධූපිතා යනු විනාශකර දමන ලදි. දුරුකරන ලදි. පදඤ්ච ඤත්වා යනු නිවන් පදය දැනයි, සම්මප්පජානාති භවස්ස පාරගුං යනු භවයෙහි පරතෙරට ගියේ නිෂ්පත්තියට මස්තකප්‍රාප්ත වූයේ නිවන් පදය දැනම එය පරතෙරට ගිය බව මනාව දනියි. මේ සූත්‍රයෙහි සසර හා නිවන කියන ලදි.

සවැන්නෙහි කො විසෙසො යනු කවර වෙසෙසි කරුණක්ද? කො අධිප්පායො සො යනු කවර අධික ප්‍රයෝගයක්ද? පරියාදාය යනු ගෙන නිමවායි, මෙහිද සසර හා නිවනම කියන ලදි.

සත්වැන්නෙහි අචිරපක්කන්තෙ යනු සංඝයා බිඳ නොබෝකල්හියි, ආරබ්හ යනු අවුත්, නිසා, සඳහායි, අත්තවිපත්තිං යනු තමන් විපතට පත්වූ ආකාරයයි, සෙසු පදයන්හි ද මේ ක්‍රමයමයි, අභිභුය්‍ය යනු මැඬපවත්වා, යටපත්කොටයි.

අටවැන්නෙහි ධවජාලිකායං යනු මෙබඳු නම් ඇති වෙහෙරෙහියි, එය ධව වනයෙහි ඇතුල් වී ඇති බැවින් ධවජාලිකායි නිමාවට ගියේය, පාතුරහොසි යනු මෙකරුණ දෙව්රජුට සැළකරන්නෙමැයි ගොස් ප්‍රකට වූයේය, ආදිබ්‍රහ්මචරියකො යනු ශික්ෂාත්‍රයට ඇතුළත් වූ සියලු ශාසන බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාවට මුල් වූයේයි.

නවවැන්නෙහි කුලපුත්තො යනු ජාතියෙන් කුල පුත්‍රයෙකි, බලවා යනු සවිමත් වූයේයි. පාසාදිකො යනු රූප සම්පත්තියෙන් ප්‍රසාදය ඇතිකරන්නේයි. තිබ්බරාගො යනු බලවත් රාගය ඇත්තේයි, කිමඤ්ඤත්‍ර යනාදියෙහි මේ අර්‍ත්‍ථයයි: කියනලද වෙනත් කරුණකින් කවර වැඩක්ද? මේ නන්ද තෙමේ ඉඳුරන්හි වැසූ දොරටු ඇත්තේයි, අනුභවයෙහි පමණ දන්නේයි. නිදිවැරීමෙහි යෙදුනේයි, සිහිනුවණින් යුත්වූයේයි, යම්බඳු වූ මෙකරුණින් නන්දතෙමේ පිරිපුන් පිරිසුදු බඹසරෙහි හැසිරීමට හැක්කේ වෙයි. ඉදින් මෙකරුණින් යුක්ත වූයේ නොවන්නේ නම් නොහැකි වන්නේය යනුයි. ඉතිහ තත්‍ථ යනු මෙසේ එහියි, මේ සුත්‍රයෙහි සසරම කියන ලදි.

දසවැන්නෙහි අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරති යනු වෙනත් කරුණකින් හෝ වචනයකින් වෙනත් කරුණක් හෝ වචනයක් වසා දමයි, බහිද්ධා කථං අපනාමෙති යනු බැහැරින් වෙනත් ආගන්තුක කථාවක් බහාලයි, අපනෙය්‍යො යනු මෙතෙම ඉවත් කළ යුතුයි, සමණදූසී යනු ශ්‍රමණ දූෂකයෙකි, සමණපලාපො යනු වීවල බොල්මෙන් නිසරුබවින් මහණුන් අතුරෙහි මහණකමින් බොල්වූවෙකි, සමණකාරණ්ඩවො යනු මහණ කසලයෙකි, බහිද්ධා නාසෙන්ති යනු පිටතට පළවා හරිත්, යවකරණෙ යනු යව කෙතෙහියි, පූයමානස්ස යනු උස් තැනක සිට මහ සුළගෙහි පොලනු ලබන්නාගේයි, අපසම්මජ්ජන්ති යනු සරු ධාන්‍ය එක්පසකට ද නිසරු ධාන්‍ය තවත් පසෙකට ද කරනු සඳහා යළියළිත් සුළං කරත්. අපසම්මජ්ජනි නම්වූ ව්‍රතය ගන්නාවූ කුල්ලෙන් හෝ වස්ත්‍රයෙන් හෝ ගසත්. දද්දරං යනු බරබර හඬයි,

සංවාසායං යනු එක්ව විසීමෙන් මෙතෙමේයි, විජානාථ යනු දන්නහුය, සන්තවාචො යනු සිනිඳු වචන ඇත්තේයි, ජනවතී යනු ජනයා මැදයි, රහො කරොති කටනං යනු කටනයි කියනුයේ පාපකර්‍මයටය, එය රහසිගතව පිළිසන්ව කරයි, සංසප්පී ච මුසාවාදී යනු බඩගා බොරු කියන්නේ, බොරු කියමින් බඩගායි, ගැහෙයි යන අරුත්ය. මේ සූත්‍රයෙහි සසරම කියා ගාථාවන්හි සසර හා නිවන කියන ලදි.

දෙවැනි වර්‍ගයෙහි පළමු සූත්‍රයෙහි අභිවාදෙති යනු මේ ආදිය න සමණො ගොතමො යන මෙහි කියනලද නකාරය සමග යොදා මෙසේ මෙහි අර්‍ත්‍ථය දතයුතුයි නොවඳියි, අසුනෙන් නොනැඟිටියි, පින්වතුන් වහන්සේ මෙහි හිඳීවායි මෙසේ අසුනෙන් හෝ ඇරයුම් නොකරයි, මෙහි වා ශබ්දය රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා යනාදියෙහි මෙන් ප්‍රකට කිරීම් අර්‍ත්‍ථය ඇත්තේයි. මෙසේ කියා ඉක්බිති තමන්ට වැදීම් ආදිය නොකරන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැක කීවේය. තයිදං භො ගොතම තථෙව යනු යමක් මවිසින් අසන ලද්දේ ද එය එසේමය, එය ඇසීමට ද දැකීමට ද ගැලපෙයි, සමවෙයි, අර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ඒකීය බවට යයි, න හි භවං ගොතමො -පෙ- ආසනෙන වා නිමන්තෙති යනු මෙසේ තමන් ඇසූ දෙය දුටු දෙයින් නිගමනය කොට නින්දා කරමින් කීවේය. තයිදං භො ගොතමො න සම්පන්නමෙව යනු ඒ වැඳීම් ආදිය නොකිරීම නොසුදුසුමය,

ඉක්බිති ඔහුට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් උසස් කිරීම හා අනුන් පහත් කිරීම යන දෝෂයට නොපැමිණ කරුණාවෙන් සිසිල්වූ හදවතින් ඔහුගේ නොදැන්ම දුරුකොට සුදුසු බව දක්වන සේක්, නාහං තං බ්‍රාහ්මණ යනාදිය පැවසූ සේක, මේ එහි කෙටි අරුතයි, බමුණ මම නොවැලැක්විය හැකි සියල්ල දුටු නුවණැසින් බලන්නෙම්ද දෙවියන් සහිත ආදී බෙදීම් ඇති මේ ලෝකයෙහි යමෙකුට මම වදින්නෙම් හෝ පෙරගමන් යන්නෙම් හෝ අසුනෙන් ඇරයුම් කරන්නෙම් හෝ වේද, එබඳු පුද්ගලයෙක් නොදකිමි. ඒ මම අද සියල්ල දක්නා බවට පැමිණියෙම් එබඳු වූ ගරුකිරීමට සුදුසු පුද්ගලයකු නොදකිමි යනු අසිරියක් නොවේ. තවද යම්විටෙක මම එකෙණෙහි උපන්නේම උතුරට මුහුණලා පියවර සතක් තැබීමෙන් ගොස් සියලු දසදහසක් ලෝකධාතුව බැලීම් ද එකල්හි ද දෙවියන් සහිත ආදී බෙදීම් ඇති මේ ලෝකයෙහි යමකුට මම මෙබඳු වූ ගරුකිරීම් කෙරෙම් ද එබඳු වූ පුද්ගලයෙකු නොදැකීමි. තවද කප් සොළොස් දහසක් ආයු ඇති කෙලෙස් පහකළ මහා බ්‍රහ්මයා ද මට ඇඳිලි බැඳගෙන ඔබ ලොව මහා පුරුෂයාය, ඔබ දෙවියන් සහිත ලෝකයට අග්‍රයාය ජ්‍යෙෂ්ඨයාය, ශ්‍රේෂ්ඨයාය, ඔබට වඩා උසස් වූවෙක් නැතැය හටගත් සොම්නස ඇත්තේ ගෞරව කළේය. එදින ද මම තමන්ට වඩා උසස් වූවකු නොදකිමින් මම ලොවට අග්‍රවෙමි. ශ්‍රේෂ්ඨ වෙමි. ජ්‍යෙෂ්ඨ වෙමැයි අභීත වචන නික්මවීමි. මෙසේ එකෙණෙහි උපන් මට වැදීම් ආදියට සුදුසු වූ පුද්ගලයෙක් නැත්ද ඒ මම දැන් සියල්ල දන්නා බවට පත්වූයෙම් කවරකු වඳින්නෙම්ද? එයින් බමුණ, තථාගතයන් වහන්සේගෙන් මෙබඳු වූ ගරු කිරීමක් නොපතුව. බමුණ යමකුට තථාගතයන් වහන්සේ වඳින්නේද - පෙ- අසුනෙන් හෝ ඇරයුම් කරන්නේද ඒ පුද්ගලයාගේ හිස රෑ අවසන්හි මුහුකුරා යාමෙන් ලිහිල් වූ බැඳුම් ඇති නටුවෙන් ගිලිහුණු තල් ගෙඩියක් මෙන් සිඳී එකෙණෙහිම බිම වැටෙන්නේය.