4. අරඤ්ඤක වර්ගය
1-10. ආරඤ්ඤක ආදි සූත්‍ර වර්ණනා
සිවුවැනි වර්‍ගයෙහි පළමු සූත්‍රයෙහි මන්දත්තා මොමුහත්තා යනු සමාදන් වීම නොදනියි, ආනිශංසය නොදනියි, තමාගේ මෝඩ බවින් මුළාවට පත්වීමෙන්, නොදන්නා කරුණින්ම ආරණ්‍යකයෙක් වෙයි, පාපිච්ඡො ඉච්ඡාපකතො යනු අරණෙහි වසන්නහුට, මෙතෙම ආරණ්‍යකයෙකැයි සිවුපස සත්කාරය කරන්නහුය, මෙතෙම විවේකයෙහි යෙදුණු ලජ්ජි භික්ෂුවකැයි යනාදී ගුණයන්ගෙන් ගරු කරන්නහුයැයි මෙබඳුවූ පවිටු කැමැත්තෙහි සිට ඒ කැමැත්තෙන්ම මැඬුනේ වී ආරණ්‍යකයෙක් වෙයි, උමතුවීම් වශයෙන් අරණට පිවිස වසන්නේ වනාහි උම්මාදො චිත්තක්ඛෙපා ආරඤ්ඤකො යි නම් වෙයි, වණ්ණිතං යනු මේ ආරණ්‍යකාංගය බුදුවරුන් විසින් ද බුදුසව්වන් විසින් ද වණන ලදී. පසස්නා ලදැයි ආරණ්‍යකයෙක් වෙයි. ඉදමට්ඨිතං යනු මේ යහපත් වූ පිළිවෙතෙහි අර්‍ත්‍ථය මොහුටනුයි ඉදමට්ඨියි, ඉදමට්ඨින්ගේ ස්වභාවය ඉදමට්ඨිතා නමි, ඒ ඉදමට්ඨියයි, එය නිසාම අන්කිසි ලෝකාමිෂයක් නැතැයි අරුත්ය, මෙහි සෙස්ස ද මෙයින් මත්තෙහි ද පැහැදිලි අරුත් ඇත්තේමය.
සිවුවැනි වර්‍ගයයි.
5. සොණ වර්ගය
1. සොණ සූත්‍ර වර්ණනාව
පස්වැනි වර්‍ගයෙහි පළමු සූත්‍රයෙහි බ්‍රාහ්මණ ධම්මා යනු බ්‍රාහ්මණ ස්වභාවයෝයි, සුනඛෙසු යන බල්ලන් කෙරෙහිය, නෙච කිණන්ති න වික්කිණන්ති නොගන්නෝ මිළදී නොගනිත්, නොදෙන්නෝ නොවිකුණත්, සම්පියෙනෙව සංවාසං සංසග්ගත්‍ථාය සමපවත්තෙන්ති යනු ප්‍රිය වූ ප්‍රිය තැනැත්තකු වෙත එළඹ ප්‍රවේණියට ඇදීම සඳහා එක්ව විසීම පවත්වත්, උදරාවදෙහකං යනු උදරය ඉඩ නොතබා රැස්කොට පුරවායි, අවස්සෙං ආදාය පක්කමන්ති යනු යමක් කෑමට නොහැකි වෙත්ද එය පොට්ටනියක් කොට ගෙනයති, මේ සූත්‍රයෙහි සසරම කියන ලදි.
2. දොණ සූත්‍ර වර්ණනාව
දෙවැන්නෙහි ත්වම්පි නො යනු නුඹත් නොවෙහිද? පවත්තාරො යනු පවත්වන්නෝයි, යෙසං යනු යමෙකුන්ට අයත් දෙයයි, මන්තපදං යනු වෙදසංඛ්‍යාත මන්ත්‍රයමයි, ගීතං යනු අට්ටකාදී වූ පෞරාණික බ්‍රාහ්මණයන් දසදෙනා විසින් ස්වර සම්පත්ති වශයෙන් සජ්ඣායනය කරනලද දෙයයි, පවුත්තං යනු අනුනට කියන ලද්ද කියන ලදියි අරුත්ය, සමීහිතං යනු එක් කරන ලද රැස්කරන ලද දෙය පිඬු කොට තබන ලදැයි අරුත්ය, තදනුගායන්ති යනු දැන් (වෙසෙන) බමුණෝ ඒ පෙර (විසූ) බමුණන් විසින් ගයන ලද එය අනුගායනය කරති. අනුසජ්ඣායනය කරති, තදනුභාසන්ති යනු එය අනුව කියති, මෙය මුල්පදයටම පර්‍ය්‍යාය වචනයකි. භාසිතමනුභාසන්ති යනු ඔවුන් කියන ලද දෙය අනුව කියති, සජ්ඣායිතමනුසජ්ඣායන්ති යනු ඔවුන් විසින් සජ්ඣායනය කරන ලද දෙය අනුසජ්ඣායනය කරති, වාචිතමනුවාචෙන්ති යනු ඔවුන් විසින් අනුනට කියන ලද දෙය අනුව කියති, සෙය්‍යථිදං යනු ඔවුහු කවරහුදැයි අරුත්ය, අට්ටකො යනාදි ඔවුන්ගේ නම්ය, ඔවුහු වනාහි දිවැසින් බලා අනුන් නොපෙළා කාශ්‍යප සම්මා සම්බුදුන්ගේ පාවචනය සමග සසඳා මන්ත්‍රයන් රචනා කළහ, පසුව පසුව වූ බමුණෝ සත්ත්වඝාතනාදිය බහා ත්‍රිවිධවේදයන් වනසා බුදුවදන් සමග ප්‍රතිපක්ෂ වූවන් කළාහුය. ත්‍යාස්සු මෙ යනු මෙහි අස්සු යනු නිපාත මාත්‍රයකි, බමුණා මේ පඤ්ඤ බ්‍රාහ්මණයන් පනවතැයි අරුත්ය.
මන්තෙ අධීයමානො යනු වේදයන් සජ්ඣායනය කරමින් ගන්නේයි, ආචරියධනං යනු ආචාර්‍ය්‍ය දක්ෂිණාවයි, ආචාර්ය භාගයයි, න ඉස්සත්‍ථෙන යනු රාජ උපස්ථායකභාවයෙන් නොවේ, කෙවලං භික්ඛාචරියාය යනු හුදු පිඬුසිඟා හැසිරීම සඳහාමය, කපාලං අනතිමඤ්ඤමානො යනු ඒ භික්‍ෂා භාජනය පහත් කොට නොසලකන්නේයි, හෙතෙම වනාහි පිරුණු පාත්‍රය ගෙන හිස සිට නහා කුල ගෙවල සිටම අටසාළිස් වසක් කුමර බඹසරෙහි හැසුරුණෙමි, මවිසින් මන්ත්‍රයෝ ද උගන්නා ලදහ. ආචාර්‍ය්‍යවරයාට ද ආචාර්‍ය්‍ය ධනය දෙන්නෙමි, මට ධනය දෙවු යයි යදියි, එය අසා මිනිස්සු හැකි පරිද්දෙන් බලය පරිද්දෙන් අටක් ද සොළසක් ද සියයක් ද දහසක්දැයි දෙති. මෙසේ සියලු ගමෙහි හැසිර ලද ධනය ආචාර්‍ය්‍යවරයාට පවරා දෙයි. එය සඳහා මෙය කියන ලදි. එවං ඛො දොණබ්‍රාහ්මණො බ්‍රහ්මසමො හොති යනු මෙසේ බ්‍රහ්ම විහාරයන්ගෙන් සමන්විත බැවින් බමුණා බ්‍රහ්ම සමවූයේ නමි වෙයි,