4. සරභසුත්තවණ්ණනා
චතුත්ථෙ රාජගහෙති එවංනාමකෙ නගරෙ. ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙති ගිජ්ඣසදිසානිස්ස කූටානි, ගිජ්ඣා වා තස්ස කූටෙසු වසන්තීති ගිජ්ඣකූටො, තස්මිං ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ. එතෙනස්ස රාජගහං ගොචරගාමං කත්වා විහරන්තස්ස වසනට්ඨානං දස්සිතං. ගිජ්ඣකූටස්මිඤ්හි තථාගතං උද්දිස්ස විහාරො කාරිතො, ගිජ්ඣකූටවිහාරොත්වෙවස්ස නාමං. තත්ථායං තස්මිං සමයෙ විහරතීති. සරභො නාම පරිබ්බාජකො අචිරපක්කන්තො හොතීති සරභොති එවංනාමකො පරිබ්බාජකො ඉමස්මිං සාසනෙ පබ්බජිත්වා නචිරස්සෙව පක්කන්තො හොති, අධුනා විබ්භන්තොති අත්ථො. සම්මාසම්බුද්ධෙ හි ලොකෙ උප්පන්නෙ තිත්ථියා නට්ඨලාභසක්කාරා අහෙසුං, තිණ්ණං රතනානං මහාලාභසක්කාරො උප්පජ්ජි. යථාහ –
“තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා සක්කතො හොති ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො ලාභී චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. අඤ්ඤතිත්ථියා පන පරිබ්බාජකා අසක්කතා හොන්ති අගරුකතා අමානිතා අපූජිතා න ලාභිනො චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරාන”න්ති (උදා·14; සං·නි·1.2.70).
තෙ එවං පරිහීනලාභසක්කාරා පඤ්චසතමත්තා එකස්මිං පරිබ්බාජකාරාමෙ සන්නිපතිත්වා සම්මන්තයිංසු – “භො, මයං සමණස්ස ගොතමස්ස උප්පන්නකාලතො පට්ඨාය හතලාභසක්කාරා ජාතා, සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකානඤ්චස්ස එකං අවණ්ණං උපධාරෙථ, අවණ්ණං පත්ථරිත්වා එතස්ස සාසනං ගරහිත්වා අම්හාකං ලාභසක්කාරං උප්පාදෙස්සාමා”ති. තෙ වජ්ජං ඔලොකෙන්තා – “තීසු ද්වාරෙසු ආජීවෙ චාති චතූසුපි ඨානෙසු සමණස්ස ගොතමස්ස වජ්ජං පස්සිතුං න සක්කා, ඉමානි චත්තාරි ඨානානි මුඤ්චිත්වා අඤ්ඤත්ථ ඔලොකෙථා”ති ආහංසු. අථ නෙසං අන්තරෙ එකො එවමාහ – “අහං අඤ්ඤං න පස්සාමි, ඉමෙ අන්වඩ්ඪමාසං සන්නිපතිත්වා ද්වාරවාතපානානි පිධාය සාමණෙරානම්පි පවෙසනං න දෙන්ති. ජීවිතසදිසාපි උපට්ඨාකා දට්ඨුං න ලභන්ති, ආවට්ටනිමායං ඔසාරෙත්වා ඔසාරෙත්වා ජනං ආවට්ටෙත්වා ආවට්ටෙත්වා ඛාදන්ති. සචෙ තං මයං ආහරිතුං සක්ඛිස්සාම, එවං නො ලාභසක්කාරඋළාරො භවිස්සතී”ති. අපරොපි එවමෙව වදන්තො උට්ඨාසි. සබ්බෙ එකවාදා අහෙසුං. තතො ආහංසු – “යො තං ආහරිතුං සක්ඛිස්සති, තං මයං අම්හාකං සමයෙ ජෙට්ඨකං කරිස්සාමා”ති.
තතො කොටිතො පට්ඨාය “ත්වං සක්ඛිස්සසි, ත්වං සක්ඛිස්සසී”ති පුච්ඡිත්වා “අහං න සක්ඛිස්සාමි, අහං න සක්ඛිස්සාමී”ති බහූහි වුත්තෙ සරභං පුච්ඡිංසු – “ත්වං සක්ඛිස්සසි ආචරියා”ති. සො ආහ – “අගරු එතං ආහරිතුං, සචෙ තුම්හෙ අත්තනො කථාය ඨත්වා මං ජෙට්ඨකං කරිස්සථා”ති. අගරු එතමාචරිය ආහර, ත්වං කතොයෙවාසි අම්හෙහි ජෙට්ඨකොති. සො ආහ – “තං ආහරන්තෙන ථෙනෙත්වා වා විලුම්පිත්වා වා ආහරිතුං න සක්කා, සමණස්ස පන ගොතමස්ස සාවකසදිසෙන හුත්වා තස්ස සාවකෙ වන්දිත්වා වත්තපටිවත්තං කත්වා තෙසං පත්තෙ භත්තං භුඤ්ජිත්වා ආහරිතුං සක්කා. රුච්චති වො එතස්ස එත්තකස්ස කිරියා”ති. යංකිඤ්චි කත්වා ආහරිත්වා ච නො දෙහීති. තෙන හි මං දිස්වා අපස්සන්තා විය භවෙය්යාථාති පරිබ්බාජකානං සඤ්ඤං දත්වා දුතියදිවසෙ පාතොව උට්ඨාය ගිජ්ඣකූටමහාවිහාරං ගන්ත්වා දිට්ඨදිට්ඨානං භික්ඛූනං පඤ්චපතිට්ඨිතෙන පාදෙ වන්දි. භික්ඛූ ආහංසු – “අඤ්ඤෙ පරිබ්බාජකා චණ්ඩා ඵරුසා, අයං පන සද්ධො භවිස්සති පසන්නො”ති. භන්තෙ, තුම්හෙ ඤත්වා යුත්තට්ඨානස්මිංයෙව පබ්බජිතා, මයං පන අනුපධාරෙත්වා අතිත්ථෙනෙව පක්ඛන්තා අනිය්යානිකමග්ගෙ විචරාමාති. සො එවං වත්වා දිට්ඨෙ දිට්ඨෙ භික්ඛූ පුනප්පුනං වන්දති, න්හානොදකාදීනි පටියාදෙති, දන්තකට්ඨං කප්පියං කරොති, පාදෙ ධොවති මක්ඛෙති, අතිරෙකභත්තං ලභිත්වා භුඤ්ජති.