41. යමෙක් චක්ඛුන්‍ද්‍රිය (ත්‍රිවිධ පරිඥා විසින්) පිරිසිඳැදත්තේ වී නම් හෙ දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය (ප්‍රහාණ පරිඥා විසින්) හැරැපියන්නෙ යැ යත් නැත.
යළි යමෙක් දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය හැරැපියන්නෙ වේ නම් හෙ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය පිරිසිඳැදත්තෙ යැ යත්: නැත.
යමෙක් චක්ඛුන්‍ද්‍රිය පිරිසිඳැදත්තෙ වී නම් හෙ අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රිය වඩන්නෙ යැ යත්: නැත.
යළි යමෙක් අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රිය වඩන්නෙ නම් හෙ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය පිරිසිඳැදත්තෙ යැ යත්: නැත.
යමෙක් චක්ඛුන්‍ද්‍රිය පිරිසිඳැදත්තෙ වී නම් හෙ අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය වඩන්නෙ යැ යත්: නැත.
යළි යමෙක් අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය වඩන්නෙ වී නම් හෙ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය පිරිසිඳැදත්තෙ යැ යත්: නැත
යමෙක් චක්ඛුන්‍ද්‍රිය පිරිසිඳැදත්තෙ වී නම් හෙ අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය සාක්‍ෂාත් කරන්නෙ යැ යත්: නැත
යළි යමෙක් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය සාක්‍ෂාත් කරන්නෙ වී නම් හෙ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය පිරිසිඳැදත්තෙ යැ යත්: නැති.
42. යමෙක් දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය (ප්‍රහාණ පරිඥා විසින්) හැරැපී නම් හෙ අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රිය වඩන්නෙ යැ යත්: නැත.
යළි යමෙක් අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රිය වඩන්නෙ වී නම් හෙ දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය හැරැපී යැ යත්: නැත.
යමෙක් දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය හැරැපී නම් හෙ අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය වඩන්නෙ යැ යත්: පුද්ගලයෝ දෙදෙනෙක් දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය හැරැපූහ. අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය නො ද වඩන්නාහ. අනාගාමී පුද්ගල දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද හැරැපී, අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද වඩන්නෙ යැ.
යළි යමෙක් අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය වඩා නම් හෙ දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය හැරැපී යැ යත්: පුද්ගලයෝ සදෙනෙක් අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය වඩන්නාහ. දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද හැරැපී. අනාගාමී පුද්ගල අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද වඩන්නෙ යැ. දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද හැරැපී.
යමෙක් දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය හැරැපී නම් හෙ අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය සාක්‍ෂාත් කරන්නෙ යැ යත්: රහත් පුද්ගල දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය හැරැපී, අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය නො ද සාක්‍ෂාත් කරන්නෙ යැ. පුද්ගලයෝ දෙදෙනෙක් දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද හැරැපී, අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය ද සාක්‍ෂාත් කරන්නෙ යැ.
යළි යමෙක් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය සාක්‍ෂාත් කරන්නෙ වී නම් හෙ දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය හැරැපී යැ යත්: පුද්ගලයෝ සදෙනෙක් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය සාක්‍ෂාත් කරන්නාහ, දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද හැරැපූහ. පුද්ගලයෝ දෙදෙනෙක් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය ද සාක්‍ෂාත් කරන්නාහ, දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද හැරැපූහ.
43. යමෙක් අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රිය (භාවනා විසින්) වැඩී නම් හෙ අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය වඩන්නෙ යැ යත්: පුද්ගලයෝ දෙදෙනෙක් අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රිය වැඩූහ. අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය නො ද වඩන්නාහ, පුද්ගලයෝ පස් දෙනෙක් අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රිය ද වැඩූහ, අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද වඩන්නාහ.
යළි යමෙක් අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය වඩන්නෙ වී නම් හෙ අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රිය වැඩී යැ යත්: පුද්ගලයෝ දෙදෙනෙක් අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය වඩන්නාහ. අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රිය නො ද වැඩූහ. පුද්ගලයෝ පස් දෙනෙක් අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය ද වඩන්නාහ, අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රිය ද වැඩූහ.
යමෙක් අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රිය වැඩි නම් හෙ අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය සාක්‍ෂාත් කරන්නෙ යැ යත්: රහත් පුද්ගල අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රිය වැඩී, අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය නො ද සාක්‍ෂාත් කරන්නෙ යැ. පුද්ගලයෝ සදෙනෙක් අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රිය ද වැඩී, අනඤ්ඤාතාවීන්‍ද්‍රිය ද සාක්‍ෂාත් කරන්නාහ.
යළි යමෙක් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය සාක්‍ෂාත් කරන්නෙ වී නම් හෙ අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රිය වැඩී යැ යත්: පුද්ගලයෝ දෙදෙනෙක් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය සාක්‍ෂාත් කරන්නාහ, අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රිය නො ද වැඩූහ, පුද්ගලයෝ සදෙනෙක් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය ද සාක්‍ෂාත් කරන්නාහ, අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්‍ද්‍රිය ද වැඩූහ.
44. යමෙක් අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය වැඩී නම් හෙ අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය සාක්‍ෂාත් කරන්නෙ යැ යත්: නැත.
යළි යමෙක් අඤ්ඤාතාවින්‍ද්‍රිය සාක්‍ෂාත් කරන්නෙ වී නම් හෙ අඤ්ඤින්‍ද්‍රිය වැඩී යැ යත්: නැති. (අනුලෝම යි.)
45. යමෙක් චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො පිරිසිඳැදත්තෙ වී නම් හෙ දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො හැරැපියන්නෙ යැ යත්: පුද්ගලයෝ පස් දෙනෙක් චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො පිරිසිඳැදත්හ, දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො ද නො හැරැපියන්නාහ, පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නො පිරිසිඳැ දත්හ. දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නො හැරැපියන්නාහ.
යළි යමෙක් දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය නො හැරැපියන්නෙ වී නම් හෙ චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො පිරිසිඳැදත්තෙ යැ යත්: රහත් පුද්ගල දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය හො හැරැපියන්නෙ යැ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය නො ද නො පිරිසිඳැදත. පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් දෝමනස්සින්‍ද්‍රිය ද නො හැරැපියන්නාහ, චක්ඛුන්‍ද්‍රිය ද නො පිරිසිඳැදත්හ.