20. සඤ්ඤොජන දුකං
සඤ්ඤොජනං ධම්මං පටිච්ච සඤ්ඤොජනො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතුපච්චයා, කාමරාගසඤ්ඤොජනං පටිච්ච දිට්ඨිසඤ්ඤොජනං අවිජ්ජාසඤ්ඤොජනං, කාමරාගසඤ්ඤොජනං පටිච්ච සීලබ්බත පරාමාසසඤ්ඤොජනං අවිජ්ජාසඤ්ඤොජනං, කාමරාගසඤ්ඤොජනං පටිච්ච මානසඤ්ඤොජනං අවිජ්ජාසඤ්ඤොජනං, කාමරාගසඤ්ඤොජනං පටිච්ච අවිජ්ජාසඤ්ඤොජනං, පටිඝසඤ්ඤොජනං පටිච්ච ඉස්සාසඤ්ඤොජනං අවිජ්ජාසඤ්ඤොජනං, පටිඝසඤ්ඤොජනං පටිච්ච මච්ඡරියසඤ්ඤොජනං අවිජ්ජාසඤ්ඤොජනං, පටිඝසඤ්ඤොජනං පටිච්ච අවිජ්ජාසඤ්ඤොජනං, මානසඤ්ඤොජනං පටිච්ච භවරාගසඤ්ඤොජනං අවිජ්ජාසඤ්ඤොජනං, භවරාගසඤ්ඤොජනං පටිච්ච අවිජ්ජාසඤ්ඤොජනං, විචිකිච්ඡාසඤ්ඤොජනං පටිච්ච අවිජ්ජාසඤ්ඤොජනං.
සඤ්ඤොජනං ධම්මං පටිච්ච නො සඤ්ඤොජනො ධම්මො-. හෙතු-. සඤ්ඤොජනෙ පටිච්ච සම්පයුත්තකා ඛන්ධා චිත්තසමු-. සඤ්ඤොජනං ධම්මං-. සඤ්ඤොජනො ච නො සඤ්ඤොජනො ච ධම්මා-. හෙතු-. කාමරාගසඤ්ඤොජනං පටිච්ච දිට්ඨිසඤ්ඤොජනං අවිජ්ජාසඤ්ඤොජනං සම්පයුත්තකා ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච, (චක්කං.) නො සඤ්ඤොජනං ධම්මං පටිච්ච නො සඤ්ඤොජනො ධම්මො-. හෙතු-. නො සඤ්ඤොජනං එකං
ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච-. ද්වෙ-. පටිසන්ධි-. ඛන්ධෙ පටිච්ච වත්ථු, වත්ථුං පටිච්ච ඛන්ධා, එකං මහාභූතං, මහාභූතෙ පටිච්ච චිත්තසමු-. කටත්තා-. උපාදා-. නො සඤ්ඤොජනං ධම්මං පටිච්ච සඤ්ඤොජනො ධම්මො-. හෙතු-. නො සඤ්ඤොජනෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච සඤ්ඤොජනා, නො සඤ්ඤොජනං ධම්මං පටිච්ච සඤ්ඤොජනො ච නො සඤ්ඤොජනො ච ධම්මා හෙතු, නො සඤ්ඤොජනං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා සඤ්ඤොජනා ච චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච රූපං-. ද්වෙ-.
සඤ්ඤොජනඤ්ච නො සඤ්ඤොජනඤ්ච ධම්මං-. සඤ්ඤොජනො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතු-. කාමරාගසඤ්ඤොජනඤ්ච සම්පයුත්තකෙ ච ඛන්ධෙ පටිච්ච දිට්ඨිසඤ්ඤොජනං අවිජ්ජාසඤ්ඤොජනඤ්ච, (චක්කං.) සඤ්ඤොජනඤ්ච නො සඤ්ඤොජනඤ්ච ධම්මං-. නො සඤ්ඤොජනො ධම්මො-. හෙතු-. නො සඤ්ඤොජනං එකං ඛන්ධඤ්ච සඤ්ඤොජනෙ ච පටිච්ච තයො ඛන්ධා චිත්තසමු-. ද්වෙ. සඤ්ඤොජනඤ්ච නො සඤ්ඤොජනඤ්ච ධම්මං-. සඤ්ඤොජනො ච නො සඤ්ඤොජනො ච ධම්මා-. හෙතු-. නො සඤ්ඤොජනං එකං ඛන්ධඤ්ච කාමරාගසඤ්ඤොජනඤ්ච පටිච්ච තයො ඛන්ධා, දිට්ඨි සඤ්ඤොජනං අවිජ්ජාසඤ්ඤොජනං චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච-. (චක්කං.) (ආරම්මණපච්චයෙ රූපං නත්ථි-. අධිපතිපච්චයො හෙතු සදිසො. විචිකිච්ඡා සඤ්ඤොජනං නත්ථි.) අනන්තරපච්චයා, අවිගතපච්චයා.
හෙතුයා නව, ආරම්මණෙ නව, අධිපතියා නව, අනන්තරෙ නව, සබ්බත්ථ නව, විපාකෙ එකං, ආහාරෙ නව, අවිගතෙ නව, සඤ්ඤොජනං ධම්මං පටිච්ච සඤ්ඤොජනො ධම්මො උප්පජ්ජති න හෙතු පච්චයා, විචිකිච්ඡාසඤ්ඤොජනං පටිච්ච අවිජ්ජාසඤ්ඤොජනං-. නො සඤ්ඤොජනං ධම්මං පටිච්ච නො සඤ්ඤොජනො ධම්මො උප්පජ්ජති න හෙතු-. අහෙතුකං නො සඤ්ඤොජනං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා චිත්තසමු-. ද්වෙ-. යාච අසඤ්ඤසත්තා-. නො සඤ්ඤොජනං ධම්මං පටිච්ච සඤ්ඤොජනො ධම්මො-. න හෙතු-. විචිකිච්ඡාසහගතෙ උද්ධච්චසහගතෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච අවිජ්ජාසඤ්ඤොජනං, සඤ්ඤොජනඤ්ච නො සඤ්ඤොජනඤ්ච ධම්මං-. සඤ්ඤොජනො-. න හෙතු-. විචිකිච්ඡාසඤ්ඤොජනඤ්ච සම්පයුත්තකෙ ච ඛන්ධෙ පටිච්ච අවිජ්ජාසඤ්ඤොජනං, (සංඛිත්තං.) (ආසව ගොච්ඡක සදිසං-. ආරම්මණාපි සබ්බෙ උද්ධරිතබ්බා.)
න හෙතුයා චත්තාරි, නාරම්මණෙ තීණි, නාධිපතියා නව, නානන්තරෙ තීණි, න සමනන්තරෙ තීණි, න අඤ්ඤමඤ්ඤෙ තීණි, න උපනිස්සයෙ තීණි, න පුරෙජාතෙ නව, නප පච්ඡාජාතෙ නව, නාසෙවනෙ නව, න කම්මෙ තීණි, න විපාකෙ නව, නාහාරෙ එකං.