10. 1. 9.
කුතූහලසාලාසුත්තං
2284. අථ ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච: පුරිමානි භො ගොතම දිවසානි පුරිමතරානි සම්බහුලානං නානාතිත්ථිය සමණබ්රාහ්මණානපරිබ්බාජකානං කුතූහලසාලායං සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරා කථා උදපාදි.
අයං ඛො පූරණො කස්සපො සඞ්ඝී චෙව ගණී ච ගණාචරියො ච ඤාතො යසස්සි තිත්ථකරො සාධුසම්මතො බහුජනස්ස. සොපි සාවකං අබ්භතීතං කාලකතං උප්පත්තීසු ව්යාකරොති: අසු අමුත්ර උප්පන්නො අසු අමුත්ර උප්පන්නොති. යො පිස්ස සාවකො උත්තමපුරිසො පරමපුරිසො පරමපත්තිපත්තො, තම්පි සාවකං අබ්භතීතං කාලකතං උප්පත්තීසු ව්යාකරොති: අසු අමුත්ර උප්පන්නො, අසු අමුත්ර උප්පන්නොති.
අයම්පි ඛො මක්ඛලි ගොසාලො -පෙ- අයම්පි ඛො නිගණ්ඨො නාතපුත්තො -පෙ- අයම්පි ඛො සඤ්ජයො බෙල්ලට්ඨිපුත්තො -පෙ- අයම්පි ඛො පකුධො කච්චායනො -පෙ- අයම්පි ඛො අජිතො කෙසකම්බලො සඞ්ඝී චෙව ගණී ච ගණාචරියො ච ඤාතො යසස්සී තිත්ථකරො සාධුසම්මතො බහුජනස්ස. සොපි සාවකං අබ්භතීතං කාලකතං උපපත්තීසු ව්යාකරොති: අසු අමුත්ර උපපන්නො, අසු අමුත්ර උපපන්නොති. යොපිස්ස සාවකො උත්තමපුරිසො පරමපුරිසො පරමපත්තිපත්තො, තම්පි සාවකං අබ්භතීතං කාලකතං උපපත්තීසු ව්යාකරොති: අසු අමුත්ර උපපන්නො අසු අමුත්ර උපපන්නොති.
අයම්පි ඛො සමණො ගොතමො සඞ්ඝී චෙව ගණී ච ගණාචරියො ච ඤාතො යසස්සී තිත්ථකරො සාධුසම්මතො බහුජනස්ස. සො’පි සාවකං අබ්භතීතං කාලකතං උපපත්තීසු ව්යාකරොති: අසු අමුත්ර උපපන්නො, අසු අමුත්ර උපපන්නොති. යො පිස්ස සාවකො උත්තමපුරිසො පරමපුරිසො පරමපත්තිපත්තො, තම්පි සාවකං අබ්භතීතං කාලකතං උපපත්තීසු න ව්යාකරොති: අසු අමුත්ර උපපන්නො, අසු අමුත්ර උපපන්නොති. අපි ච ඛො නං එවං ව්යාකරොති: “අච්ඡෙච්ඡි තණ්හං, විවත්තයි සඤ්ඤොජනං, සම්මා මානාභිසමයා අන්තමකාසි දුක්ඛස්සා”ති. තස්ස මය්හං භො ගොතම අහුදෙව කඞ්ඛා අහු විචිකිච්ඡා කථන්නාම සමණස්ස ගොතමස්ස ධම්මො අභිඤ්ඤෙය්යො.
අලං හි තෙ වච්ඡ, කඞ්ඛිතුං අලං විචිකිච්ඡිතුං. කඞ්ඛනීයෙ ච පන තෙ ඨානෙ විචිකිච්ඡා උප්පන්නා. ස උපාදානස්ස ඛො’හං වච්ඡ උපපත්තිං පඤ්ඤාපෙමි නො අනුපාදානස්ස; සෙය්යථාපි වච්ඡ, අග්ගි සඋපාදානො ජලති, නො අනුපාදානො; එවමෙව ඛො’හං වච්ඡ සඋපාදානස්ස උපපත්තිං පඤ්ඤාපෙමි, නො අනුපාදානස්සාති. යස්මිං පන භො ගොතම සමයෙ අච්චි වාතෙන ඛිත්තා දූරම්පි ගච්ඡති, ඉමස්ස පන භවං ගොතමො කිං උපාදානස්මිං පඤ්ඤාපෙතීති. යස්මිං වච්ඡ සමයෙ අච්චි වාතෙන ඛිත්තා දූරම්පි ගච්ඡති, තමහං වාතූපාදානං වදාමි. වාතොහිස්ස වච්ඡ තස්මිං සමයෙ උපාදානං හොතීති.
යස්මිඤ්ච පන භො ගොතම, සමයෙ ඉමඤ්ච කායං නික්ඛිපති, සත්තො ච අඤ්ඤතරං කායං අනුප්පන්නො හොති, ඉමස්ස පන භවං ගොතමො කිං උපාදානස්මිං පඤ්ඤාපෙති? යස්මිං ඛො වච්ඡ සමයෙ ඉමඤ්ච කායං නික්ඛිපති, සත්තො ච අඤ්ඤතරං කායං අනුප්පන්නො හොති, තමහං තණ්හූපාදානං වදාමි. තණ්හාහිස්ස වච්ඡ, තස්මිං සමයෙ උපාදානං හොතීති.