2276. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ඛෙමා භික්ඛුනී කොසලෙසු චාරිකං චරමානා අන්තරා ච සාවත්ථිං අන්තරා ච සාකෙතං තොරණවත්ථුස්මිං වාසං උපගතා හොති. අථ ඛො රාජා පසෙනදිකොසලො සාකෙතා සාවත්ථිං ගච්ඡන්තො අන්තරා ච සාකෙතං අන්තරා ච සාවත්ථිං තොරණවත්ථුස්මිං එකරත්තිවාසං උපගඤ්ඡි. අථ ඛො රාජා පසෙනදිකොසලො අඤ්ඤතරං පුරිසං ආමන්තෙසි: එහි ත්වං අම්භො පුරිස, තොරණවත්ථුස්මිං තථාරූපං සමණං වා බ්රාහ්මණං වා ජාන, යමහං අජ්ජ පයිරුපාසෙය්යන්ති.

එවං දෙවාති ඛො සො පුරිසො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස පටිස්සුත්වා කෙවලකප්පං තොරණවත්ථුං අන්වාහිණ්ඩන්තො නාද්දස තථාරූපං සමණං වා බ්රාහ්මණං වා යං රාජා පසෙනදි කොසලො පයිරුපාසෙය්ය. අද්දසා ඛො සො පුරිසො ඛෙමං භික්ඛුනිං තොරණවත්ථුස්මිං වාසං උපගතං. දිස්වාන යෙන පසෙනදිකොසලො තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා රාජානං පසෙනදිං කොසලං එතදවොච: නත්ථි ඛො දෙව, තොරණවත්ථුස්මිං තථාරූපො සමණො වා බ්රාහ්මණො වා යං දෙවො පයිරුපාසෙය්ය. අත්ථි ච ඛො දෙව, ඛෙමා නාම භික්ඛුනී තස්ස භගවතො සාවිකා අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස. තස්සා ඛො පනය්යාය එවං කල්යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො: “පණ්ඩිතා වියත්තා මෙධාවිනී බහුස්සුතා චිත්තකථා කල්යාණපටිභානා”ති. තං දෙවො පයිරුපාසතූති.

අථ ඛො රාජා පසෙනදිකොසලො යෙන ඛෙමා භික්ඛුනී තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා ඛෙමං භික්ඛුනිං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදිකොසලො ඛෙමං භික්ඛුනිං එතදවොච: කින්නු ඛො අය්යෙ හොති තථාගතො පරම්මරණාති. අව්යාකතං එතං මහාරාජ භගවතා: “හොති තථාගතො පරම්මරණා”ති. කිම්පනය්යෙ න හොති තථාගතො පරම්මරණාති. එතම්පි ඛො මහාරාජ, අව්යාකතං භගවතා: “න හොති තථාගතො පරම්මරණා”ති. කින්නු ඛො අය්යෙ, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරම්මරණාති. අව්යාකතං ඛො එතං මහාරාජ භගවතා: “හොති ච න ච හොති තථාගතො පරම්මරණා”ති. කිම්පනය්යෙ, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණාති. එතම්පි ඛො මහාරාජ, අව්යාකතං භගවතා: “නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණා”ති.

කින්නු ඛො අය්යෙ, හොති තථාගතො පරම්මරණාති ඉති පුට්ඨා සමානා අව්යාකතං ඛො එතං මහාරාජ භගවතා: “හොති තථාගතො පරම්මරණා”ති වදෙසි. කිම්පනය්යෙ න හොති තථාගතො පරම්මරණාති ඉති පුට්ඨා සමානා එතම්පි ඛො මහාරාජ අව්යාකතං භගවතා: “න හොති තථාගතො පරම්මරණාති” වදෙසි. කින්නු ඛො අය්යෙ, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරම්මරණාති ඉති පුට්ඨා සමානා අව්යාකතං ඛො එතං මහාරාජ භගවතා: “හොති ච න ච හොති තථාගතො පරම්මරණා”ති වදෙසි. කිම්පනය්යෙ නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණාති ඉති පුට්ඨා සමානා එතම්පි ඛො මහාරාජ අව්යාකතං භගවතා: “නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණා”ති වදෙසි. කො නු ඛො අය්යෙ, හෙතු කො පච්චයො යෙන තං අව්යාකතං භගවතාති.

තෙන හි මහාරාජ තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි. යථා තෙ ඛමෙය්ය, තථා නං ව්යාකරෙය්යාසි.

තං කිම්මඤ්ඤසි මහාරාජ, අත්ථි තෙ කොචි ගණකො වා මුද්දිකො වා සඞ්ඛායකො වා යො පහොති ගඞ්ගාය වාලිකං ගණෙතුං: “එත්තකා වාලිකා ඉති වා එත්තකානි වාලිකාසතානි ඉති වා එත්තකානි වාලිකාසහස්සානි ඉති වා එත්තකානි වාලිකාසතසහස්සානි ඉති වා”ති. නො හෙතං අය්යෙ. අත්ථි පන තෙ කොචි ගණකො වා මුද්දිකො වා සඞ්ඛායකො වා යො පහොති මහාසමුද්දෙ උදකං මිණිතුං: “එත්තකානි උදකාළ්හකානීති වා එත්තකානි උදකාළ්හකසතානීති වා එත්තකානි උදකාළ්හක සහස්සානීති වා එත්තකානි උදකාළ්හක සතසහස්සානීති වා”ති. නොහෙතං අය්යෙ. තං කිස්ස හෙතු? මහාය්යෙ, සමුද්දො ගම්භීරො අප්පමෙය්යො අප්පරියොගාහොති.

එවමෙව ඛො මහාරාජ, යෙන රූපෙන තථාගතං පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්ය, තං රූපං තථාගතස්ස පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවකතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං. රූපසඞ්ඛයවිමුත්තො ඛො මහාරාජ තථාගතො ගම්භීරො අප්පමෙය්යො අප්පරියොගාහො, සෙය්යථාපි මහාසමුද්දො. හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි න උපෙති, න හොති තථාගතො පරම්මරණාති පි න උපෙති, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි න උපෙති. නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි න උපෙති.