52 යමක ප්‍රකරණ 1 - අභිධම්ම.pdf
- ප්‍රකාශිත වර්ෂය :
- 1985
- මුද්‍රිත වර්ෂය :
- 2006
- පිටු ගණන :
- 579
- බාගත කිරීම් ගණන :
- 2,864
- වෙබ් අඩවියට එක් කළ දිනය :
- 2015-10-18
- ගොනුවේ ප්‍රමාණය :
- 16 MB
පොතේ පිටු කිහිපයක ඡායාරූප පහතින් බලන්න.
බුද්ධජයන්ති ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථමාලාවේ 48 වන වෙළුම ලෙස මුද්‍රණය කරන ලද මෙය අභිධර්ම පිටකයට අයත් නවවන ග්‍රන්ථය වන යමකප්‍රකරණ ප්‍රථම භාගයයි. පාලි මූල පෙළ සහ සිංහල පරිවර්තනය මෙහි අන්තර්ගත වේ.
මෙහි සිංහල අනුවාදය සරික්කාමුල්ලේ සිරිනන්දන පරිවෙණාධිපති පණ්ඩිත මැදඋයන්ගොඩ විමලකිත්ති ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් ආරම්භ කරන ලද අතර, අනතුරුව ත්‍රිපිටක සම්පාදක මණ්ඩලයේ සතරකෝරළ මහාදිශාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක කරහම්පිටිගොඩ ශ්‍රී සුමනසාර රෙවත ස්ථවිරයන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ සම්පාදක මණ්ඩලය මගින් විශේෂ සංස්කරණයකට ලක් කොට ප්‍රකාශයට පත් කෙරිණි.
යමක ප්‍රකරණයේ එන ගැඹුරු දර්ශනය හඳුන්වාදෙන විස්තරාත්මක සංඥාපනයක්, පාලි හෝඩියක් හා ග්‍රන්ථාවසානයේ විශෙෂපදානුක්කමණිකාවක් මෙහි ඇතුළත් වේ.
සංස්කාරක නිවේදනය
සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් දෙදහස්පන්සියවසක් පිරීම අනුස්මරණය සඳහා ලංකා බෞද්ධ මණ්ඩලය මගින් සංහිත වූ සත්ක්‍රියාවන් අතුරෙහි අතිශයින් දුර්ඝට වූ එහෙත් අර්ථවත්ම වූ කෘත්‍යය වූයේ බුදුන් වදාළ ත්‍රිපිටක පාළිය සියබසින් පරිවර්තන කොට පළකරවාලීම යැ. 1955 මාර්තු මස 19වැනි දින කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයෙහි මුළුදුන් ගිහි පැවිදි මහාසභාවයෙහි දී ත්‍රිපිටක ධර්මයෙහි හසළ බුද්ධිමත් මහතෙරවරුන් සුභාග්‍යයක් සලකාගෙන අග්‍රාමාත්‍ය ශ්‍රීමත් ජෝන් කොතලාවල මැතිතුමන් විසින් ත්‍රිපිටකයෙහි ඒ ඒ ග්‍රන්ථප්‍රදේශයන් සියබසට නඟාලනු සඳහා පවරාදෙන ලද්දේ ය. යමකප්‍රකරණයෙහි යමක පඤ්චකයකින් යුත් ප්‍රථමභාගය භාර දෙන ලද්දේ භාර දෙන ලද්දේ සරික්කාමුල්ලේ සිරිනන්දන පරිවෙණාධිපති පණ්ඩිත මැදඋයන්ගොඩ විමලකිත්ති මහාස්ථවිරයන් වහන්සේට ය.
මෙසේ පරිවර්තන සඳහා ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථ භාරගත් ඇතැම් මහ තෙර කෙනකුන් වහන්සේ තමන්ට නියත වූ ග්‍රන්ථයන් නිසිපරිදි සියබසට නඟා යථාකාලයෙහි භාර දුන්හ. ඇතැම් පරිවර්තනයක් මුද්‍රණයට සුදුසු තත්ත්වයෙහි නො පැවැති අතර ඇතැම් ග්‍රන්ථයක් පරිවර්තන වූයේ ම නැත. මෙසේ හෙයින් ත්‍රිපිටකග්‍රන්ථ බොහෝ ගණනක් සංස්කාරකමණ්ඩලය මගින් පරිවර්තන කරන්නට සිදු විය. ‘’යමකප්පකරණ’’ පරිවර්තනය ද එසේ සංස්කරණයට පැමිණි ග්‍රන්ථයෙකි. මුද්‍රණ අවස්ථාවට පැමිණි ඒ සංස්කරණයෙහි ද අසම්පූර්ණත්වය දුටු හෙයින් සම්පාදක මණ්ඩලයෙහි ජ්‍යෙෂ්ඨ සාමාජිකයකු වූ සතරකෝරළමහදිසාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක ප්‍රධාන සංඝනායක පණ්ඩිත කරහම්පිටිගොඩ සුමනසාරස්ථවිරයන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ ප්‍රමුඛ සම්පාදක තෙරවරුන් විසින් පාඨශෝධනය හා පරිවර්තනය මැනැවින් සකස් කොට මුද්‍රණයට පමුණුවන ලද්දේ ය. තවද යමකප්පකරණය හඳුන්වාලමින් පූර්ණ වූ සංඥාපනය ද පණ්ඩිත කරහම්පිටිගොඩ සුමනසාර නායක ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් මැ සපයන ලද්දේ ය. මුද්‍රණයේ දී කිසි තැනෙක ගිලිහී ගිය වර්ණ ඇතිබව පෙනෙතුදු අර්ථාවබෝධයට හානියක් නොවන හෙයින් ශුද්ධිපත්‍රයක් මෙහි නොයොදන ලද වෙයි.
බුද්ධජයන්ති ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථමාලාවෙහි අටසාලිස් (48) වැන්න ද අභිධර්මපිටකයෙහි සවැනි ග්‍රන්ථය ද වශයෙන් සලකන ලද යමකප්‍රකරණයේ ප්‍රථමභාගය මෙසේ බෞද්ධජනතාව අතට පමුණුවාලන්නට ලැබීම මහත් ප්‍රීතියට හේතුවෙකි. ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ පූර්ණ අනුග්‍රහය ද සංස්කෘතික කටයුතු පිළිබඳ ගරු අමාත්‍ය තැන් පත් ඊ. ඇල්. බී. හුරුල්ලේ ඇමැති තුමාණන්ගේ කාරුණික සහයෝගය ද ගෞරවයෙන් සඳහන් කරම්හ. විශේෂයෙන් සංස්කෘතික අමාත්‍යාංශයේ අතිරේක ලේකම් තැන් පත් සෝමපාල ජයවර්ධන මහතාණන් ස්වකීය විවේකය ද නො සලකා දවසෙහි කරන උත්සාහය ත්‍රිපිටකග්‍රන්ථ මුද්‍රණය හුහුසුලුව කරගෙන යෑමට මහත් අනුබලයක් වී ඇති බව කෘතඥතාවෙන් පවසම්හ. ත්‍රිපිටක කාර්යාලය පවත්වාගෙන යන කොළඹ මහානායක චාරිකාරාමයෙහි නියුක්ත ඇම්. ඒ. ආර්. සමරසිංහ මහතාගෙන් ලැබෙන සහයෝගය ද, දෙහිවල දුටුගැමුණු මාවතෙහි ‘’තිසර’’ මුද්‍රණායතනයෙහි අධිකාරි මහතුන් ප්‍රමුඛ කෘතහස්ත වූ කාර්යමණ්ඩලය ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථ මුද්‍රණයේහි ලා දක්වන අනුකූලතාව ද කෘතඥතා පූර්වක වැ කරුණාවෙන් සිහිපත් කරම්හ.
සදෙවක ලොකයාට සුවසෙත පිණිස පවත්නා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ස්වාක්ඛාත වූ සද්ධර්මප්‍රවෘත්තිය පිණිස අනුබල දෙන සතුටුවන හැම සාධූහු මැ සුඛභාගී වෙත්වා’යි මෙත්සිතින් ආශංසනය කරම්හ.
මේ වගට, ශාසනෝදයකාරී,
ලබුගම ලංකානන්ද
මහානායක ස්ථවිර
ත්‍රිපිටක සම්පාදක මණ්ඩලයේ ප්‍රධාන සම්පාදක
2528 / 1985 ජූනි 22 වැනි දින
115, මහානායක චාරිකාරාමයේ ත්‍රිපිටක මණ්ඩලය, විජේරාම මාවත, කොළඹ 7.
සංඥාපන
සම්බුදුරදුන් විසින් නයමුඛ වශයෙන් සැකෙවින් වදාළ, අගසවු සැරියුත් මහරහතුන් වහන්සේ විසින් විස්තර විභාග කොට වාවනාමාර්ගයට නඟනලද අභිධර්මපිටකයෙහි සවැනි ප්‍රකරණය යමක ප්‍රකරණ නම් වෙයි. මෙ වූකලි බෞද්ධ දර්ශනයෙහි නාමරූප ධර්මයන්ගේ යථාතත්ත්වය ප්‍රශ්නෝත්තර ස්වරූපයෙන් විවිධාකාරයෙන් නිරූපණය වූ සියුම් නුවණට මැ විෂය වන ඉතා ගැඹුරු දහම්විවරණයෙකි. ‘ධම්මසංගණි’ ආදි සෙසු ප්‍රකරණයන්හි නිර්දිෂ්ට ධර්මයන් විසඳ කොට තර කිරීම යමකප්‍රකරණයෙන් සිදු වෙයි.
ථෙරවාදි මහතෙරවරු යමකප්‍රකරණයෙහි ප්‍රශ්න නඟා කුශාග්‍රබුද්ධිමත් විතණ්ඩවාදීන්ගේ මද තෙද සිඳ ඔවුන් නිහඬ කළහ. සිග්ගව මහතෙරණුවන් සමඟ ත්‍රිවෙදපාරප්‍රාප්ත මොග්ගලිපුත්තතිස්ස බ්‍රාහ්මණ මාණවකයා කළ වාදයෙහි දී ‘සිග්ගව’ තෙරණුවෝ මාණවකහට චිත්තයමකයෙහි:
‘‘යස්ස චිත්තං උප්පජ්ජති න නිරුජ්ඣති. තස්ස චිත්තං නිරුජ්ඣිස්සති නුප්පජ්ජිස්සති.
යස්ස වා පන චිත්තං නිරුජ්ඣිස්සති නුප්පජ්ජිස්සති, තස්ස චිත්තං උප්පජ්ජති න නිරුජ්ඣතීති’’ යි
යමක්හට සිත උපදී නිරුද්ධ නොවෙයි, ඔහුට සිත නිරුද්ධ වන්නේ නූපදන්නේ වෙ ද?
තවද යමක්හට සිත නිරුද්ධ වන්නේ යැ නූපදන්නේ යැ, ඔහුගේ සිත උපදී, නිරුද්ධ නො වේ ද?
යන ප්‍රශ්නය යොමු කළහ. මාණවක නිරුත්තර වැ දහම් උගන්නා පිණිස සිග්ගව තෙරුන් වෙත පැවිදි වී. ඔහු පසු කලෙකැ ‘මොග්ගලිපුත්තතිස්ස’ මහරහත් නමින් ප්‍රකට සංඝස්ථවිර වැ පරවාදමථන කොට ථෙරවාදය නඟා අශොක අධිරාජයාගේ ධර්මවිජයෙහි සප්‍රභ ව්‍යාප්ත කළ අයුරු ශාසන ඉතිහාසයෙහි පළවෙයි. මෙසේ යමකප්‍රකරණය දාර්ශනිකයන්ගේ බහුමානයට පාත්‍ර වූයෙ යි. මෙ තැන් සිට එහි නයවිභාග සැකෙවින් දක්වම්හ.
‘‘කෙනට්‍ඨෙන යමකන්ති යුගළට්‍ඨෙන’’ - ‘කවර අරුතින් යමක වේ යැ යත්: යුගළාර්ථයෙනැ’ යි ‘යමකපාටිහාරිය, යමකසාලා’ ආදි තන්හි සෙයින් යුගළාර්ථයෙන් යමක නම් වූ සැටි අටුවාවෙහි දක්වනලද යැ. යුගළ සංඛ්‍යාත යමකයන්ගේ වශයෙන් දෙසනලද වන බැවින් මෙ යමක නම් වෙයි.
මූලයමක යැ ඛන්ධයමක යැ ආයතනයමක යැ ධාතුයමක යැ සච්චයමක යැ සංඛාරයමක යැ අනුසයයමක යැ චිත්තයමක යැ ධම්මයමක යැ ඉන්ද්‍රියයමක යැයි දශප්‍රකාරයෙන් යමකප්‍රකරණය විභාග කරනලදි.
මූලයමක
කුශලාදි ධර්මයන් මූල වශයෙන් සංස්ථාපිත කොට දෙසන ලද්දේ මූලයමක නම, මූලයමකයෙහි දෙසු කුශලාදිධර්මයන් ස්කන්ධ වශයෙන් සංග්‍රහ කරන ලද්දේ ඛන්ධයමක නම, ආයතන වශයෙන් සංග්‍රහ කොට දෙසන ලද්දේ ආයතනයමක නම, ධාතු වශයෙන් සංග්‍රහ කොට දෙසන ලද්දේ ධාතුයමක නම, සත්‍ය වශයෙන් සංග්‍රහ කොට දෙසනලද්දේ සච්චයමක නම, කුශලාදි ධර්මයන් ලැබෙන පරිදි එකදෙශයක් සංග්‍රහ කොට කායසංස්කාර වාක්සංස්කාර චිත්තසංස්කාර යන මෙහි ලා දෙසනලද්දේ සංඛාරයමක නම, කුශලාදිධර්මයන් ලැබෙන පරිදි එකදෙශයක් සංග්‍රහ කොට අනුසයපදයෙහි ලා දෙසනලද්දේ අනුසයයමක නම, කුශලාදිධර්මයන් ලැබෙන පරිදි එකදෙශයක් සංග්‍රහ කොට ‘සරාගං චිත්තං’ ආදි සොළොස් පදයෙහි ද ‘කුසලං චිත්තං’ ආදි අභිධර්මමාතෘකා පදයෙහි ද ලා දෙසනලද්දෙ චිත්තයමක නම, කුශලාදිධර්මයන්ගේ මාතෘකා තබා දෙසනලද්දෙ ධම්මයමක නම කුශලාදිධර්මයන් ලැබෙන පරිදි එකදෙශයක් සංග්‍රහ කොට ඉන්ද්‍රියයන්ගේ වශයෙන් දෙසනලද්දෙ ඉන්ද්‍රියයමක නමි.
මෙහි පාළි ව්‍යවස්ථානය නය, යමක, පෘච්ඡා, අත්ථි, වාර ප්‍රභේද වශයෙනි. මේ මූලයමකයෙහි කුශලත්‍රිකමාතෘකාවෙහි ‘කුසලා ධම්මා’ යන ආදි පදය නිසා මූලනය යැ මූලමූලනය යැ මූලකනය යැ මූලමූලකනය යැ යි නය සතරෙක් වෙයි. ඒ එකෙකි නයෙහි මූලයමක යැ එකමූලයමක ‘යැ අඤ්ඤමඤ්ඤමූලයමක යැයි තුන් තුන් යමකයෝ වෙති. සතර නයෙහි දොළොස් යමකයෙකි. එකෙකි යමකයෙහි අනුලොම පටිලොම විසින් පෘච්ඡා දෙකක් දෙකක් බැවින් සූවිසි පෘච්ඡායෙකි. එකෙකි පෘච්ඡායෙහි සංශය, නිශ්චය වශයෙන් අත්ථි දෙකක් දෙකක් බැවින් අටසාලිස් අත්ථියෙකි. මෙසේ මැ අකුශලපදය නිසා ද අව්‍යාකෘතපදය නිසා ද එතුන් පදයන් එක්කොට දක්වනලද නාමපදය නිසා ද මෙතෙක් මැ ප්‍රභේද වෙයි. මෙසේ කුශලත්‍රිකමාතෘකාවෙහි සතර පදයෙහි ලා නය සොළොසෙක් යමක අටසාලිසෙක් පෘච්ඡා සයානූවක් අත්ථි එක්සිය දෙයානූවක් උද්දේශ වශයෙන් කියනලද යැ.
එ මැ මූලවාරයාගේ පක්‍ෂය වශයෙන් හේතුවාර යැ නිදානවාර යැ සම්භවවාර යැ ප්පභවවාර යැ සමුට්ඨානවාර යැ ආහාරවාර යැ ආලම්බනවාර යැ පච්චයවාර යැ සමුදයවාර යැ යි තවද නවවාරයෙක් දක්වනලද යැ සියල්ල දසයෙකි. දසවාරයෙහි නය එක්සියහැටෙකැ යමක සාරසිය අසූවකැ පෘච්ඡා නවසියසැටෙකැ