46 විභංග ප්‍රකරණය 1 - අභිධම්ම.pdf
- ප්‍රකාශිත වර්ෂය :
- 2006
- මුද්‍රිත වර්ෂය :
- 2006
- පිටු ගණන :
- 429
- බාගත කිරීම් ගණන :
- 3,801
- වෙබ් අඩවියට එක් කළ දිනය :
- 2015-10-18
- ගොනුවේ ප්‍රමාණය :
- 8.9 MB
වෙනත් සංස්කරණ
පොතේ පිටු කිහිපයක ඡායාරූප පහතින් බලන්න.
මෙම ග්‍රන්ථය බුද්ධජයන්ති ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථමාලාවේ 42 වන වෙළුම වන අභිධර්ම පිටකයේ දෙවන ග්‍රන්ථය වූ විභංග ප්‍රකරණයේ පළමු භාගයයි. පාලි පෙළ සහ එහි සිංහල අනුවාදය මෙහි මුහුණට මුහුණ ලා ඇතුළත් වේ.
විභංග ප්‍රකරණයෙහි අඩංගු අටළොස් විභංගයන් අතුරින් පළමු විභංග නවය (ඛන්ධවිභංගයේ සිට ඉද්ධිපාදවිභංගය දක්වා) මෙම ප්‍රථම භාගයට ඇතුළත් වේ. මෙම ග්‍රන්ථයේ පාඨශෝධනය සහ සිංහල පරිවර්තනය පණ්ඩිත ලබුගම ලංකානන්ද අනුනායක ස්ථවිරයන් වහන්සේ සහ රාජකීය පණ්ඩිත කරහම්පිටිගොඩ සුමනසාර ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් සිදුකර ඇත.
මෙම සංස්කරණය බු.ව. 2550 (ක්‍රි.ව. 2006) දී ලංකා බෞද්ධ මණ්ඩලය මගින් මුද්‍රණය කර ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද්දකි.
සංස්කාරක නිවේදනය
ත්‍රිපිටක පාලියෙහි අභිධම්ම සත්තප්‍රකරණයට අයත් ග්‍රන්ථයන් අතුරෙහි විභඞ්ගප්පකරණය දෙවැනි ග්‍රන්ථය යි. මෙය ඛන්ධවිභංගය ආදි කොට, ධම්මහදයවිභංගය අවසන් කොට ඇති අටළොස් විභංගයෙකින් යුක්ත වෙයි. බුද්ධජයන්ති ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථමාලාවෙහි විභඞ්ගප්පකරණය 42, 43 වැනි ග්‍රන්ථ වශයෙන් පළවන්නේය. එයින් “ඛන්ධවිභංගය” පටන් “ඉද්ධිපාදවිභංගය” අවසන් කොට ඇති විභංග නවය මෙහි ප්‍රථමභාගය වේ.
ලංකා බෞද්ධමණ්ඩලය විසින් ආරාධිත වැ මේ ප්‍රථමභාගය කටුකුරුන්දේ ශ්‍රී දේවානන්ද නායක ස්ථවිරපාදයන් වහන්සේ විසින් සිංහලයෙන් අනුවාද කරන ලද්දේය. එහෙත් ඒ අනුවාදය ත්‍රිපිටක පරිවර්තන සංස්කාරකමණ්ඩලයෙන් යළි පාඨශෝධන සහිත කොට විභංගප්පකරණය මුළුල්ල සිංහලයෙන් පරිවර්තන කල මැනවැයි අප වෙත පැවරිණි. මහනුවර පත්තිරිප්පුවේ රාජකීය පුස්තකාලයට අයත් පුස්කොළපොත ද, පැල්මඩුල්ලේ පුරාණවිහාරස්ථානයෙහි පුස්කොළපොත ද, සිංහල අක්ෂරයෙන් මුද්‍රණය වූ පොත් දෙකක් ද, එංගලන්තයේ පාලිපොත් සමාගම මගින් මුද්‍රණය කරවනලද පොත ද, සියම්රට තායාක්ෂරයෙන් මුද්‍රිත විභංගප්පකරණය හා බුරුමරට ඡට්ඨසංගීතියෙන් ශෝධිත වැ මුද්‍රණය වූ විභංගප්‍රකරණය ද ඇසුරු කරමින් විභංගප්පකරණයෙහි පාඨශෝධනය හා සම්පූර්ණ සිංහල පරිවර්තනය ද නිමවුම් කරන ලද්දේ ය. මෙහි පාඨශෝධනයේ දී ලක්දිවැ මහා විහාරාධ්‍යාගත ආචාර්‍ය්‍ය සම්ප්‍රදායෙහි පැවැති විභංගප්පකරණ වාචනාමාර්ගය නගාගැනීමට අපගේ ප්‍රයත්නය වූ බව ප්‍රකාශ කරම්හ.
මේ අධිකාරයෙහි ලා ධර්‍ම-විනයෙහි හා ඉතිහාස පුරාවිද්‍යා තර්කන්‍යායාදි ශාස්ත්‍රාන්තරයෙහි බැසගත් බුද්ධිප්‍රභා ඇති රාජකීය පණ්ඩිත කරහම්පිටිගොඩ සුමනසාර ස්ථවිරයන් වහන්සේ මුල සිට මා සහාය වූහ. මෙහි ඇතැම් තැනෙක් ඒ ස්ථවිරයන්ගේ මැ පරිවර්තන වෙයි. තවද, මෙහි ලා ත්‍රිපිටක සංස්කාරකමණ්ඩලයෙහි ප්‍රධාන සම්පාදක ව සිටි දිවංගත සිරි වජිරඤාණ නාහිමිපාණන් වහන්සේගේ උපස්තම්භය ලැබුණු බව ද පවසම්හ.
මුද්‍රණ අවස්ථාවට පැමිණි වර්තමාන ත්‍රිපිටක සම්පාදක මණ්ඩලයේ සභාපති තැන්පත් අගංබද ‘විද්‍යාවංසු’ පරිවෙණාධිපති පණ්ඩිත කෝදාගොඩ සිරි ඤාණාලෝකාභිධාන දක්ෂිණලංකාවෙහි ප්‍රධාන සංඝනායක ස්ථවිරයන් වහන්සේ යා, ‘විද්‍යෝදය’ මහ පිරිවෙන්හි උප පරිවෙණාධිපති භාවෝපගත ශාස්ත්‍රපති, විද්‍යා විශාරද, පණ්ඩිත රද්දැල්ලේ සිරි පඤ්ඤාලෝකාභිධාන අනුනායක ස්ථවිරයන් වහන්සේ යා එමැ පිරිවෙන්හි ආචාර්ය්‍යභාවෝපගත ශාස්ත්‍රපති, විද්‍යා විශාරද, පණ්ඩිත වේඬරුවේ සිරි අභයතිස්සාභිධාන නායක ස්ථවිරයන් වහන්සේ යා යන කීර්තිධර මහතෙර වරුන්ගේ ආගමඥානයෙහි නිපුණ බව ග්‍රන්ථශෝධන-සංස්කරණ කාර්ය්‍යයෙහි ලා අතිශයින් වහල් විය. කොළඹ දිශාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක පණ්ඩිත දෙරංගමුවේ ධම්මපාල ස්ථවිරයන් වහන්සේගෙන් ත්‍රිපිටක මණ්ඩලයට ලැබෙන සහාය කෘතඥතාපූර්වකව සඳහන් කල යුතුය.
තවද ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ ගරු අග්‍රාමාත්‍යවර සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනිය මේ ත්‍රිපිටක මුද්‍රණකාර්ය්‍යයෙහි ලා දක්වන බලවත් ප්‍රසාදය ද, ගරු සංස්කෘතික අමාත්‍ය ඇස්. ඇස්. කුලතිලක මැතිතුමාණන් හා අමාත්‍යාංශයෙහි ලේකම් හේමසිරි ප්‍රේමවර්ධන මහතාණන් හා ජ්‍යෙෂ්ඨ සහකාර ලේකම් පී. බී. වේරගොඩ මහතාණන් ගෙන් ලැබෙන පිටුවහල ද අනුස්මරණීය වෙයි. සංස්කෘතික අධ්‍යක්ෂ ඩොනල්ඩ් අබේසිංහ මහතාණන් හා ශ්‍රී ලංකා සංස්කෘතික මණ්ඩලයේ සාහිත්‍ය සංවර්ධන නිලධාරී කේ. ජී. අමරදාස මහතාණන් ප්‍රමුඛ සංස්කෘතික නිලධාරීන් මේ සඳහා දක්වන උද්‍යෝගය ප්‍රශංසනීය වෙයි.
රාජ්‍යය පිළිබඳ අපරිමිත කාර්ය්‍යභාරයෙන් සම්බාධ වැ ඇති රජයේ මුද්‍රණාලයෙහි අධිපති ඇල්. ඩබ්ලිව්. පී. පීරිස් මහතාණන් ත්‍රිපිටක මුද්‍රණ කාර්යාංශයක් ද ඇති කොට ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථ මුද්‍රණය සඳහා දෙන අනුබලය හා එම සේවක මහතුන් ඉතා භක්තිමත් ව මුද්‍රණ කාර්ය්‍යයෙහි නියුක්තව සිටීම ද බෞද්ධ ලෝකයාගේ ප්‍රශංසාවට කාරණ වෙයි. එසේම ත්‍රිපිටක කාර්යාලය පිහිටි කොළඹ මහානායකවාරිකාරාමයෙහි නියුක්ත ඇම්. ඒ. ආර්. සමරසිංහ මහතාගෙන් ත්‍රිපිටකමණ්ඩලයට රැඳෙවෙහි ලැබෙන සහාය්‍යය ද අනුස්මරණීය වේ.
සදේවක ලෝකයාට වැඩදායක වූ අතිපරිශුද්ධ පය්‍යප්ති ධර්මය ව්‍යාප්ත කිරීමෙහි යත්න දරන මෙ හැම සුධීහු ද, ත්‍රිපිටක සිංහල පරිවර්තනය සඳහා නන් අයුරින් සහාය දුන් හැම පින්වත්හු ද ධර්‍මදානමය කුශල බලයෙන් සුඛභාගී වෙත්වයි ආශංසනය කරම්හ.
මේවගට ශාසනොදයකාරී,
ලබුගම ලඞ්කානන්ද
ත්‍රිපිටකමණ්ඩලයේ ප්‍රධාන සම්පාදක
1975 වෙසක් පුර පසළොස්වක
ත්‍රිපිටක කාර්යාලය, මහානායකවාරිකාරාමය, 115, විජේරාම මාවත, කොළඹ - 7.
සංඥාපනය
අප බුදුන් වදාළ තෙවළා බුදුවදන්හි ඇතුළු වැ සිටුනා ප්‍රඥෙයත්ථදීපක අනෙකනය ශතසහස්‍රයෙන් ප්‍රතිමණ්ඩිත වූ අභිධර්මපිටකයෙහි සප්තප්‍රකරණයන් අතුරෙහි දෙවැන්න විභඞ්ගප්පකරණ නම් වෙයි. මෙහි ලා අභිධර්මය පිළිබඳ වැ කිවමනා දැ බුද්ධජයන්ති ග්‍රන්ථමාලාවෙහි ධම්මසඞ්ගණිප්‍රකරණයෙහි ලා කියනලද වන බැවින් දැන් විභඞ්ග ප්‍රකරණය පිළිබඳ වැ වෙසෙසා කිවයුතු දැ පමණක් සැකෙවින් දක්වනු ලැබේ.
‘විභඞ්ග’ නම් ‘විභාග’යි. සුත්තන්තභාජනීය යැ අභිධම්මභාජනීය යැ පඤ්හපුච්ඡක යැ යන තුන් නයින් ස්කන්ධාදි ධර්මවිභාග කොට දක්වන බැවින් මේ ‘විභඞ්ග’ නමුදු නානා ප්‍රභේදයෙන් හින්න වූ අර්ථයන් ප්‍රකාරයෙන් කියනුලබන හෙයින් ප්‍රකරණ නමුදු වෙයි. මෙහි වාචනාමාර්ගය දම්සෙනෙවි සැරියුත් මහරහතුන් වහන්සේ ප්‍රභව කොට ඇත්තේ යැ. සම්බුදුරදුන් වදාළ දහම් නය ගෙන ‘ධර්මසඞ්ග්‍රහ’ කෙරෙමින් පන්සියක් අතැවැසියනට ‘ධම්මසඞ්ගණි’ ප්‍රකරණය දෙසු සැරියුත් තෙරණුවෝ යළි ස්කන්ධාදි ‘ධර්මවිභාග’ කෙරෙමින් විභඞ්ගප්‍රකරණය දෙසූහ.
පරිච්ඡේද: මේ ප්‍රකරණයෙහි අටළොස් විභංගයෙක් වෙයි: ඛන්ධවිභංග යැ ආයතනවිභංග යැ ධාතු විභංග යැ සච්චවිභංග යැ ඉන්ද්‍රිය විභංග යැ පච්චයාකාර විභංග යැ සතිපට්ඨාන විභංග යැ සම්මප්පධාන විභංග යැ ඉද්ධිපාද විභංග යැ බොජ්ඣංග විභංග යැ මග්ගවිභංග යැ අප්පමඤ්ඤාවිභංග යැ සික්ඛාපද විභංග යැ පටිසම්භිදා විභංග යැ ඤාණවිභංග යැ ඛුද්දකවත්ථුවිභංග යැ ධම්මහදයවිභංග යැ කියායි.
ඛන්ධවිභංග: මෙහි පඤ්චස්කන්ධයෝ සුත්තන්තභාජනීය යැ අභිධම්මභාජනීය යැ පඤ්හපුච්ඡක යැ යන තුන් නයින් විභාග කරනලදහ. සුත්තන්තභාජනීයෙහි ලා පඤ්ච ස්කන්ධයෝ අතීත, අනාගත, ප්‍රත්‍යුත්පන්න, අධ්‍යාත්ම, බාහිර, ඖදාරික, සූක්ෂ්ම, හීන, ප්‍රණීත, දුර, සන්තික යන එකොළොස් අයුරින් විභක්ත වෙති.
අභිධම්මභාජනීයෙහි ලා රූපස්කන්ධයාගේ උද්දෙස පමණක් දක්වනලද්දේ යැ. එහි නිර්දෙස ධමසඟුණි රූපකණ්ඩයෙහි විස්තර කරනලද අයුරින් මෙහිදු ගතයුතු වෙයි. උද්දෙසයෙහි එකවිධරූප පටන් කොට ඒකාදශවිධරූප තෙක් රූපධර්මයන් සඞ්ග්‍රහ කොට මාතෘකා තබනලද යැ. එහි ඒකක මාතෘකායෙහි උද්ධටපද තෙසාලිසෙකි. ඔවුන්තුරෙහි පස්විමපදත්‍රය මාතෘකාමුක්ත වෙයි. සෙසු සාලිස් පදයෝ මාතෘකාගතයෝ යි. එක්සිය සතරක් පමණ වූ ද්විකමාතෘකා අතුරෙන් තුදුස් ප්‍රකීර්ණකද්විකයන් ද, එක්සියතුනක් පමණ වූ ත්‍රිකමාතෘකා අතුරෙන් ප්‍රකීර්ණකත්‍රික තුනක් ද, දෙවිසි චතුෂ්කමාතෘකා අතුරෙන් ආදි චතුෂ්ක සතර ද දක්වා නයමුඛ දී අවශේෂමාතෘකා පෙය්‍යාලමුඛයෙන් සංක්ෂිප්ත කරන ලද යැ. එ හැම ධමසඟුණි රූපකාණ්ඩයෙහි විස්තෘත අයුරින් මෙහිදු ගතයුතු වෙයි. පඤ්චකය පටන් කොට එකාදශකය තෙක් අභිගුම්මාතෘකා තබනලදී.
වෙදනාස්කන්ධ නිර්දෙසයෙහි දුකමූලක යැ තිකමූලක යැ උභතොවඩ්ඪක යැ බහුවිධ යැ යි මහාචාර සතරෙක් වෙයි. එහි ත්‍රිකමාතෘකා ගෙන ද්විකමාතෘකායෙහි බහා කළ දේශනා දුකමූලක නම. ද්විකමාතෘකා ගෙන ත්‍රිකමාතෘකායෙහි බහා කළ දේශනා තිකමූලක නම. ද්විකත්‍රිකමාතෘකා දෙපසින් වඩා කළ දේශනා උභතොවඩ්ඪක නම. අවසානයෙහි සප්තවිධ යැ චතුරංගුලිකවිධ යැ ත්‍රිංශද්විධ යැ බහුවිධ යැ යන සතර අයුරෙකින් දක්වන ලද්දේ බහුවිධවාර නමි.