42 බුද්ධවංස පාළි චරියාපිටක පාළි - සූත්‍ර.pdf

බුද්ධවංස පාලි සහ චරියාපිටක පාලි යනු බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථ මාලාවේ 38 වන වෙළුම (සූත්‍රාන්ත පිටකයේ 33 වන ග්‍රන්ථය) ලෙස පළ වූ කෘතියයි. ඛුද්දක නිකායට අයත් 16 වන හා 17 වන ග්‍රන්ථ ද්වය වන බුද්ධවංසය සහ චරියාපිටකය මෙහි එකට සංග්‍රහ කොට ඇත. මෙහි පාලි පෙළ සහ සිංහල පරිවර්තනය සම්මුඛව දක්වා තිබේ.

බුද්ධවංස පාලිය බලපිටියේ රාජකීය පණ්ඩිත විසුද්ධාලෝක නායක ස්ථවිරයන් විසිනුත්, චරියාපිටක පාලිය බෙන්තර ශ්‍රී ධම්මාලංකාර අනුනායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් විසිනුත් සංශෝධනය කොට මුලින් සකස් කරන ලද අතර, පසුව ත්‍රිපිටක සංස්කාරක මණ්ඩලයේ රාජකීය පණ්ඩිත කරහම්පිටිගොඩ සුමනසාර ස්ථවිරයන් සහ ලබුගම ලංකානන්ද මහා ස්ථවිරයන් විසින් නැවත සංස්කරණය කොට සම්පාදනය කරන ලදී.

බුද්ධවංසයෙන් දීපංකර පාදමූලයේ සිට ගෞතම බුදුරදුන් දක්වා සූවිසි බුදුවරුන්ගේ ප්‍රවෘත්තිය හා බෝසත් විවරණ කතා ද, චරියාපිටකයෙන් දස පාරමිතා පූරණය කළ ආකාරය දැක්වෙන චරියාවන් ද විස්තර කෙරේ.

සංස්කාරක නිවේදනය

බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථමාලාවෙහි අටතිස් (38) වන ග්‍රන්ථය වූයේ බුද්ධවංසපාළි හා චරියාපිටකපාළි යන පොත් දෙක යැ. ඛුද්දක නිකායාන්තර්ගත ග්‍රන්ථයන් කෙරෙහි අවසාන ග්‍රන්ථද්වය වශයෙන් සලකන මේ දෙපොත ප්‍රමාණයෙන් කුඩා වූ හෙයින් මුද්‍රණයෙහි දී එක් මැ ග්‍රන්ථභාගයක් ලෙස මුද්‍රණය කැරැවීම මැනැවැයි ත්‍රිපිටක සංස්කාරක මණ්ඩලයේ සම්මතය වියැ. එහෙයින් මෙය බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථමාලාවෙහි අටතිස් වැන්න ලෙස සලකනු ලැබේ.

ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථ සිංහලභාෂාවෙන් පරිවර්තන කොට තැබීම අපේක්ෂා කළ ලංකා බෞද්ධමණ්ඩලයේ ආරාධනය පරිදි ‘බුද්ධවංසපාළිය’ අනුරාධපුර බුද්ධශ්‍රාවක ධර්මපීඨයේ මහාචාර්ය්‍යවරයකු වන බලපිටියේ රාජකීය පණ්ඩිත විසුද්ධාලෝක නායකස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් ද, “චරියාපිටකපාළිය” බෙන්තර පණ්ඩිතරත්න පරිවේණාධිපති ව සිටි බෙන්තර ශ්‍රී ධම්මාලංකාභිධාන අනුනායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ විසින් ද මහත් පරිශ්‍රමයකින් විවිධ පිටපත් හා සංස්කරණ බොහෝ ගණනක පාඨ සංසන්දන කොට සිංහල පරිවර්තනය ද සපයා බෞද්ධමණ්ඩලයට ඉදිරිපත් කොට තිබිණි.

මේ දෙපොතෙහි සිංහල පරිවර්තනය බෞද්ධමණ්ඩලයේ සැලැස්ම අනුව සම්පාදනය නොවූ බව පෙනීගිය හෙයින් උත්තරීතර සංස්කාරක මණ්ඩලය විසින් එය නැවත පරිවර්තන කිරීමට සම්මත වියැ. එහෙයින් යථෝක්ත මහතෙරවරුන්ගේ ශෝධිතපාඨ ඇසුරු කොට ත්‍රිපිටක සංස්කාරක මණ්ඩලයෙහි නියුක්ත වූ රාජකීය පණ්ඩිත කරහම්පිටිගොඩ සුමනසාර ස්ථවිරයන් වහන්සේ හා අප ද විසින් මේ සිංහල පරිවර්තනය සම්පාදනය කරන ලද වෙයි. මුද්‍රණ අවස්ථාවට පැමිණි වර්තමාන ත්‍රිපිටක සම්පාදක මණ්ඩලයේ මහතෙරවරුන්ගේ සාහාය්‍යය හේතු කොටගෙන ශෝධන සංස්කරණ කාර්ය්‍යයන් මැනැවින් කළ හැකි වියැ.

තවද කරහම්පිටිගොඩ සුමනසාර පණ්ඩිත ස්ථවිරයන් විසින් බුද්ධවංසපාළිය හා එහි අටුවාව ද අලළා ලියන ලද විචාර පූර්වක සංඥාපනය බුද්ධවංස කථාව ඉගෙනගනු රිසියනට බොහෝ සෙයින් ඵලදායක වනු ඇත. බුද්ධවංසපාළිය පශ්චාත්කාලීන කෘතියකැයි කියන අසංයත වූ විචාරකයන්හුදු හික්මවාලන්නට මේ සංඥාපනයෙන් යත්න දරා තිබේ. චරියාපිටක සංඥාපනය කරනලද්දේ අප විසිනි.

ත්‍රිපිටක මුද්‍රණ කටයුතු ඉක්මනින් නිමහම් කරවාලීම සඳහා අග්‍රාමාත්‍යවර සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක උත්තමාව නිරතුරු දක්වන ආගමික හැඟීමෙන් යුක්ත වූ අනුග්‍රහය ද, වර්තමාන සංස්කෘතික කටයුතු පිළිබඳ ගරු අමාත්‍ය තැන් පත්, ටී. බී. තෙන්නකෝන් මැතිතුමාණන් අන් හැම කාර්ය්‍යයකට වඩා මේ සඳහා දක්වන ඉමහත් උද්‍යෝගය ද, සංස්කෘතික නිලධාරී පින්වතුන්ගේ සහයෝගය මෙන් ම සහකාර සංස්කෘතික අධ්‍යක්ෂ සෝමපාල ජයවර්ධන මහතාණන් ස්වකීය විවේකය ද නිසරු කොට මේ සඳහා දක්වන ක්‍රියාශීලි භාවය ද අතිශයින් පිහිටවන බව කියම්හ.

දෙහිවල තිසර මුද්‍රණාලයාධිපතිතුමා හා එම කාර්ය්‍යමණ්ඩලය ත්‍රිපිටක මුද්‍රණය සඳහා දක්වන උනන්දුව මෙන් ම ත්‍රිපිටක කාර්යාලය පිහිටි කොළඹ මහානායක වාරිකාරාමයේ භාරකාර ඒ. ඇම්. ආර්. සමරසිංහ මහතාගෙන් ත්‍රිපිටක මණ්ඩලයට දවයෙහි ලැබෙන සහයෝගය ද අනුස්මරණීය වේ.

අතිපරිශුද්ධ පර්‍ය්‍යාප්ති ධර්මය ව්‍යාප්ත කරවාලීමෙහි යත්න දරන හැම සූරීහු ධර්මදානමය කුශලබලයෙන් සුඛභාගී වෙත්ව’යි ආශංසනය කරම්හ.

මේවගට, ශාසනොදයකාරී ලබුගම ලංකානන්ද ස්ථවිර ත්‍රිපිටක මණ්ඩලයේ ප්‍රධාන සම්පාදක.

ශාසනොදයකාරී ලබුගම ලංකානන්ද ස්ථවිර, 15 පෙබරවාරි 2520/1977, මොල්ලිගොඩ ප්‍රවචනොදය පිරිවෙන්හි දී යැ.

සංඥාපනය

බුද්ධවංසය

අප තථාගත සම්මාසම්බුදුරජාණන් වහන්සේ කලියුගවර්ෂයෙන් දෙදහස් පන්සිය තෙළෙස් (2513) වැන්නෙහි වෙසඟමස පුරපසළොස්වක් පොහෝදින දඹදිව මධ්‍යදේශයෙහි නිල්දලාහෝතෙර ගයාවෙහි ඇසතුබෝරුක්මුල්හි කුසතණඇතිරියෙහි වැඩහිඳ සවාසනා සකලක්ලෙශයන් ප්‍රහීණ කොට චතුස්සත්‍යාවබොධයෙන් සම්‍යක්සම්බොධියට පැමිණ සත්සති ගෙවා සහම්පති මහබඹහු විසින් ආරාධිත වැ ඇසළමස පුරපසළොස්වක් පොහෝදින බරණැස ඉසිපතන නම් මිගදයෙහි දී ‘අඤ්ඤාකොණ්ඩඤ්ඤ’ ආදි පස්වග මහණුනට දම්සක් පවත්වා නික්මිණියැ අවවිසේනි දවස් අනාත්මලක්ෂණ සූත්‍රදෙශනායෙන් ඔබ හැම අර්හත්වයෙහි පිහිටුවා ‘එහිභික්ඛු’ පැවිදි දී සසුන් පිහිටුවා, විමුක්තිය සොයා තමන් වහන්සේ කරා පැමිණි බරණැස් සිටුදරු ‘යස’ කුලපුත්‍රයා හා ඔබගේ යහළු සිවුපනස් දෙනා රහත්පෙළෙහි සිදුවා ‘එහිභික්ෂු’ පැවිදි දී ඉසිපතන මුවලැව්හි පළමු වස් වැස පවරා හිල්මසැ අවපෑළවිය දවස් සැටදෙනා වහන්සේ ධර්මප්‍රචාරයෙහි යවා තමන් වහන්සේ උරුවේල්දනව් වැඩ තෙමසක් වැඩහිඳ දුරුතු පුරපසළොස්වක් දවස් උරුවෙලකාශ්‍යප ප්‍රමුඛ දහසක් ජටිලයන් ‘ආදිත්තපරියාය’ සූත්‍රදෙශනායෙන් අර්හත්වයට පමුණුවා ‘එහිභික්ෂු’ පැවිදි දී නවම්මස අවපෑළවිය දවස් එහැම පිරිවරා පළමු බිම්සර රජුට දුන් ප්‍රතිඥා පිණිස රජගහනුවර වැඩ සසුන්හි පහන් වැ සෝවන්පෙළෙහි පිහිටි බිම්සර මිහරජහු විසින් කරවා පුදනලද වෙළුවන මහවෙහෙරෙහි දෙමසක් වාස කොට පියාණන් සුදොවුන් මහරජුන් එවූ දූතපිරිසෙහි නායක කාළුදායී තෙරණුවන් මැදිමිණියැ පුරපසළොස්වක් දවස් කළ ආරාධනායෙන් විසීදහසක් මහණගණා පිරිවර කොටගෙන බක් අවපෑළවිය දවස් රජගහනුවරින් පිටත් වැ දෙමසක් මුළුල්ලේ සැටයොදුන් මග ගෙවා වෙසක් පුරපසළොස්වක් දවස් කිඹුල්වත්පුරයට පිවිස ඥාතිසමාගමයෙහි රුවන්සක්මනැ යමාමහපෙළහර පෑ අවස්ථාවෙහි දම්සෙනෙවි සැරියුත් මහරහත් තෙරණුවන්ගේ ඇරයුමින් බුද්ධවංසදෙශනා කළහ.

චතුරාසඞ්ඛ්‍යකල්පලක්ෂයක් මුළුල්ලෙහි ඒ ඒ අවස්ථාවෙහි සම්‍යක්සම්බොධි සමධිගම කළ දීපඞ්කර තථාගතයන් වහන්සේ පටන් කොට අප ගෞතම තථාගතයන් වහන්සේ තාක් පස්විසි බුදු කෙනකුන් වහන්සේගේ ප්‍රවෙණි විස්තාරකථාව ‘බුද්ධවංස’ නම් වෙයි. බුද්ධවංස දෙශනා වූකලි සැදැහැතියනට ප්‍රීතිප්‍රමොදය දනවන, ශොකශල්‍යය උදුරාලන, දිව්‍යමානුෂාදි සර්වසම්පත් ලාභයට කරුණු වූ දෙශනායෙකි. ජාත්‍යාදි මද නිර්මදනය කරන්නා වූ අනුගතයන් සංසාරබන්ධනයෙන් මුදලන්නා වූ හැම දුක් ක්ෂය කරන්නා වූ මාර්ගයෙකි. ශ්‍රාවකයන්ගේ සිත් බුදුබැව්හි නතු කරන්නා වූ උතුම් දහමෙකි. අසා පරණ නොවෙන අසත් අසත් මැ සැදැහැබැති වඩවන පුනපුනා ඇසීමට ලොල් කරවන රමණීය ධර්මකථායෙකි. එහෙයින් මැ ධර්මව්‍යාඛ්‍යාන කළ ආචාර්ය්‍යවරු සැකෙවින් හෝ බුද්ධවංසය ද දැක්වූහ. ජාතකට්ඨකථා නිදානයෙහි ලා බුද්ධවංසය සපුරා දක්වනලද්දේ යැ. මයුරපාදපිරිවෙන්හිමි ‘බුදුගුණ’ තෙරණුවෝ පූජාවලියෙහි ද ‘ධර්මසේන’ තෙරණුවෝ සද්ධර්මරත්නාවලියෙහි ද දෙවරක්ඛිත ජයබාහු ධර්මකීර්ති තෙරණුවෝ සද්ධර්මාලංකාරයෙහිද ධම්මදින්නාචරිය විමලකිත්ති තෙරණුවෝ සද්ධර්මරත්නාකරයෙහි ද බුද්ධවංසය ඇරැපූහ. සීලවංස ධම්මකිත්ති මාහිමියෝ සුවිසිවිවරණය ගෙන පාළිපද්‍යනිබන්ධයක් කළහ.

අප බුදුන් අතීතයෙහි ‘සුමෙධ’ නම් තවුසක් වැ දීවංකුරු බුදුන් හමුයෙහි බුදුබව පිණිස නියතවිවරණ ලබාගෙන සාරාසැකි කප්සුවහසක් මුළුල්ලෙහි සූවිසි බුදු කෙනකුන්ගෙන් විවරණ ලබමින් සමතිස්පැරුම් පුරා සම්බොධියට පැමිණි අයුරු බුද්ධවංසයෙහි දක්වනලද්දේ යැ. මෙහි පරිච්ඡෙද පසෙකි: රතනචඞ්කමන කණ්ඩ යැ, සුමෙධකථා යැ, බුද්ධවංස යැ, බුද්ධපකිණ්ණක කණ්ඩ යැ, ධාතුභාජනීය කථා යැ යන පස යි.

රතනචඞ්කමන කණ්ඩ යැ බුද්ධවංසදෙසනායෙහි නිදානකථාව යැ. සුමෙධකථායෙන් බුද්ධවංසය ආරම්භ වෙයි. දීපඞ්කර බුදුන් හමුයෙහි අප මහබෝසතාණන් වහන්සේ බුදුබවට නියතවිවරණ ලද අයුරු එහි විස්තර වෙයි. ඉක්බිති සූවිසි බුදුන්ගේ ප්‍රවේණිකථාවත් ඒ ඒ බුදුන් හමුයෙහි බෝසතුන් විවරණ ලද අයුරුත් අවසන්හි අප ගෞතම බුදුන්ගේ වංසකථාවත් දැක්වෙන පරිච්ඡෙදය ‘බුද්ධවංස’ නමින් වෙසෙසා හැඳින්වෙයි. එහි ලා එක් එක් බුදුන්ගේ ප්‍රවේණිකථාව වෙන වෙන මැ දක්වනලදී. එහැම වංසකථාව මැ ආකාරයෙන් එක් බඳු වෙයි. ඒ ඒ බුදුන්ගේ උපන් කල්පයැ නාමයැ ගොත්‍රයැ ජාති යැ නගර යැ පිතෘ යැ මාතෘ යැ බොධි යැ දම්සක් පැවැත්ම යැ ධම්මාභිසමය යැ ශ්‍රාවකසන්නිපාත යැ අග්‍රශ්‍රාවක යැ උපස්ථායක යැ අග්‍රශ්‍රාවිකා යැ පරිවාරභික්ෂූ යැ රශ්මි යැ ශරීරප්‍රමාණ යැ බොධිසත්ත්වාධිකාර යැ විවරණ යැ ප්‍රධන්වීර්ය්‍ය යැ ආයුෂ යැ පරිනිර්වාණ යැ යන දෙවිසි කරුණු ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ යි. මෙ කරුණු දක්වන ලද්දේ බුදුවරුන්ගේ මනුෂ්‍යභාවය ප්‍රකට කරනු සඳහා යැ. ඉදින් ජාතනගරය මවුපිය ආදීහු නො දක්වනලද්දාහු වී නම් මොහුට උපන් තැනෙක් පියෙක් මවක් නො පැනෙයි. මෙතෙම දිව්‍ය-බ්‍රහ්මගුම්භාරක්ෂකාදීන් කෙරෙහි අන්‍යතරයෙකැයි සිතති. දෙවියනට ද මෙබඳු ආශ්චර්‍ය්‍ය නො වූ පෙළහර ඇතැයි සිතන්නාහු බුද්ධවචනය ඇසියයුතු කොට නො සිතන්නාහ, එයින් අභිසමය නො වෙයි. අභිසමය නැතිවත් මැ බුද්ධොත්පාදය නිරර්ථක වන්නේ යැ. ශාසනය අප්‍රණෙය්‍යාණික වන්නේ යි.