21 සංයුත්ත නිකාය 5-2 - සූත්‍ර.pdf
- ප්‍රකාශිත වර්ෂය :
- 2006
- මුද්‍රිත වර්ෂය :
- 2006
- පිටු ගණන :
- 395
- බාගත කිරීම් ගණන :
- 3,044
- වෙබ් අඩවියට එක් කළ දිනය :
- 2015-10-18
- ගොනුවේ ප්‍රමාණය :
- 11 MB
පොතේ පිටු කිහිපයක ඡායාරූප පහතින් බලන්න.
මෙම ග්‍රන්ථය බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථ මාලාවේ 17 වන වෙළුමේ දෙවන භාගය වන සංයුත්තනිකාය - පඤ්චම භාගය (2) මහා වර්ගය වේ. පාලි මූල පාඨය සහ සිංහල පරිවර්තනය මුහුණට මුහුණ ලා මුද්‍රණය කර ඇත.
මහාවග්ගය ඉතා විශාල ග්‍රන්ථයක් වූ හෙයින් එය කාණ්ඩ දෙකක් ලෙස මුද්‍රණය කර ඇති අතර, මෙහි දෙවන කාණ්ඩයෙහි ඉද්ධිපාද, අනුරුද්ධ, ඣාන, ආනාපාන, සොතාපත්ති සහ සච්ච යන සංයුක්තයන් අන්තර්ගත වේ. මෙම කොටස ත්‍රිපිටක පරිවර්තන සභාවේ සංයුත්තනිකාය ශෝධක මණ්ඩලය විසින් පරිවර්තනය කර, ත්‍රිපිටක සම්පාදක මණ්ඩලය විසින් පාඨශෝධනය කර සංස්කරණය කරන ලද්දකි.
ග්‍රන්ථයෙහි අන්තර්ගත ප්‍රධාන අංග:
- ඉද්ධිපාදසංයුක්තය, අනුරුද්ධසංයුක්තය, ඣානසංයුක්තය, ආනාපානසංයුක්තය, සොතාපත්තිසංයුක්තය, සච්චසංයුක්තය
- ගාථාදිපාද සූචිය
- සඤ්ඤානාම අනුක්‍රමණිකාව
- විසෙසපදානුක්කමණිකාව
මෙහි සංස්කාරක නිවේදනය සහ සංඥාපනය 1982 දී ලබුගම ලංකානන්ද මහානායක ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් ලියා ඇති අතර, මෙම පිටපත බු.ව. 2550 (ක්‍රි.ව. 2006) දී පළ කරන ලද්දකි.
සංස්කාරක නිවේදනය
බුද්ධජයන්ති ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථමාලාවෙහි සතළොස්වැති ග්‍රන්ථය වූයේ සංයුත්තනිකායෙහි සංයුක්ත දොළොසකින් සමන්විත වූ මහාවග්ගයයි. මහාවග්ගය එක් මැ ග්‍රන්ථයක් ලෙස මුද්‍රණය කැරැවීමට සලකන ලද නමුත් මුද්‍රණ අවස්ථාවට පැමිණි කල්හි එය පරිහරණයට සුකර නො වන සේ මහත් වැ යන බව පෙනුණු හෙයින් බොහෝ දෙනකුන්ගේ අදහසට එකඟව කාණ්ඩ දෙකක් වශයෙන් මුද්‍රණය කැරැවීමට සිදුවිය. එහෙයින් මග්ගසංයුත්තයෙහි පටන් බල සංයුක්තය අවසාන කොට ඇති සංයුක්ත සය සංයුත්තනිකායේ පඤ්චම භාගයෙහි පළමුවන කාණ්ඩය ලෙස පළකරවන ලද්දේය.
සංයුක්ත මහාවග්ගයෙහි අවසානයෙහි සිටි, ඉද්ධිපාද, අනුරුද්ධ, ඣාන, ආනාපාන, සොතාපත්ති, සච්ච, යන සංයුක්ත සය පඤ්චම භාගයෙහි දෙවැනි කාණ්ඩය ලෙස මුද්‍රණය කරවන්නට සිදුවූ බව පවසම්හ. මෙ මැ ග්‍රන්ථ භාගය ද ලංකා බෞද්ධමණ්ඩලයේ ආරාධනයෙන් ප්‍රථම කාණ්ඩයෙහි පරිවර්තකයන් විසින් මැ සිය බසට නගන ලද්දේ විය. මුද්‍රණ අවස්ථාවට පැමිණි වර්තමාන ත්‍රිපිටක සම්පාදක මණ්ඩලයේ ධර්මධර මහතෙරවරුන් විසින් මහදුත්සාහයෙන් පාඨශෝධන පූර්වක වැ සිංහල පරිවර්තනය ද යථා විධින් සකස් කරන ලද්දේ විය. එසේ මැ ගාථාදිපාද සූචි, සංඥානාමසූචි, විසෙසපදානුක්කමණිකා ආදිය ද මැනවින් සම්පාදනය කොට ඇත.
ලංකා බෞද්ධමණ්ඩලය මගින් බුද්ධජයන්ති උත්සවය අනුස්මරණය කරනු සඳහා සමාරබ්ධ වූ ත්‍රිපිටක බුද්ධ වචනය සිය බසින් තබාලීමේ සත්ක්‍රියාව සපුරාලීම සඳහා ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ වර්තමාන ජනාධිපති ශ්‍රීමත් ජේ. ආර්. ජයවර්ධන උතුමාණන්ගෙන් ලැබෙන ආශීර්වාදය ද ගරු අග්‍රාමාත්‍ය ආර්. ප්‍රේමදාස මැතිතුමාගේ උපස්තම්භය ද ගරු සංස්කෘතික අමාත්‍ය ඊ. ඇල්. බී. හුරුල්ලේ මැතිතුමාගේ සංවිධානය ද අතිරේක ආදායම් ලබන රාජ්‍ය සංස්ථා භාර ඒ ඒ ගරු ඇමතිවරුන්ගේ අනුග්‍රහය ද හේතු කොට ගෙන යථෝක්ත ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථ මුද්‍රණය නිමහම් කිරීමට පිටුවහල් වන බව ද කියැ යුතු ය. විශේෂයෙන් සංස්කෘතික අමාත්‍යාංශයේ අතිරේක ලේකම් සෝමපාල ජයවර්ධන මහතාණන්ගේ ක්‍රියා සංවිධානය මෙහි ලා ප්‍රශංසනීය බව ප්‍රකාශ කරම්හ. ශාසනායු වර්ධනයට හේතුවන පරිදි මෙ මැ සත් ක්‍රියාවෙහි සහාය වන හැම කෙනෙක් ම සුභභාගී වෙත්වා’යි ආශංසනය කරම්හ.
මේ වගට, ශාස්ත්‍රොත්සාහී, ලබුගම ලංකානන්ද මහානායක ස්ථවිර ත්‍රිපිටකමණ්ඩලයේ ප්‍රධාන සම්පාදක
2525 1982 අගෝස්තු 20 මහානායක චාරිකාරාමය 115, විජේරාම මාවත කොළඹ 7.
ලබුගම ලංකානන්ද මහානායක ස්ථවිර, 2525 1982 අගෝස්තු 20, මහානායක චාරිකාරාමය 115, විජේරාම මාවත කොළඹ 7.
සංඥාපනය
අප බුදුන් සාරාසැකිප් සුවහසෙකින් මතුයෙහි සුමෙධ නම් මහතවුසක් වැ අෂ්ටාංග සමවධානයෙන් යෙදී දීපංකුරු බුදුන් පාමුලැ වැඳැහෙව සංසාර ව්‍යසනාපන්න සත්ත්ව වර්ගයා කෙරෙහි කළ කරුණායෙන් අත්පත් නිවන් සුව හැරපියා ගොරබිරම් සසරට වැද දස පැරුම් කුළුගන්වා තුසී පුරෙහි ඉපද එහි ආයු පමණින් වැසැ දෙව්බඹුන් කළ අයැදීමින් මිනිස් ලොවැ ඉපැද පස්මරුන් දිනා බුදු වැ දම්සක් පවත්වා පන්සාලිස් හවුරුද්දක් වැඩසිටැ සදහම් අමාවැසි වස්වමින් සූවිසි අසංඛ්‍යයක් සත්ත්වයන් අමාමහනිවනින් සනසා අනුපාදිසෙස පරිනිර්වාණ ධාතුයෙන් පිරිනිවි කල්හි—
බුදුරදුන්ගේ පරිනිර්වාණසමයෙහි රැස්වූ සත් ලක්ෂයක් භික්ෂූන් කෙරෙහි සංඝස්ථවිර වූ මහසුප් මහරහතුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ ත්‍රිවිද්‍යා ප්‍රතිසංවිදාප්‍රාප්ත ෂඩභිඥා මහාක්ෂීණාස්‍රවයන් විසින් දෙස කාල නිදානාදි විසින් විසිරැසිටි සූත්‍ර ගෙය්‍ය වෙය්‍යාකරණ ගාථා උදාන ඉතිවුත්තක ජාතක අබ්භූතධම්ම වෙදල්ල යන නවාංග ශාස්තෘශාසන සංඛ්‍යාත ධර්මවිනය, විනය සුත්තන්ත අභිධම්ම යන පිටක වශයෙන්ද දීඝ මජ්ඣිම සංයුත්ත අංගුත්තර ඛුද්දක යයි ආගම හෙවත් නිකාය වශයෙන් ද විභාග කොට සඞ්ගායනා කරන ලද්දේය. ඒ ප්‍රථම සඞ්ගීතිකාරක මහාකාශ්‍යප ස්ථවිර ප්‍රමුඛ වශීගණයා විසින් මැ මේ මේ ධර්ම යැ, මේ විනය යැ, මේ ප්‍රථමාදි ත්‍රිවිධ බුද්ධවචන යැ, මේ විනයාදි තුන් පිටක යැ, මේ දීඝනිකායාදි පඤ්ච නිකාය යැ, මේ සූත්‍ර ගෙය්‍යාදි නවාඞ්ගයෝ යැ, මේ චතුරාසීති සහස්‍රප්‍රභේද වූ ධර්මස්කන්ධයෝ යැ’ යි ප්‍රභේද තාක් ව්‍යවස්ථා කොට සඞ්ගීත වූයේ යි. එම තුදු ඔවුන් වහන්සේ විසින් මැ අනන්ත වුත් උද්දාන සංග්‍රහ, වර්ග සංග්‍රහ, පෙය්‍යාල සංග්‍රහ, එකකනිපාත දුකනිපාතාදි නිපාත සංග්‍රහ, සංයුක්ත සංග්‍රහ, පණ්ණාසක සංග්‍රහාදි ත්‍රිපිටකයෙහි දක්නා ලැබෙන අනේකවිධ වූ සංග්‍රහ ප්‍රභේද ව්‍යවස්ථා කරන ලද්දේ ය. සංගීති කථාවෙහි ලා දත මනා හැම විස්තරයෙක් මැ තෙවලාවෙහි වියාරද වූ ආචාර්‍ය්‍ය පරවාහැර සිරි වජිරඤාණ නාහිමිපාණන් විසින් මහාවග්ගපාලියට ලියන ලද ප්‍රස්තාවනායෙන් ද, නිකායග්‍රන්ථයන් පිළිබඳ සංක්ෂිප්ත හැඳින්වීම අහංගමැ විද්‍යාවර්ධන පරිවේණාධිපති දක්ෂිණ ලංකාවෙහි ප්‍රධාන සංඝනායක මහතෙරපාණන් විසින් සංයුත්තනිකාය ප්‍රථම භාගයෙහි ලියූ සංක්ෂිප්ත සංඥාපනයෙන් ද දනුවත්තේ යි. මෙහි ලා සංයුත්තනිකාය පිළිබඳ අල්පමාත්‍ර විවරණයක් දක්වනු ලැබේ.
දේවතාදීන් අරභයා ඔවුන් පුළුවුත් පැන විසඳීමාදි විසින් වදාළ ඔඝතරණාදි සූත්‍රයන්ගේ ද නළවර්ගාදි වර්ගයන්ගේ ද සංයුතිය — සංයෝගය ඇති සංගීතිය සංයුක්තාගම නම් වෙයි. මේ සංයුක්තාගමවරය සගාථකවග්ග යැ, නිදානවග්ග යැ, ඛන්ධකවග්ග යැ, සළායතනවග්ග යැ, මහාවග්ග යැ යි වර්ග පඤ්චකයෙක් වෙයි. ඒ වර්ගයන්හි බැසගෙන සිටුනා සංයුක්තයෝ සුපනස් දෙනෙක් වෙති. සංයුක්තයන්හි පිවිසැගත් අන්තර වර්ගයෝ දෙසිය අටවිසි දෙනෙක් පමණ වෙති. සංයුක්ත නිකායෙහි ලා සත්දහස් සත්සියදෙසැට සූත්‍ර කෙනෙක් වෙත්. තවද සංයුක්තයෙහි ගණිත කුශලයන් විසින් ගණනා ලද බණවර සියයෙක් ඇත. අෂ්ටාක්ෂරපාද අනුෂ්ටුප් ඡන්දසින් බැඳුණු ගාථා දෙසියසපනසෙක් බණවරෙකි. එහෙයින් විසිපන්දහස්සිය ගාථා කෙතෙක් සංයුක්තයෙහි ඇත ඒ අක්‍ෂර විසින් අටලක්ෂ එකූන් විසිදහස් දෙසියයෙකි.
සංයුක්ත වශයෙන් සගාථක වර්ගයෙහි දෙවතා සංයුක්ත දෙවපුත්ත — කොසල — මාර — භික්ඛුනී — බ්‍රහ්ම — බ්‍රාහ්මණ— වඞ්ගීස — වන — යක්ඛ — සක්ක සංයුක්ත’ යයි එකොළොස් සංයුක්ත කෙනෙක් වෙති. එහි අන්තර වර්ගයෝ විසි අට දෙනෙක් වෙත්.
නිදානවග්ගයෙහි අභිසමය සංයුක්ත ධාතු— අනමතග්ග— කස්සප— ලාභසක්කාර— රාහුල— ලක්ඛණ— ඔපම්ම— භික්ඛු සංයුක්ත’ යයි නව සංයුක්ත කෙනෙකි. එහි අන්තර වර්ග අටතිසෙකි.
ඛන්ධක වර්ගයෙහි ‘ඛන්ධසංයුක්ත රාධ— දිට්ඨි— ඔක්කන්තික— උප්පාද— කිලෙස— සාරිපුත්ත— නාග— සුපණ්ණ— ගන්ධබ්බ— වලහක— වච්ඡගොත්ත— ඣාන සංයුක්ත’ යයි තෙළෙස් සංයුක්ත කෙනෙක් වෙති. එහි අන්තර වර්ග තිසක් වෙත්.
සළායතනවග්ගයෙහි වෙදනා සංයුක්ත මාතුගාම— ජම්බුඛාදක— සාමණ්ඩකානි— මොග්ගල්ලාන— චිත්ත— ගාමිණි— අසඞ්ඛත— අබ්‍යාකත සංයුක්ත’ යයි නව සංයුක්ත කෙනෙක් වෙති. එහි අන්තර වර්ගයෝ අටතිස් දෙනෙකි.
මහාවග්ගයෙහි ‘මග්ගසංයුක්ත බොජ්ඣංග— සතිපට්ඨාන— ඉන්ද්‍රිය— සම්මප්පධාන— බල— ඉද්ධිපාද— අනුරුද්ධ— ඣාන— ආනාපාන— සොතාපත්ති— සච්ච සංයුක්ත’ යයි සංයුක්තයෝ දොළොස් දෙනෙකි. එහි අන්තර වර්ගයෝ සූසැත්තෑවක් වෙත්. (පෙය්‍යාල හෙතුයෙන් වර්ගසංඛ්‍යා දැක්වීමේ දී ග්‍රන්ථ සංස්කාරකයන්ගේ අසමාන සටහන් ඇති බව පෙනේ.)
නිකාය ග්‍රන්ථයන්ගේ ගුණස්තව විසින් අසාධාරණ විශිෂ්ටතා දක්වන බුද්ධඝෝෂාචාර්‍ය්‍ය වහන්සේ—
“සංයුත්තවත්ථුපතිමණ්ඩිතස්ස— සංයුත්ත ආගමවරස්ස බුද්ධානුබුද්ධසංවණ්ණිතස්ස— ඤාණප්පභේදජනනස්ස’’ යී
දේවතා සංයුක්තාදි සංයුක්තයන්ගෙන්ද නළවර්ගාදි වර්ගයන්ගෙන් ද ප්‍රතිමණ්ඩිත වූ සංයුක්තාගමවරය අග්‍රශ්‍රාවකාදී ආර්‍ය්‍යයන් විසින් අභී සංවර්ණනා ගුණසංවර්ණනා වශයෙන් සංවර්ණිත යැ, නොහොත් සම්යක් සම්බුද්ධයන් විසින් හා සංගායනාදි වශයෙන් අනුබුද්ධ වූ ශ්‍රාවකයන් විසිනුදු සංවර්ණිත යැ, පටිච්චසමුප්පාදඛන්ධආයතනාදී කථා බහුල වැ පවත්නා හෙයින් ගම්භීරඥාණචරියා විභාවන කරනුයෙන් ඥානප්‍රභේද ජනනය කරනු වෙ යයි වදාළහ. එසේ මැ අට්ඨකථා නිගමනයෙහි— “බහුකාරස්ස යතිනං විපස්සනා චාර නිරූපණ බුද්ධිනො’’ යී රූපා රූප සම්මර්ශනයෙන් විදර්ශනාචාරයෙහි නිපුණ බුද්ධි ඇති යතීන්ට බොහෝ උපකාර ඇති සේ සංයුක්තශියට රෝමනා කළාහ.
ඒ එසේ මැයි: ස්කන්ධ ධාතු ආයතන සත්‍ය ඉන්ද්‍රිය ප්‍රතීත්‍යසමුත්පාද භේද වූ පරමාර්ථධර්මයන් නානානයින් විභාග කළ නොයෙක් සියගණන් සූත්‍රයන්ගෙන් සංයුක්තාගමය සැදී සිටියේය. එහෙයින් ඤානප්‍රභෙදජනනයෙන් කළ ප්‍රශංසා යෙදේ මැ යි.
ත්‍රිපිටක සද්ධර්මය හෙළබසින් තබාලීම හුදු සිංහල ජනතාවගේ මැ වැඩ සඳහා වෙයි. ශ්‍රීමත් ජෝන් කොතලාවල අගමැතිදුන්ගේ පාලන යුගයෙහි (1954) ප්‍රාරබ්ධ වූ එ මැ සත්කාර්‍ය්‍යය අතිගරු ජනාධිපති ජේ. ආර්. ජයවර්ධන උතුමාණන්ගේ පාලනයුගයෙහි නිමහම්වනු දැක්ම සතුටු දනවුනු වෙයි. මේ ධර්මව්‍යාඛ්‍යානයන් ඉගෙන උභය ලෝකාර්ථ සිද්ධිය සඳහා උත්සුක වෙත්වා’ යි අපගේ ආශංසනය වේ.
ලබුගම ලංකානන්ද මහානායක ස්ථවිර
2525 1982. සැප්තැම්බර්මස, 5 වැනි දින මොල්ලිගොඩ ප්‍රවචනොදය පිරිවෙන්හිදීය.
ලබුගම ලංකානන්ද මහානායක ස්ථවිර, 2525, 1982. සැප්තැම්බර්මස, 5 වැනි දින මොල්ලිගොඩ ප්‍රවචනොදය පිරිවෙන්හිදීය.