12 දීඝ නිකාය 3 - සූත්‍ර.pdf
- ප්‍රකාශිත වර්ෂය :
- 2006
- මුද්‍රිත වර්ෂය :
- 2006
- පිටු ගණන :
- 596
- බාගත කිරීම් ගණන :
- 3,816
- වෙබ් අඩවියට එක් කළ දිනය :
- 2015-10-18
- ගොනුවේ ප්‍රමාණය :
- 17 MB
පොතේ පිටු කිහිපයක ඡායාරූප පහතින් බලන්න.
බුද්ධජයන්ති ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථමාලාවේ නවවැනි ග්‍රන්ථය (සූත්‍ර පිටකයේ 03 වන ග්‍රන්ථය) වන මෙය දීඝනිකායේ තෘතීය භාගය හෙවත් පාථික වර්ගයයි. මෙහි දීඝනිකායට අයත් අවසාන සූත්‍ර 11 ඇතුළත් වන අතර පාලි පෙළ සහ සිංහල පරිවර්තනය මුහුණට මුහුණ ලා මුද්‍රණය කර ඇත.
අග්ගමහාපණ්ඩිත බලන්ගොඩ ආනන්දමෛත්‍රෙය මහානායක මාහිමිපාණන් වහන්සේ විසින් මෙම ග්‍රන්ථයේ සිංහල පරිවර්තනය සිදු කර ඇති අතර, ලබුගම ලංකානන්ද මහාස්ථවිරයන් වහන්සේ ප්‍රධාන ත්‍රිපිටක සම්පාදක මණ්ඩලය මගින් සංස්කරණය කර තිබේ. මුල් මුද්‍රණය 1976 දී නිම වූ අතර මෙම පිටපත බු.ව. 2550 (ක්‍රි.ව. 2006) දී ප්‍රකාශිත සංස්කරණයකි.
මෙහි අන්තර්ගත සූත්‍ර දේශනා:
- පාථික සූත්‍රය
- උදුම්බරික සූත්‍රය
- චක්‍රවර්ති සිංහනාද සූත්‍රය
- අග්ගඤ්ඤ සූත්‍රය
- සම්පසාදනීය සූත්‍රය
- පාසාදික සූත්‍රය
- ලක්ෂණ සූත්‍රය
- සිඟාලොවාද සූත්‍රය
- ආටානාටිය සූත්‍රය
- සංගීති සූත්‍රය
- දසුත්තර සූත්‍රය
සංස්කාරක නිවේදනය
ත්‍රිපිටක ප්‍රවචනයෙහි සූත්‍රාන්ත පිටකයට අයත් ආගමග්‍රන්ථයන් කෙරෙහි පළමුවැන්න වූ දීඝනිකායෙහි පාථිකවග්ග සංලක්ෂිත වූ මෙම තෘතීය භාගය බුද්ධජයන්ති ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථමාලාවෙහි නවවැනි ග්‍රන්ථය වෙයි.
දසබල ගුණගණපාරිදීපක සූත්‍රයෙන් ප්‍රතිමණ්ඩිත වූ දීඝාගමවරය සිංහල භාෂාවෙන් තබන ලෙස ලංකා බෞද්ධ මණ්ඩලය විසින් ආරාධිත වූ අග්ගමහාපණ්ඩිත බලන්ගොඩ ආනන්දමෛත්‍රෙය මහානායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ ධර්මාර්ථ විසින් ගම්භීර වූ දීඝනිකාය සිංහල පරිවර්තනය මැනැවින් සපුරා නිමහම් කළහ. එහි ශීලක්ඛන්ධවග්ග ලක්ඛිත ප්‍රථම භාගය 1962 දී ද, ද්විතීය භාගය වූ මහාවර්ගය 1976 නොවැම්බර් මාසයේ දී ද මුද්‍රණය වී ඇත. අවසාන පාථිකවර්ගයෙන් යුත් මෙම තෘතීය භාගය නොසිතූ පමණ ඉක්මනින් මෙසේ මුද්‍රණය කරවාලන්නට අවස්ථාව සැලැසීම භාග්‍යයක් කොට සලකම්හ.
ශ්‍රී ලංකා විද්‍යොදය විශ්වවිද්‍යාලයෙහි කලක් උපකුලපතිව සිටි ආනන්දමෛත්‍රෙය මහාස්ථවිරපාදයන් වහන්සේ සමස්ත ලංකා අමරපුර මහානිකායෙහි ප්‍රථම මහානායක පදවිය හෙබවූහ. පූර්වාපර දේශීය භාෂාන්තරයෙහි ජේක වූ ඔබ ත්‍රිපිටක ධර්මයෙහි නිපුණත්වය හේතු කොටගෙන බුරුමරට රජය විසින් ‘අග්‍රමහාපණ්ඩිත’ යන ගරු උපාධියෙන් සම්භාවිත වූහ. බහුශ්‍රැත භාවයෙන් අනූන වූ උන්වහන්සේ දීඝනිකායව්‍යාඛ්‍යානය සඳහා සරල වූ සිංහල භාෂාරීතිය මෙහෙයූ සැටි සුධීන්ගේ පැසසුමට කාරණ වෙති සිතම්හ.
දීඝනිකාය පාඨශෝධනයෙහි දී කිසි තැනෙක නිකායාන්තරිකයන්ගේ දීඝාගමයෙහි– මහාවස්තු ආදි ග්‍රන්ථයන්හි එන කිසි පාඨයෙක් ද අඩෝලිපි වශයෙන් යොදා ඇත. එහෙත් දූෂිත පාඨ වශයෙන් ප්‍රකට ව පැනෙන බොහෝ පාඨාන්තර අඩෝලිපියෙන්දු බැහැර කරන ලද්දේය. තවද කිසි පොතෙක “ඉන්ධි වාහනං කත්වා පුරිසං වාහනං කත්වා” යනාදි පාඨ දක්වෙතුදු ‘බුද්ධානුසාසනං’ ආදි තැන්හි සෙයින් නිගෘහීත ලෝපයෙහි සාධුත්වය ද සලකා ලක්දිව ඇදුරුපරපුරෙහි එන පරිදි ‘ඉද්ධිවාහනං කත්වා පුරිසවාහනං කත්වා’ යනාදී විසින් නිගෘහීත වියුක්ත පාඨ මෙ සංස්කරණයෙහි යොදා ඇත. ‘ගරුං කරොන්ති’ ‘ගරුකරොන්ති’ යනාදි තැන්හිදු එබඳු මැය. මෙසේ සංගීතිසමාරූඪ වූ බුද්ධවචනය මැ නිශ්චය කරගැනීමට බුද්ධජයන්ති ත්‍රිපිටක සංස්කරණයෙහි දී හැම පරිශ්‍රමයක් ම යොදා ඇති බව සලකනු මැනැවි. මෙහි ඇති වෙනත් ශෝධ්‍යස්ථාන අඩෝලිපි අනුසාරයෙන් දත හැකි වේ. මුද්‍රණකාර්යය හැකිතාක් ඉක්මනින් නිමහම් කරවාලීම සඳහා ත්‍රිපිටක සම්පාදක මණ්ඩලයේ ශාස්ත්‍රාගමධර පූජ්‍ය පණ්ඩිත මහතෙරවරුන්ගේ සහාය ද ඇති ව ආනන්දමෛත්‍රෙය මහානායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ මැ නිරතුරු ව්‍යාපෘත වූ බව කෘතඥතා පූර්වක ව සඳහන් කරම්හ.
තවද සම්බුද්ධ ශාසනයාගේ උද්දීප්තියට අතිශයින් පිහිට වන පරිශුද්ධ වූ ත්‍රිපිටක පර්යාප්තිධර්මය ව්‍යාප්ත කරවාලීම සඳහා ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ අග්‍රාමාත්‍යවර ගරු සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක උත්තමාව දක්වන බලවත් ප්‍රසාදය හා අනුග්‍රහය ද, ගරු සංස්කෘතික අමාත්‍ය තැන්පත් ටී. බී. තෙන්නකෝන් මැතිතුමන්ගේ උත්සාහය ද, ප්‍රශංසා මුඛයෙන් සඳහන් කරන අතර සංස්කෘතික අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් කේ. එච්. ඇම්. සුමතිපාල මහතාණන්, සංස්කෘතික අධ්‍යක්ෂ පී. ඒ. අබේවික්‍රම මහතාණන් හා සාහිත්‍ය සංවර්ධන නිලධාරී කේ. ජී. අමරදාස මහතාණන් ද මෙහි ලා සඳහන් කළ යුතු ය. සහකාර සංස්කෘතික අධ්‍යක්ෂ සෝමපාල ජයවර්ධන මහතාණන් ත්‍රිපිටක මුද්‍රණය නොපමාව අවසන් කිරීම සඳහා ස්වකීය විවේකය ද නොතකා හෘදයාංගමභක්තිය මැ පෙරදැරි කොටගෙන ක්‍රියා කරන බව ප්‍රශංසා පූර්වක වැ සඳහන් කළ යුතු ය.
දෙහිවල තිසර මුද්‍රණාලයාධිකාරී ඇස්. ඩී. සපරමාදු මහතාණන් ප්‍රමුඛ කාර්යමණ්ඩලය ත්‍රිපිටක මුද්‍රණය නොපමාව නිමහම් කිරීමට දරන උද්‍යෝගය ද, ත්‍රිපිටක කාර්යාලය පිහිටි කොළඹ මහානායක චාරිකාරාමයෙහි භාරකාර ඇම්. ඒ. ආර්. සමරසිංහ මහතාගෙන් ත්‍රිපිටක සම්පාදකමණ්ඩලයට දිව්රැයෙහි ලැබෙන උපස්තම්භය ද අනුස්මරණීය වේ.
සදේවක ලෝකයාහට උභයාර්ථ සංසිද්ධිය පිණිස පවත්නා අතිපරිශුද්ධ පර්යාප්තිධර්මය ව්‍යාප්ත කරවාලීමෙහි යත්න දරන හැම පින්වත් සුධීහූ ධර්මදානමය කුශලයෙන් සුඛභාගී වෙත්වා’යි ආශංසනය කරම්හ.
ශාසනජෝතකාධිකාරී,
ලබුගම ලංකානන්ද ස්ථවිර
ත්‍රිපිටකමණ්ඩලයේ ප්‍රධාන සම්පාදක
1976. 12. 10 වැනි දින,
ත්‍රිපිටක කාර්යාලය
මහානායකවාරිකාරාමය
115, විජේරාම මාවත
කොළඹ 7.
සංඥාපනය
මෙහි පළමු දෙවැනි කාණ්ඩ දෙක්හි ම සංඥාපන ඇති බැවින් මෙයට විශේෂ සංඥාපනයක් අවශ්‍ය නොවේ. සූත්‍ර සාරාංශය පමණෙක් මෙහි දැක්වේ.
1. පාථික සූත්‍රය. සුනක්ඛත්ත නම් පැවිද්දා බුදුරජුන් අග්ගඤ්ඤය නොපනවතැයි කළ දෝෂාරෝපණය, ඔහු කොරක්ඛත්තිය නම් බලු තවුසාට පැහැදීම, සුනක්ඛත්තයා කළාරමට්ඨුක නම් අචෙලකයන් කරා යෑම, අචෙලක පාථිකපුත්තයා ගේ මිගබස් දෙවීම, බුදුරජුන් අග්ගඤ්ඤය (ලෝකෝත්පත්ති වංශ කථාව) පැහැදිලි කිරීම, භග්ගවගොත්ත පිරිවැජියාගේ ප්‍රසාදය පහළ කරවීම යන මෙතෙක් දෑ මෙහි දැක්වේ.
2. උදුම්බරික සූත්‍රය. තපෝජිගුප්සාව පරිපූර්ණ වන සැටි තථාගතවරුන් පනවන පිළිවෙත් මග තපෝජිගුප්සාවට වඩා උසස් බව මෙහි ප්‍රකාශිත ය.
3. චක්‍රවර්ති සිංහනාද සූත්‍රය. මෙහි දල්හනෙමි සක්විති රජුගේ පුවත ලොවැ දිළිඳුබව නිසා සොරකම ද, එය නිසා ප්‍රාණඝාතය ද, එය නිසා බොරු කීම ද, බොරු කීම වැඩීම නිසා කේලාම් කීම ද එයින් පසු කාමමිථ්‍යාචාරය ද එයට පසු ඵරුස වචනය හා සම්ඵප්ප්‍රලාප ද එයට පසු අභිධ්‍යා ව්‍යාපාද ද එයට පසු දශවස්තුක මිථ්‍යාදෘෂ්ටිය ද එයින් පසු අධර්මරාග විෂම ලෝභ හා මිථ්‍යාධර්ම ද පහළ වී වැඩි ගිය සැටි ද මේ හැම අකුශලයක් ම වැඩියත් යත් ආයුෂ පිරිහුණු සැටි ද අකුසල් වැඩි යෑමෙන් දස හවුරුද්ද තෙක් ආයු පිරිහීමද ඒසමයෙහි අවිවලින් මිනිසුන් උනුන් මරා ගැන්ම ද ඉතිරි වූ ජනයා ගේ පරපුර ක්‍රමයෙන් ප්‍රාණඝාතාදියෙන් වැළැකීම ද එයින් පරමායුෂ වැඩිම ද අන්තයේදි පරමායුෂ අසූදහස් හවුරුද්දට නැගි සමයෙහි මෙතේ බුදුරජුන් පහළ වීම ද දැක්විණ. මෙයට පසු පැවිද්දහු ආත්මශරණ ව වසන සැටි ද, පැවිද්දහු ගේ ආයුෂ වර්ණ සැප බල ප්‍රඥා ද විස්තර කැරිණ.
4. අග්ගඤ්ඤ සූත්‍රය. බමුණන් ගේ කුලවාදය සදොස් බව, කුලයෙන් නොව කුසල් දහමින් ම මිනිසා පිරිසිදු වන බව, සස්නෙහි පැවිදි වූවහු බුද්ධපුත්‍ර වන නියාව, අග්ගඤ්ඤය (ලෝකෝත්පත්ති වංශ කථාව), සතර වර්ණයන් පහළ වීම, ධර්මයෙන් ම කෙනෙකු ශ්‍රේෂ්ඨ වන නියාව යන මෙතෙක්දෑ මෙහි දැක්විණ.
5. සම්පසාදනීය සූත්‍රය. තමන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි පැහැදුණු කරුණු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි පැවැති අනුත්තරිය ධර්ම සැරියුත් තෙරුන් වදාළ නියාව මෙහි දැක්වේ.
6. පාසාදික සූත්‍රය. නිර්ග්‍රන්ථඥාත පුත්‍රයන් මළ පසු ඔවුන් ගේ සව්වන් ගේ භේදය, අසම්‍යක් සම්බුද්ධ ශාස්තෘහු ගේ ශාසනයේ අපරිපූර්ණත්වය සම්යක් සම්බුද්ධ ශාස්තෘන්ගේ ශාසනයේ පූර්ණත්වය, සත්තිස් බෝ පැකි දහම, අන්තොවුත්ථ නගන දොස, ඒවාට පිළිතුරු, සුඛල්ලිකානුයොග, තථාගතයන් වහන්සේ වදාරන නොවදාරන දෑ, දෘෂ්ටිනිඃශ්‍රයයෝ, දෘෂ්ටිනිඃශ්‍රය ප්‍රහාණය – මෙතෙක් දෑ මෙහි සවිස්තර ව දැක්වේ.
7. ලක්ෂණ සූත්‍රය. සක්විති රජුන්ගේ ද ලොවුතුරු බුදුරජුන්ගේ ද ගතැ පිහිටන දෙතිස් මහාපුරිස් ලකුණු ද ඒවා ඇති වීමට කාරණ වූ ගුණධර්ම ද ඒවායේ අනුසස් ද යන මෙතෙක් දෑ මෙහි දැක්වේ.
8. සිඟාලොවාද සූත්‍රය. සිඟාලක ගෘහපති පුත්‍රයාට වදාළ ගිහි විනය සවිස්තර ව මෙහි දැක්වේ.
9. ආටානාටිය සූත්‍රය. ගිජ්ඣකූට පර්වතයෙහි වසන බුදුරජුන් වෙතට එක් රැයක සතරවරම් දෙවියන් සපිරිවරින් ආ නියාව ද වෙසවුණු රජු විපස්සී බුදුරජුන් පටන් කොට අප බුදුරජුන් තෙක් සිටි සත් බුදුරජුන් ගේ නම් ඇතුළත් කොට, සිව්පිරිසේ ආරක්ෂාව සඳහා රැස් වූ පිරිස බුදුරජුන් හමුවේ පැවැසූ නියාව ද බුදුරජුන් එය අනුමත කොට, භික්ෂු භික්ෂුණී උපාසක උපාසිකාවන් විසින් යක්ෂභූත දෝෂ නිවාරණය පිණිස එය පුහුණු කරන සේ වදාළ නියා ව ද මෙහි දැක්වේ.
10. සංගීති සූත්‍රය. බුදුරජුන් ගේ නියෝගයෙන් සැරියුත් මහතෙරුන් වදාළ දේශනාවෙකි. මෙහි ඒකක ද්වික ත්‍රික චතුෂ්කාදි වශයෙන් බුදුරජුන් වදාළ දහම් පරිච්ඡේද කොට දැක්විණ.
11. දසුත්තර සූත්‍රය. එක දෙක තුන ආදි විසින් බුදුරජුන් වදාළ දහම් වර්ග වශයෙන් බෙදා සැරියුත් මහතෙරුන් විසින් මේ සූත්‍රය වදාරණ ලදී.
මෙයට,
බලන්ගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රෙය ස්ථවිර
ශ්‍රී චන්ද්‍රසේඛරාරාමය,
වටයවත්ත පාර,
මහරගම.
1976-12-17.