3-1. ගණනුද්දෙසො
සොළසවත්ථුකං ආනාපානසති සමාධිං භාවයතො සමධිකානි ද්වෙ ඤාණසතානි උප්පජ්ජන්ති: අට්ඨ පරිපන්ථෙ ඤාණානි, අට්ඨ උපකාරෙ ඤාණානි, අට්ඨාරස උපක්කිලෙසෙ ඤාණානි, තෙරස වොදානෙ ඤාණානි, බත්තිංස සතොකාරිස්ස ඤාණානි, චතුවීසති සමාධිවසෙන ඤාණානි, ද්වෙසත්තති විපස්සනාවසෙන ඤාණානි, අට්ඨ නිබ්බිදාඤාණානි, අට්ඨ නිබ්බිදානුලොමඤාණානි, අට්ඨ නිබ්බිදාපටිප්පස්සද්ධාඤාණානි, එකවීසති විමුත්තිසුඛෙ ඤාණානි.
ගණනුද්දෙසො සමත්තො
3-2. පරිපන්ථ - උපකාරසොළස ඤාණානි
කතමානි අට්ඨ පරිපන්ථෙ ඤාණානි, අට්ඨ ච උපකාරෙ ඤාණානි.
කාමච්ඡන්දො සමාධිස්ස පරිපන්ථො, නෙක්ඛම්මං සමාධිස්ස උපකාරං: බ්යාපාදො සමාධිස්ස පරිපන්ථො, අබ්යාපාදො සමාධිස්ස උපකාරං: ථිනමිද්ධං සමාධිස්ස පරිපන්ථො, ආලොකසඤ්ඤා සමාධිස්ස උපකාරං: උද්ධච්චං සාමධිස්ස පරිපන්ථො, අවික්ඛෙපො සමාධිස්ස උපකාරං: විචිකිච්ඡා සමාධිස්ස පරිපන්ථො, ධම්මවවත්ථානං සමාධිස්ස උපකාරං: අවිජ්ජා සාමධිස්ස පරිපන්ථො, ඤාණං සමාධිස්ස උපකාරං, අරති සමාධිස්ස පරිපන්ථො, පාමොජ්ජං සමාධිස්ස උපකාරං: සබ්බෙපි අකුසලා ධම්මා සමාධිස්ස පරිපන්ථා, සබ්බෙපි කුසලා ධම්මා සමාධිස්ස උපකාරා. ඉමානි අට්ඨ පරිපන්ථෙ ඤාණානි, අට්ඨ ච උපකාරෙ ඤාණානි.
ඉමෙහි සොළසහි ආකාරෙහි උදුචිතං චිත්තං සමුදුචිතං එකත්තෙ සන්තිට්ඨති, නීවරණෙහි විසුජ්ඣති.
කතමෙ තෙ එකත්තා: නෙක්ඛම්මං එකත්තං, අබ්යාපාදො එකත්තං, ආලොකසඤ්ඤා එකත්තං, අවික්ඛෙපො එකත්තං, ධම්මවවත්ථානං එකත්තං, ඤාණං එකත්තං, පාමොජ්ජං එකත්තං, සබ්බෙපි කුසලා ධම්මා එකත්තා.
කතමෙ තෙ නීවරණා: කාමච්ඡන්දො නීවරණං, බ්යාපාදො නීවරණං, ථිනමිද්ධං නීවරණං, උද්ධච්චකුක්කුච්චං නීවරණං, විචිකිච්ඡා නීවරණං, අවිජ්ජා නීවරණං, අරති නීවරණං, සබ්බෙපි අකුසලා ධම්මා නීවරණා.
නීවරණා’ති කෙනට්ඨෙන නීවරණා: නිය්යානාවරණට්ඨෙන නීවරණා.
කතමෙ තෙ නිය්යානා: නෙක්ඛම්මං අරියානං නිය්යානං, තෙන ච නෙක්ඛම්මෙන අරියා නීයන්ති: කාමච්ඡන්දො නිය්යානාවරණං, තෙන ච කාමච්ඡන්දෙන නිවුතත්තා නෙක්ඛම්මං අරියානං නිය්යානං නප්පජානාතීති කාමච්ඡන්දො නිය්යානාවරණං, අබ්යාපාදො අරියානං නිය්යානං, තෙන ච අබ්යාපාදෙන අරියා නීයන්ති: බ්යාපාදො නිය්යානාවරණං, තෙන ච බ්යාපාදෙන නිවුතත්තා අබ්යාපාදං අරියානං නිය්යානං නප්පජානාතීති, බ්යාපාදො නිය්යානාවරණං. අලොකසඤ්ඤා අරියානං නිය්යානං, තාය ච අලොකසඤ්ඤා අරියා නීයන්ති: ථිනමිද්ධං නිය්යානාවරණං, තෙන ච ථිනමිද්ධෙන නිවුතත්තා අලොකසඤ්ඤං අරියානං නිය්යානං නප්පජානාතීති ථිනමිද්ධං නිය්යානාවරණං. අවික්ඛෙපො අරියානං නිය්යානං, තෙන ච අවික්ඛෙපෙන අරියා නීයන්ති: උද්ධච්චං නිය්යානාවරණං, තෙන ච උද්ධච්චෙන නිවුතත්තා අවික්ඛෙපං අරියානං නිය්යානං නප්පජානාතීති උද්ධච්චං නිය්යානාවරණං. ධම්මවවත්ථානං අරියානං නිය්යානං, තෙන ච ධම්මවවත්ථානෙන අරියා නීයන්ති: විචිකිච්ඡා නිය්යානාවරණං, තාය ච විචිකිච්ඡාය නිවුතත්තා ධම්මවවත්ථානං අරියානං නිය්යානං නප්පජානාතීති විචිකිච්ඡා නිය්යානාවරණං, ඤාණං අරියානං නිය්යානං, තෙන ච ඤාණෙන අරියා නීයන්ති: අවිජ්ජා නිය්යානාවරණං, තාය ච අවිජ්ජාය නිවුතත්තා ඤාණං අරියානං නිය්යානං නප්පජානාතීති අවිජ්ජා නිය්යානාවරණං, පාමොජ්ජං අරියානං නිය්යානං තෙන ච පාමොජ්ජෙන අරියා නීයන්ති: අරති නිය්යානාවරණං, තාය ච අරතියා නිවුතත්තා පාමොජ්ජං අරියානං නිය්යානං නප්පජානාතීති අරති නිය්යානාවරණං, සබ්බෙපි කුසලා ධම්මා අරියානං නිය්යානං, තෙහි ච කුසලෙහි ධම්මෙහි අරියා නීයන්ති: සබ්බෙපි අකුසලා ධම්මා නිය්යානාවරණං, තෙහි ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි නිවුතත්තා කුසලෙ ධම්මෙ අරියානං නිය්යානං නප්පජානාතීති සබ්බෙපි අකුසලා ධම්මා නිය්යානාවරණා.
සොළසඤාණනිද්දෙසො සමත්තො.
3-3. උපක්කිලෙසඤාණානි.
ඉමෙහි ච පන නීවරණෙහි විසුද්ධචිත්තස්ස සොළසවත්ථුකං ආනාපානසතිසමාධිං භාවයතො ඛණිකසමොධානා කතමෙ අට්ඨාරස උපක්කිලෙසා උප්පජ්ජන්ති: