3-2. පරිපන්ථ - උපකාරසොළස ඤාණානි
කතමානි අට්ඨ පරිපන්ථෙ ඤාණානි, අට්ඨ ච උපකාරෙ ඤාණානි.
කාමච්ඡන්දො සමාධිස්ස පරිපන්ථො, නෙක්ඛම්මං සමාධිස්ස උපකාරං: බ්යාපාදො සමාධිස්ස පරිපන්ථො, අබ්යාපාදො සමාධිස්ස උපකාරං: ථිනමිද්ධං සමාධිස්ස පරිපන්ථො, ආලොකසඤ්ඤා සමාධිස්ස උපකාරං: උද්ධච්චං සාමධිස්ස පරිපන්ථො, අවික්ඛෙපො සමාධිස්ස උපකාරං: විචිකිච්ඡා සමාධිස්ස පරිපන්ථො, ධම්මවවත්ථානං සමාධිස්ස උපකාරං: අවිජ්ජා සාමධිස්ස පරිපන්ථො, ඤාණං සමාධිස්ස උපකාරං, අරති සමාධිස්ස පරිපන්ථො, පාමොජ්ජං සමාධිස්ස උපකාරං: සබ්බෙපි අකුසලා ධම්මා සමාධිස්ස පරිපන්ථා, සබ්බෙපි කුසලා ධම්මා සමාධිස්ස උපකාරා. ඉමානි අට්ඨ පරිපන්ථෙ ඤාණානි, අට්ඨ ච උපකාරෙ ඤාණානි.
ඉමෙහි සොළසහි ආකාරෙහි උදුචිතං චිත්තං සමුදුචිතං එකත්තෙ සන්තිට්ඨති, නීවරණෙහි විසුජ්ඣති.
කතමෙ තෙ එකත්තා: නෙක්ඛම්මං එකත්තං, අබ්යාපාදො එකත්තං, ආලොකසඤ්ඤා එකත්තං, අවික්ඛෙපො එකත්තං, ධම්මවවත්ථානං එකත්තං, ඤාණං එකත්තං, පාමොජ්ජං එකත්තං, සබ්බෙපි කුසලා ධම්මා එකත්තා.
කතමෙ තෙ නීවරණා: කාමච්ඡන්දො නීවරණං, බ්යාපාදො නීවරණං, ථිනමිද්ධං නීවරණං, උද්ධච්චකුක්කුච්චං නීවරණං, විචිකිච්ඡා නීවරණං, අවිජ්ජා නීවරණං, අරති නීවරණං, සබ්බෙපි අකුසලා ධම්මා නීවරණා.
නීවරණා’ති කෙනට්ඨෙන නීවරණා: නිය්යානාවරණට්ඨෙන නීවරණා.
කතමෙ තෙ නිය්යානා: නෙක්ඛම්මං අරියානං නිය්යානං, තෙන ච නෙක්ඛම්මෙන අරියා නීයන්ති: කාමච්ඡන්දො නිය්යානාවරණං, තෙන ච කාමච්ඡන්දෙන නිවුතත්තා නෙක්ඛම්මං අරියානං නිය්යානං නප්පජානාතීති කාමච්ඡන්දො නිය්යානාවරණං, අබ්යාපාදො අරියානං නිය්යානං, තෙන ච අබ්යාපාදෙන අරියා නීයන්ති: බ්යාපාදො නිය්යානාවරණං, තෙන ච බ්යාපාදෙන නිවුතත්තා අබ්යාපාදං අරියානං නිය්යානං නප්පජානාතීති, බ්යාපාදො නිය්යානාවරණං. අලොකසඤ්ඤා අරියානං නිය්යානං, තාය ච අලොකසඤ්ඤා අරියා නීයන්ති: ථිනමිද්ධං නිය්යානාවරණං, තෙන ච ථිනමිද්ධෙන නිවුතත්තා අලොකසඤ්ඤං අරියානං නිය්යානං නප්පජානාතීති ථිනමිද්ධං නිය්යානාවරණං. අවික්ඛෙපො අරියානං නිය්යානං, තෙන ච අවික්ඛෙපෙන අරියා නීයන්ති: උද්ධච්චං නිය්යානාවරණං, තෙන ච උද්ධච්චෙන නිවුතත්තා අවික්ඛෙපං අරියානං නිය්යානං නප්පජානාතීති උද්ධච්චං නිය්යානාවරණං. ධම්මවවත්ථානං අරියානං නිය්යානං, තෙන ච ධම්මවවත්ථානෙන අරියා නීයන්ති: විචිකිච්ඡා නිය්යානාවරණං, තාය ච විචිකිච්ඡාය නිවුතත්තා ධම්මවවත්ථානං අරියානං නිය්යානං නප්පජානාතීති විචිකිච්ඡා නිය්යානාවරණං, ඤාණං අරියානං නිය්යානං, තෙන ච ඤාණෙන අරියා නීයන්ති: අවිජ්ජා නිය්යානාවරණං, තාය ච අවිජ්ජාය නිවුතත්තා ඤාණං අරියානං නිය්යානං නප්පජානාතීති අවිජ්ජා නිය්යානාවරණං, පාමොජ්ජං අරියානං නිය්යානං තෙන ච පාමොජ්ජෙන අරියා නීයන්ති: අරති නිය්යානාවරණං, තාය ච අරතියා නිවුතත්තා පාමොජ්ජං අරියානං නිය්යානං නප්පජානාතීති අරති නිය්යානාවරණං, සබ්බෙපි කුසලා ධම්මා අරියානං නිය්යානං, තෙහි ච කුසලෙහි ධම්මෙහි අරියා නීයන්ති: සබ්බෙපි අකුසලා ධම්මා නිය්යානාවරණං, තෙහි ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි නිවුතත්තා කුසලෙ ධම්මෙ අරියානං නිය්යානං නප්පජානාතීති සබ්බෙපි අකුසලා ධම්මා නිය්යානාවරණා.
සොළසඤාණනිද්දෙසො සමත්තො.
3-3. උපක්කිලෙසඤාණානි.
ඉමෙහි ච පන නීවරණෙහි විසුද්ධචිත්තස්ස සොළසවත්ථුකං ආනාපානසතිසමාධිං භාවයතො ඛණිකසමොධානා කතමෙ අට්ඨාරස උපක්කිලෙසා උප්පජ්ජන්ති: