අනෙජං මූලදස්සාවින්ති: ‘එජා’ වුච්චති තණ්හා. “යො රාගො -පෙ- අභිජ්ඣා ලොභො අකුසලමූලං”. සා එජා තණ්හා බුද්ධස්ස භගවතො පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. තස්මා බුද්ධො අනෙජො. එජාය පහීනත්තා අනෙජො. භගවා ලාභෙ’පි න ඉඤ්ජති, අලාභෙ’පි න ඉඤ්ජති, යසෙ’පි න ඉඤ්ජති, අයසෙ’පි න ඉඤ්ජති, පසංසායපි න ඉඤ්ජති නින්දාය’පි න ඉඤ්ජති, සුඛෙ’පි න ඉඤ්ජති, දුක්ඛෙ’පි න ඉඤ්ජති, න චලති න වෙධති නප්පවෙධතීති ‘අනෙජං’. මූල දස්සාවින්ති භගවා මූලදස්සාවී, හෙතුදස්සාවී නිදානදස්සාවී සම්භවදස්සාවී, පභවදස්සාවී, සමුට්ඨානදස්සාවී, ආහාරදස්සාවී, ආරම්මණදස්සාවී, පච්චයදස්සාවී, සමුදයදස්සාවී. තීණි අකුසලමූලානි: ලොභො අකුසලමූලං, දොසො අකුසලමූලං, මොහො අකුසලමූලං, වුත්තං හෙතං භගවතා: තීණිමානි භික්ඛවෙ නිදානානි කම්මානං සමුදයාය. කතමානි තීණි: ලොභො නිදානං කම්මානං සමුදයාය, දොසො නිදානං කම්මානං සමුදයාය, මොහො නිදානං කම්මානං සමුදයාය. ‘න භික්ඛවෙ ලොභජෙන කම්මෙන දොසජෙන කම්මෙන මොහජෙන කම්මෙන දෙවා පඤ්ඤායන්ති, මනුස්සා පඤ්ඤායන්ති, යා වා පනඤ්ඤා’පි කාචි සුගතියො. අථ ඛො භික්ඛවෙ ලොභජෙන කම්මෙන දොසජෙන කම්මෙන මොහජෙන කම්මෙන නිරයො පඤ්ඤායති, තිරච්ඡානයොනි පඤ්ඤායති, පෙත්තිවිසයො පඤ්ඤායති යා වා පනඤ්ඤා’පි කාචි දුග්ගතියො. නිරයෙ තිරච්ඡානයොනියා පෙත්තිවිසයෙ අත්තභාවාභිනිබ්බත්තියා ඉමානි තීණි අකුසලමූලානී”ති. භගවා ජානාති, පස්සති. එවම්පි. භගවා මූලදස්සාවී -පෙ- සමුදයදස්සාවී.

තීණි කුසලමූලානි: අලොභො කුසලමූලං, අදොසො කුසලමූලං, අමොහො කුසලමූලං, වුත්තං හෙතං භගවතා: තීණිමානි -පෙ- න භික්ඛවෙ අලොභජෙන කම්මෙන අදොසජෙන කම්මෙන අමොහජෙන කම්මෙන නිරයො පඤ්ඤායති, තිරච්ඡානයොනි පඤ්ඤායති, පෙත්තිවිසයො පඤ්ඤායති, යා වා පනඤ්ඤා’පි කාචි දුග්ගතියො. අථ ඛො භික්ඛවෙ අලොභජෙන කම්මෙන අදොසජෙන කම්මෙන අමොහජෙන කම්මෙන දෙවා පඤ්ඤායන්ති, මනුස්සා පඤ්ඤායන්ති යා වා පනඤ්ඤාපි කාචි සුග්ගතියො දෙවෙසු ච මනුස්සෙසු ච අත්තභාවාභි නිබ්බත්තියා. ඉමානි තීණි කුසලමූලානී’ති. භගවා ජානාති පස්සති, එවම්පි භගවා මූලදස්සාවී -පෙ- සමුදය දස්සාවී. වුත්තං හෙතං භගවතා, “යෙ කෙචි භික්ඛවෙ ධම්මා අකුසලා අකුසලභාගියා අකුසලපක්ඛිකා සබ්බෙතෙ අවිජ්ජාමූලකා අවිජ්ජා සමොසරණා, අවිජ්ජාසමුග්ඝාතා, සබ්බෙ තෙ සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්තී”ති භගවා ජානාති පස්සති. එවම්පි භගවා මූලදස්සාවී -පෙ- සමුදයදස්සාවී.

වුත්තං හෙතං භගවතා “යෙ කෙචි මෙ භික්ඛවෙ ධම්මා කුසලා කුසලභාගියා කුසලපක්ඛිකා සබ්බෙ තෙ අප්පමාදමූලකා, අප්පමාදසමොසරණා, අප්පමාදො තෙසං ධම්මානං අග්ගමක්ඛායතී”ති භගවා ජානාති පස්සති. එවම්පි භගවා මූලදස්සාවී -පෙ- සමුදයදස්සාවී.

අථ වා භගවා ජානාති පස්සති “අවිජ්ජා මූලං සඞ්ඛාරානං සඞ්ඛාරා මූලං විඤ්ඤාණස්ස, විඤ්ඤාණං මූලං නාමරූපස්ස, නාමරූපං මූලං සළායතනස්ස, සළායතනං මූලං ඵස්සස්ස, ඵස්සො මූලං වෙදනාය, වෙදනා මූලං තණ්හාය, තණ්හා මූලං උපාදානස්ස, උපාදානං මූලං භවස්ස, භවො මූලං ජාතියා, ජාති මූලං ජරාමරණස්සා”ති භගවා ජානාති පස්සති එවම්පි භගවා මූලදස්සාවී -පෙ- සමුදය දස්සාවී.

අථ වා, භගවා ජානාති පස්සති චක්ඛු මූලං චක්ඛුරොගානං, සොතං මූලං සොතරොගානං, ඝානං මූලං ඝානරොගානං, ජිව්හා මූලං ජිව්හාරොගානං කායො මූලං කායරොගානං, මනො මූලං චෙතසිකානං දුක්ඛාන”න්ති භගවා ජානාති පස්සති. එවම්පි භගවා මූලදස්සාවී, හෙතුදස්සාවී, නිදානදස්සාවී, සම්භවදස්සාවී, පභවදස්සාවී, සමුට්ඨානදස්සාවී, ආහාරදස්සාවී, ආරම්මණ දස්සාවී, පච්චයදස්සාවී, සමුදයදස්සාවී’ති ‘අනෙජං මූලදස්සාවිං.