2. තිස්සමෙත්තෙය්ය සුත්තනිද්දෙසො
2. 1.
කො’ධ සන්තුසිතො ලොකෙ (ඉච්චායස්මා තිස්සමෙත්තෙය්යො)
කස්ස නො සන්ති ඉඤ්ජිතා
කො උභන්තමභිඤ්ඤාය
මජ්ඣෙ මන්තා න ලිප්පති
කං බ්රූසි මහාපුරිසො’ති
කො’ධ සිබ්බනිමච්චගා.
කො’ධ සන්තුසිතො ලොකෙ’ති: කො ලොකෙ තුට්ඨො සන්තුට්ඨො අත්තමනො පරිපුණ්ණසංකප්පොති ‘කොධ සන්තුසිතො ලොකෙ’.
ඉච්චායස්මා තිස්සමෙත්තෙය්යො’ති: ‘ඉච්චා’ති පදසන්ධි පදසංසග්ගො පදපාරිපූරි අක්ඛරසමවායො බ්යඤ්ජනසිලිට්ඨතා පදානුපුබ්බතා. නාමෙතං ඉච්චා’ති. ආයස්මා’ති, පියවචනං ගරුවචනං සගාරවසප්පතිස්සාධිවචනමෙතං ‘ආයස්මා’ති. තිස්සො’ති තස්ස බ්රාහ්මණස්ස නාමං සඞ්ඛා සමඤ්ඤා පඤ්ඤත්ති වොහාරො නාමං නාමකම්මං නාමධෙය්යං නිරුත්ති බ්යඤ්ජනං අභිලාපො. මෙත්තෙය්යො’ති තස්ස බ්රාහ්මණස්ස ගොත්තං සඞ්ඛා සමඤ්ඤා පඤ්ඤත්ති වොහාරො’ති ‘ඉච්චායස්මා තිස්සමෙත්තෙය්යො.’
කස්ස නො සන්ති ඉඤ්ජිතාති: තණ්හිඤ්ජිතං දිට්ඨිඤ්ජිතං මානිඤ්ජිතං කිලෙසිඤ්ජිතං කාමිඤ්ජිතං. කස්සිමෙ ඉඤ්ජිතා නත්ථි, න සන්ති න සංවිජ්ජන්ති නුපලබ්භන්ති, පහීනා සමුච්ඡින්නා වූපසන්තා පටිප්පස්සද්ධා අභබ්බුප්පත්තිකා ඤාණග්ගිනා දඩ්ඪා’ති “කස්ස නො සන්ති ඉඤ්ජිතා.”
කො උභන්තමභිඤ්ඤායා’ති: කො උභො අන්තෙ අභිඤ්ඤාය ජානිත්වා තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා’ති ‘කො උභන්තමභිඤ්ඤාය’.
මජ්ඣෙ මන්තා න ලිප්පතී’ති: මජ්ඣෙ මන්තාය න ලිප්පති අලිත්තො අනුපලිත්තො නික්ඛන්තො නිස්සටො විප්පමුත්තො විසඤ්ඤුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරතී ති, ‘මජ්ඣෙ මන්තා න ලිප්පති’.
කං බ්රූසි මහාපුරිසොතීති: මහාපුරිසො අග්ගපුරිසො සෙට්ඨපුරිසො විසෙට්ඨපුරිසො පාමොක්ඛපුරිසො උත්තමපුරිසො පධානපුරිසො පවරපුරිසො’ති. කං බ්රූසී: කං කථෙසි කං මඤ්ඤසි කං භණසි කං පස්සසි කං වොහරසීති. ‘කං බ්රූසි මහාපුරිසො’ති.
කො’ධ සිබ්බනිමච්චගා’ති කො ඉධ සිබ්බනිං තණ්හං අච්චගා උපච්චගා අතික්කන්තො සමතික්කන්තො වීතිවත්තො’ති. කොධ සිබ්බනිමච්චගා’.
තෙනාහ සො බ්රාහ්මණො:
“කො’ධ සන්තුසිතො ලොකෙ (ඉච්චායස්මා තිස්සමෙත්තෙය්යො)
කස්ස නො සන්ති ඉඤ්ජිතා
කො උභන්තමභිඤ්ඤාය
මජ්ඣෙ මන්තා න ලිප්පති,
කං බ්රූසි මහාපුරිසො’ති
කො’ධ සිබ්බනිමච්චගා”ති.
2. 2.
කාමෙසු බ්රහ්මචරියවා (මෙත්තෙය්යාති භගවා)
වීතතණ්හො සදා සතො
සඞ්ඛාය නිබ්බුතො භික්ඛු
තස්ස නො සන්ති ඉඤ්ජිතා.
කාමෙසු බ්රහ්මචරියවා’ති: ‘කාමා’ති උද්දානතො ද්වෙ කාමා වත්ථුකාමා ච කිලෙසකාමා ච -පෙ- ඉමෙ වුච්චන්ති වත්ථුකාමා -පෙ- ඉමෙ වුච්චන්ති කිලෙසකාමා.
බ්රහ්මචරියවා’ති ‘බ්රහ්මචරියං’ වුච්චති අසද්ධම්මසමාපත්තියා ආරති විරති පටිවිරති වෙරමණී අකිරියා අකරණං අනජ්ඣාපත්ති වෙලා-අනතික්කමො. අපි ච නිප්පරියායෙන බ්රහ්මචරියං වුච්චති අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, සෙය්යථීදං සම්මාදිට්ඨි සම්මාසඞ්කප්පො සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තො සම්මාආජීවො සම්මාවායාමො සම්මාසති සම්මාසමාධි. යො ඉමිනා අරියෙන අට්ඨඞ්ගිකෙන මග්ගෙන උපෙතො සමුපෙතො උපගතො සමුපගතො උප්පන්නො සමුප්පන්නො සමන්නාගතො, සො වුච්චති බ්රහ්මචරියවා. යථා ච ධනෙන ධනවා’ති වුච්චති, භොගෙන ‘භොගවා’ති වුච්චති, යසෙන ‘යසවා’ති වුච්චති, සිප්පෙන ’සිප්පවා’ති වුච්චති, සීලෙන ‘සීලවා’ති වුච්චති, විරියෙන ‘විරියවා’ති වුච්චති, පඤ්ඤාය ‘පඤ්ඤවා’ති වුච්චති විජ්ජාය ‘විජ්ජවා’ති, වුච්චති, එවමෙව යො ඉමිනා අරියෙන අට්ඨඞ්ගිකෙන මග්ගෙන උපෙතො සමුපෙතො උපගතො සමුපගතො උප්පන්නො සමුප්පන්නො සමන්නාගතො සො වුච්චති බ්රහ්මචරියවාති ‘කාමෙසු බ්රහ්මචරියවා.’