1. 5.
පඤ්ඤා චෙව සතී චාපි (ඉච්චායස්මා අජිතො).
නාමරූපඤ්ච මාරිස
එතං මෙ පුට්ඨො පබ්රූහි
කත්ථෙතං උපරුජ්ඣති.
පඤ්ඤාචෙව සතීචාපීති: පඤ්ඤා’ති යා පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභව්යා චින්තා උපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිණායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි. සතීති යා සති අනුස්සති -පෙ- සම්මාසතීති “පඤ්ඤා චෙව සතී චාපි”. ඉච්චායස්මා අජිතො. -පෙ- අභිලාපො’ති ඉච්චායස්මා අජිතො’
නාමරූපඤ්ච මාරිසාති ‘නාම’න්ති චත්තාරො අරූපිනො ඛන්ධා. “රූපන්ති චත්තාරො ච මහාභූතා චතුන්නං ච මහාභූතානං උපාදායරූපං ‘මාරිසා’ති පියවචනං ගරුවචනං සගාරවසප්පතිස්සාධිවචනමෙතං ‘මාරිසාති’. “නාමරූපං ච මාරිස”.
එතං මෙ පුට්ඨො පබ්රූහීති ‘එතං මෙ’ති යං පුච්ඡාමි යං යාචාමි යං අජ්ඣෙසාමි යං පසාදෙමි. පුට්ඨොති පුච්ඡිතො යාචිතො අජ්ඣෙසිතො පසාදිතො. පබ්රූහීති බ්රූහි ආචික්ඛාහි දෙසෙහි පඤ්ඤාපෙහි පට්ඨපෙහි විවරාහි විභජාහි උත්තානීකරොහි පකාසෙහීති. “එතං මෙ පුට්ඨො පබ්රූහි”.
කත්ථෙතං උපරුජ්ඣතීති කත්ථෙතං නිරුජ්ඣති වූපසම්මති අත්ථංගච්ඡති පටිප්පස්සම්භතීති “කත්ථෙතං උපරුජ්ඣති”
තෙනාහ සො බ්රාහ්මණො:
“පඤ්ඤාචෙව සතී චාපි (ඉච්චායස්මා අජිතො)
නාමරූපඤ්ච මාරිස
එතං මෙ පුට්ඨො පබ්රූහි
කත්ථෙතං උපරුජ්ඣතී”ති.
1. 6.
යමෙතං පඤ්හං අපුච්ඡි-අජිත, තං වදාමි තෙ
යත්ථ නාමං ච රූපං ච-අසෙසං උපරුජ්ඣති
විඤ්ඤාණස්ස නිරොධෙන-එත්ථෙතං උපරුජ්ඣති.
යමෙතං පඤ්හං අපුච්ඡීති - යමෙතන්ති පඤ්ඤඤ්ච සතිඤ්ච නාමරූපඤ්ච. අපුච්ඡීති අපුච්ඡසි අයාචසි අජ්ඣෙසසි පසාදෙසීති. “යමෙතං පඤ්හං අපුච්ඡි”,
අජිත තං වදාමි තෙ’ති “අජිතා”ති භගවා තං බ්රාහ්මණං නාමෙන ආලපති. තන්ති පඤ්ඤඤ්ච සතිඤ්ච නාමරූපඤ්ච. වදාමීති වදාමි-ආචික්ඛාමි දෙසෙමි පඤ්ඤාපෙමි පට්ඨපෙමි විවරාමි විභජාමි උත්තානීකරොමි පකාසෙමීති. “අජිත තං වදාමි තෙ”.
යත්ථ නාමඤ්ච රූපඤ්ච අසෙසං උපරුජ්ඣතීති “නාමන්ති”: චත්තාරො අරූපිනො ඛන්ධා, රූපන්ති: චත්තාරො ච මහාභූතා චතුන්නං ච මහාභූතානං උපාදායරූපං. අසෙසන්ති සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං අසෙසං නිස්සෙසං පරියාදියනවචනමෙතං “අසෙසන්ති. උපරුජ්ඣතීති නිරුජ්ඣති වූපසම්මති අත්ථං ගච්ඡති පටිප්පස්සම්භතීති “යත්ථ නාමඤ්ච රූපඤ්ච අසෙසං උපරුජ්ඣති”.