9. 11.
යෙහි විවිත්තො විචරෙය්ය ලොකෙ
න තානි උග්ගය්හ වදෙය්ය නාගො,
එලම්බුජං කණ්ටකං වාරිජං යථා
ජලෙන පඞ්කෙන ච නූපලිත්තං.
එවං මුනී සන්තිවාදො අගිද්ධො
කාමෙ ච ලොකෙ ච අනූපලිත්තො.
න තානි උග්ගය්හ වදෙය්ය නාගො,
එලම්බුජං කණ්ටකං වාරිජං යථා
ජලෙන පඞ්කෙන ච නූපලිත්තං.
එවං මුනී සන්තිවාදො අගිද්ධො
කාමෙ ච ලොකෙ ච අනූපලිත්තො.
යෙහි විවිත්තො විචරෙය්ය ලොකෙති - ‘යෙහී’ති යෙහි දිට්ඨිගතෙහි; විවිත්තොති කායදුච්චරිතෙන රිත්තො විවිත්තො පවිවිත්තො; වචීදුච්චරිතෙන - මනො දුච්චරිතෙන - රාගෙන -පෙ- සබ්බාකුසඩලාභිඞ්ඛාරෙහි රිත්තො විවිත්තො පවිවිත්තො; විචරෙය්යාති විචරෙය්ය විහරෙය්ය ඉරීයෙය්ය වත්තෙය්ය පාලෙය්ය යපෙය්ය යාපෙය්ය; ලොකෙති මනුස්සලොකෙ -පෙ- ආයතනලොකෙති ‘යෙහි විවිත්තො විචරෙය්ය ලොකො.’
න තානි උග්ගය්හ වදෙය්ය නාගොති - ‘නාගො’ති ආගුං න කරොතීති නාගො, න ගච්ඡතීති නාගො, නාගච්ඡතීති නාගො, කථං ආගුං න කරොතීති නාගො? ආගු වුච්චන්ති පාපකා අකුසලා ධම්මා සඞ්කිලෙසිකා පොනොභවිකා සදරා දුක්ඛවිපාකා ආයතිං ජාතිජරාමරණීයා.
1. “ආගුං න කරොති කිඤ්චි ලොකෙ (සභියාති භගවා)
සබ්බසඤ්ඤොගෙ විසජ්ජ බන්ධනානි,
සබ්බත්ථ න සජ්ජති විමුත්තො
නාගො තාදී පවුච්චතෙ, තථත්තා.”
සබ්බසඤ්ඤොගෙ විසජ්ජ බන්ධනානි,
සබ්බත්ථ න සජ්ජති විමුත්තො
නාගො තාදී පවුච්චතෙ, තථත්තා.”
එවං ආගුං න කරොතීති නාගො. කථං න ගච්ඡතීති නාගො? න ඡන්දාගතිං ගච්ඡති, න දොසාගතිං ගච්ඡති, න මොහාගතිං ගච්ඡති, න භයාගතිං ගච්ඡති, න රාගවසෙන ගච්ඡති, න දොසවසෙන ගච්ඡති, න මොහවසෙන ගච්ඡති, න මානවසෙන ගච්ඡති, න දිට්ඨිවසෙන ගච්ඡති, න උද්ධච්චවසෙන ගච්ඡති, න විචිකිච්ඡාවසෙන ගච්ඡති, න අනුසයවසෙන ගච්ඡති. න වග්ගෙහි ධම්මෙහි යායති නීයති වුය්හති සංහරීයති. එවං න ගච්ඡතීති - නාගො. කථං නාගච්ඡතී ති නාගො? සොතාපත්තිමග්ගෙන යෙ කිලෙසා පහීනා, තෙ කිලෙසා න පුනෙති, න පච්චෙති, න පච්චාගච්ඡති. සකදාගාමිමග්ගෙන - අනාගාමිමග්ගෙන - අරහත්තමග්ගෙන යෙ කිලෙසා පහීනා, තෙ කිලෙසෙ න පුනෙති, න පච්චෙති, න පච්චාගච්ඡති, එවං නාගච්ඡතීති - නාගො.
න තානි උග්ගය්හ වදෙය්ය නාගොති - නාගො න තානි දිට්ඨිගතානි ගහෙත්වා උග්ගහෙත්වා ගණ්හිත්වා පරාමසිත්වා අභිනිවිසිත්වා වදෙය්ය කථෙය්ය භණෙය්ය දීපයෙය්ය වොහරෙය්ය, ‘සස්සතො ලොකො -පෙ- නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණා, ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙය්ය කථෙය්ය භණෙය්ය දීපයෙය්ය වොහරෙය්යාති - ‘න තානි උග්ගය්හ වදෙය්ය නාගො.’
එලම්බුජං කණ්ටකං වාරිජං යථා ජලෙන පඞ්කෙන ච නූපලිත්තන්ති ‘එලං’ වුච්චති උදකං. ‘අම්බුජං’ වුච්චති පදුමං, ‘කණ්ටකො’ වුච්චති ඛරදණ්ඩො. ‘වාරි’ වුච්චති උදකං. ‘වාරිජං’ වුච්චති පදුමං වාරිසම්භවං. ‘ජලං’ වුච්චති උදකං. ‘පඞ්කො’ වුච්චති කද්දමො. යථා පදුමං වාරිජං වාරිසම්භවං ජලෙන ච පඞ්කෙන ච න ලිප්පති, න සංලිප්පති නූපලිප්පති, අලිත්තං අසංලිත්තං, අනුපලිත්තන්ති - “එලම්බුජං කණ්ටකං වාරිජං යථා ජලෙන පඞ්කෙන ච නූපලිත්තං.”