යමස්ස වාදං පරිහීනමාහූති - යං අස්සවාදං හීනං නිහීනං පරිහීනං පරිහාපිතං න පරිපූරිතං එවමාහංසු එවං කථෙන්ති එවං භණන්ති එවං දීපයන්ති එවං වොහරන්තීති ‘යමස්ස වාදං පරිහීනමාහු.’

අපාසදං පඤ්හවීමංසකා සෙති - යෙ තෙ පඤ්හවීමංසකා පරිසා පාරිසජ්ජා පාසාරිකා තෙ අපසාදෙන්ති: ‘අත්ථාපගතං භණිත’න්ති අත්ථතො අපසාදෙන්ති. ‘බ්යඤ්ජනාපගතං භණිතන්ති’ ‘බ්යඤ්ජනතො අපසාදෙන්ති. ‘අත්ථබ්යඤ්ජනාපගතං භණිත’න්ති අත්ථබ්යඤ්ජනතො අපසාදෙන්ති. ‘අත්ථො තෙ දුන්නීතො. බ්යඤ්ජනං තෙ දුරොපිතං. අත්ථබ්යඤ්ජනං දුන්නීතං දුරොපිතං. නිග්ගහො තෙ අකතො. පටිකම්මං තෙ දුක්කතං. විසෙසො තෙ අකතො. පටිවිසෙසො තෙ දුක්කතො. ආවෙඨියා තෙ අකතා. නිබ්බෙඨියා තෙ දුක්කතා, ඡෙදො තෙ අකතො, මණ්ඩලං තෙ දුක්කතං, විසමං කථිතං දුක්කථිතං දුබ්භණිතං දුල්ලපිතං දුරුත්තං දුබ්භාසිතන්ති අපහරන්තීති - ‘අපාසදං පඤ්හවීමංසකා සෙ.’

පරිදෙවති සොචති හීනවාදොති - ‘පරිදෙවතීති’ ‘අඤ්ඤං මයා ආවජ්ජිතං, අඤ්ඤං චින්තිතං, අඤ්ඤං උපධාරිතං, අඤ්ඤං උපසික්ඛිතං, අඤ්ඤං උපලක්ඛිතං. සො මහාපක්ඛො මහාපරිසො මහාපරිවාරො. පරිසා’යං වග්ගා න සමග්ගා. සමග්ගාය පරිසාය හෙතු කථාසල්ලාපො. පුන භඤ්ජිස්සාමී’ති යා එවරූපා වාචා පලාපො විප්පලාපො ලාලප්පො ලාලප්පනා ලාලප්පිතත්තන්ති පරිදෙවති. සොචතීති ‘තස්ස ජයො’ති සොචති, ‘මය්හං පරාජයො’ති සොචති. ‘තස්ස ලාභො’ති සොචති. ‘මය්හං අලාභො’ති සොචති. ‘තස්ස යසො’ති සොචති. ‘මය්හං අයසො’ති සොචති. ‘තස්ස පසංසා’ති සොචති. ‘මය්හං නින්දා’ති සොචති; ‘තස්ස සුඛ’න්ති සොචති; ‘මය්හං දුක්ඛ’න්ති සොචති. ‘සො සක්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො ලාභී චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. අහමස්මි අසක්කතො අගරුකතො අමානිතො අපූජිතො අනපචිතො න ලාභී චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරාන’න්ති සොචති කිලමති පරිදෙවති උරත්තාළිං කන්දති සම්මොහං ආපජ්ජතීති පරිදෙවති සොචති.’ හීනවාදොති - හීනවාදො පරිහීනවාදො පරිහාපිතවාදො න පරිපූරවාදොති ‘පරිදෙවති සොචති හීනවාදො.’

උපච්චගා මන්ති අනුත්ථුනාතීති - ‘සො මං වාදෙන වාදං අච්චගා උපච්චගා අතික්කන්තො සමතික්කන්තො වීතිවත්තො’ති එවම්පි උපච්චගා මන්ති; අථවා ‘මං වාදෙන වාදං අභිභවිත්වා අජ්ඣොත්ථරිත්වා පරියාදියිත්වා මද්දයිත්වා චරති විහරති ඉරීයති වත්තති පාලෙති යපෙති යාපෙතී’ති එවම්පි උපච්චගා මන්ති; අනුත්ථුනාති වුච්චති වාචා පලාපො විප්පලාපො ලාලප්පො ලාලප්පනා ලාලප්පිතත්තන්ති ‘උපච්චගා මන්ති අනුත්ථුනාති.’

එතෙ විවාදා සමණෙසු ජාතාති - ‘සමණා’ති යෙ කෙචි ඉතො බහිද්ධා පරිබ්බාජූපගතා පරිබ්බාජසමාපන්නා. එතෙ දිට්ඨිකලහා දිට්ඨිභණ්ඩනා දිට්ඨිවිග්ගහා දිට්ඨිවිවාදා දිට්ඨිමෙධගා සමණෙසු ජාතා සඤ්ජාතා නිබ්බත්තා අභිනිබ්බත්තා පාතුභූතාති ‘එතෙ විවාදා සමණෙසු ජාතා.’

එතෙසු උග්ඝාති නිඝාති හොතීති - ජයපරාජයො හොති, ලාභා ලාභො හොති, යසායසො හොති, නින්දාපසංසා හොති, සුඛදුක්ඛං හොති, සොමනස්සදොමනස්සං හොති, ඉට්ඨානිට්ඨං හොති, අනුනයපටිඝං හොති, උග්ඝාතිතනිඝාතිතං හොති, අනුරොධවිරොධො හොති, ජයෙන චිත්තං උග්ඝාතිතං හොති, පරාජයෙන චිත්තං නිඝාතිතං හොති, ලාභෙන චිත්තං උග්ඝාතිතං හොති, අලාභෙන චිත්තං නිඝාතිතං හොති, යසෙන චිත්තං උග්ඝාතිතං හොති, අයසෙන චිත්තං නිඝාතිතං හොති, පසංසාය චිත්තං උග්ඝාතිතං හොති, නින්දාය චිත්තං නිඝාතිතං හොති, සුඛෙන චිත්තං උග්ඝාතිතං හොති, දුක්ඛෙන චිත්තං නිඝාතිතං හොති, සොමනස්සෙන චිත්තං උග්ඝාතිතං හොති, දොමනස්සෙන චිත්තං නිඝාතිතං හොති, උන්නතියා චිත්තං උග්ඝාතිතං හොති, ඔනතියා චිත්තං නිඝාතිතං හොතීති ‘එතෙසු උග්ඝාති නිඝාති හොති.’

එතම්පි දිස්වා විරමෙ කථොජ්ජන්ති - ‘එතම්පී’ති එතං ආදීනවං දිස්වා පස්සිත්වා තුලයිත්වා තීරයිත්වා විභාවයිත්වා විභූතං කත්වා දිට්ඨිකලහෙසු දිට්ඨිභණ්ඩනෙසු දිට්ඨිවිග්ගහෙසු දිට්ඨිවිවාදෙසු දිට්ඨිමෙධගෙසූති එතම්පි දිස්වා; විරමෙ කථොජ්ජන්ති - ‘කථොජ්ජං’ වුච්චති කලහො භණ්ඩනං විග්ගහො විවාදො මෙධගං. අථවා, කථොජ්ජන්ති අනොජවන්තී සා කථා. කථොජ්ජං න කරෙය්ය, කලහං න කරෙය්ය, භණ්ඩනං න කරෙය්ය, විග්ගහං න කරෙය්ය, විවාදං න කරෙය්ය, මෙධගං න කරෙය්ය, කලහභණ්ඩනවිග්ගහවිවාදමෙධගං පජහෙය්ය, විනොදෙය්ය බ්යන්තිං කරෙය්ය අනභාවං ගමෙය්ය, කලහභණ්ඩනවිග්ගහවිවාදමෙධගා ආරතො අස්ස විරතො පටිවිරතො නික්ඛන්තො නිස්සටො විප්පයුත්තො විසඤ්ඤුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරෙය්යාති ‘එතම්පි දිස්වා විරමෙ කථොජ්ජං.’