15. 6.
තත්ථ සික්ඛානුගීයන්ති
යානි ලොකෙ ගථිතානි.
න තෙසු පසුතො සියා
නිබ්බිජ්ඣ සබ්බසො කාමෙ,
සික්ඛෙ නිබ්බානමත්තනො.
තත්ථ සික්ඛානුගීයන්ති යානි ලොකො ගථිතානීති - ‘සික්ඛා’ති හත්ථිසික්ඛා අස්සසික්ඛා රථසික්ඛා සාලාකියං සල්ලකත්තියං කායතිකිච්ඡං භූතියං කොමාරභච්චං. ගීයන්තීති නිග්ගීයන්ති කථියන්ති භණීයන්ති දීපීයන්ති වොහරීයන්ති. අථවා ගීයන්ති - ගණ්හීයන්ති උග්ගණ්හීයන්ති ධාරීයන්ති උපධාරීයන්ති උපලක්ඛියන්ති ගථිතපටිලාභාය. ගථිතා වුච්චන්ති පඤ්ච කාමගුණා: චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. කිං කාරණා ගථිතා වුච්චන්ති පඤ්ච කාමගුණා? යෙභුය්යෙන දෙවමනුස්සා පඤ්ච කාමගුණෙ ඉච්ඡන්ති සාදියන්ති පත්ථයන්ති පිහයන්ති අභිජප්පන්ති; තඞ්කාරණා ගථිතා වුච්චන්ති පඤ්ච කාමගුණා. ලොකෙති මනුස්ස -පෙ- ලොකෙති - තත්ථ සික්ඛානුගීයන්ති යානි ලොකෙ ගථිතානි.
න තෙසු පසුතො සියාති - තාසු වා සික්ඛාසු තෙසු වා පඤ්චසු කාමගුණෙසු න පසුතො සියා, න තන්නින්නො අස්ස, න තප්පොණො න තප්පබ්භාරො න තදධිමුත්තො න තදධිපතෙය්යොති - න තෙසු පසුතො සියා.
නිබ්බිජ්ඣ සබ්බසො කාමෙති - ‘නිබ්බිජ්ඣා’ති පටිවිජ්ඣිත්වා; සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා’ති පටිවිජ්ඣිත්වා සබ්බෙ සඞ්ඛාරා දුක්ඛා’ති පටිවිජ්ඣිත්වා -පෙ- ‘යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං සබ්බං තං නිරොධධම්ම’න්ති පටිවිජ්ඣිත්වා; සබ්බසොති සබ්බෙන සබ්බං සබ්බථා සබ්බං අසෙසං නිස්සෙසං පරියාදියනවචනමෙතං සබ්බසොති; කාමාති උද්දානතො ද්වෙ කාමා: වත්ථුකාමා ච කිලෙසකාමා ච -පෙ- ඉමෙ වුච්චන්ති වත්ථුකාමා -පෙ- ඉමෙ වුච්චන්ති කිලෙසකාමා. නිබ්බිජ්ඣ සබ්බසො කාමෙ.
සික්ඛෙ නිබ්බානමත්තනොති - ‘සික්ඛා’ති තිස්සො සික්ඛා: අධිසීලසික්ඛා අධිචිත්තසික්ඛා අධිපඤ්ඤාසික්ඛා -පෙ- අයං අධිපඤ්ඤාසික්ඛා. නිබ්බානමත්තනොති අත්තනො රාගස්ස නිබ්බාපනාය දොසස්ස නිබ්බාපනාය මොහස්ස නිබ්බාපනාය -පෙ- සබ්බාකුසලාභිසඞ්ඛාරානං සමාය උපසමාය වූපසමාය නිබ්බාපනාය පටිනිස්සග්ගාය පටිප්පස්සද්ධියා අධිසීලම්පි සික්ඛෙය්ය, අධිචිත්තම්පි සික්ඛෙය්ය, අධිපඤ්ඤම්පි සික්ඛෙය්ය.
ඉමා තිස්සො සික්ඛායො ආවජ්ජන්තො සික්ඛෙය්ය ජානන්තො සික්ඛෙය්ය -පෙ- සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකරොන්තො සික්ඛෙය්ය ආචරෙය්ය සමාචරෙය්ය, සමාදාය වත්තෙය්යා’ති ‘සික්ඛෙ නිබ්බානමත්තනො.’
තෙනාහ භගවා:
“තත්ථ සික්ඛානුගීයන්ති
යානි ලොකෙ ගථිතානි,
න තෙසු පසුතො සියා
නිබ්බිජ්ඣ සබ්බසො කාමෙ,
සික්ඛෙ නිබ්බානමත්තනො”ති.
15. 7.
සච්චො සියා අප්පගබ්භො අමායො රිත්තපෙසුනො,
අක්කොධනො ලොභපාපං වෙවිච්ඡං විතරෙ මුනි.
සච්චො සියා අප්පගබ්භොති - ‘සච්චො සියා’ති සච්චවාචාය සමන්නාගතො සියා, සම්මාදිට්ඨියා සමන්නාගතො සියා, අරියෙන අට්ඨඞ්ගිකෙන මග්ගෙන සමන්නාගතො සියාති සච්චො සියා; අප්පගබ්භොති තීණි පාගබ්භියානි: කායිකං පාගබ්භියං වාචසිකං පාගබ්භියං චෙතසිකං පාගබ්භියං -පෙ- ඉදං චෙතසිකං පාගබ්භියං. යස්සිමානි තීණි පාගබ්භියානි පහීනානි සමුච්ඡින්නානි වුපසන්තානි. පටිප්පස්සද්ධානි අභබ්බුප්පත්තිකානි ඤාණග්ගිනා දඩ්ඪානි, සො වුච්චති අප්පගබ්භොති - සච්චො සියා අප්පගබ්භො.
අමායො රිත්තපෙසුනොති - මායා වුච්චති වඤ්චනිකා චරියා. ඉධෙකච්චො කායෙන දුච්චරිතං චරිත්වා වාචාය දුච්චරිතං චරිත්වා මනසා දුච්චරිතං චරිත්වා තස්ස පටිච්ඡාදනහෙතු පාපිකං ඉච්ඡං පණිදහති: මා මං ජඤ්ඤා: ති ඉච්ඡති, ‘මා මං ජඤ්ඤා’ති සඞ්කප්පෙති, ‘මා මං කඤ්ඤා’ති වාචං භාසති, ‘මා මං ජඤ්ඤා’ති කායෙන පරක්කමති. යා එවරූපා මායා මායාවිතා අච්චසරා වඤ්චනා නිකති නිකිරණා පරිහරණා ගූහනා පරිගූහනා ඡාදනා පටිච්ඡාදනා අනුත්තානීකම්මං අනාවීකම්මං වොච්ඡාදනා පාපකිරියා. අයං වුච්චති මායා. යස්සෙසා මායා පහීනා සමුච්ඡින්නා වූපසන්තා පටිප්පස්සද්ධා අභබ්බුප්පත්තිකා ඤාණග්ගිනා දඩ්ඪා. සො වුච්චති අමායො. රිත්තපෙසුනොති ‘පෙසුඤ්ඤ’න්ති: ඉධෙකච්චො පිසුනවාචො හොති -පෙ- එවං භෙදාධිප්පායො පෙසුඤ්ඤං උපසංහරති; යස්සෙතං පෙසුඤ්ඤං පහීනං සමුච්ඡින්නං වූපසන්තං පටිප්පස්සද්ධං අභබ්බුප්පත්තිකං ඤාණග්ගිනා දඩ්ඪං, සො වුච්චති රිත්තපෙසුනො විවිත්තපෙසුනො පවිවිත්තපෙසුනොති - අමායො රිත්තපෙසුනො.