තෙන සමයෙනාති රූපියසික්ඛාපදං. තත්ථ පටිවිසොති කොට්ඨාසො.

ජාතරූපරජතන්ති එත්ථ ජාතරූපන්ති සුවණ්ණස්ස නාමං. තං පන යස්මා තථාගතස්ස වණ්ණසදිසං හොති, තස්මා “සත්ථුවණ්ණො වුච්චතී”ති පදභාජනෙ වුත්තං. තස්සත්ථො – “යො සත්ථුවණ්ණො ලොහවිසෙසො, ඉදං ජාතරූපං නාමා”ති රජතං පන “සඞ්ඛො, සිලා, පවාල, රජතං, ජාතරූප”න්තිආදීසු (පාචි· 506) රූපියං වුත්තං. ඉධ පන යං කිඤ්චි වොහාරගමනීයං කහාපණාදි අධිප්පෙතං. තෙනෙවස්ස පදභාජනෙ “කහාපණො ලොහමාසකො”තිආදි වුත්තං. තත්ථ කහාපණොති සොවණ්ණමයො වා රූපියමයො වා පාකතිකො වා. ලොහමාසකොති තම්බලොහාදීහි කතමාසකො. දාරුමාසකොති සාරදාරුනා වා වෙළුපෙසිකාය වා අන්තමසො තාලපණ්ණෙනාපි රූපං ඡින්දිත්වා කතමාසකො. ජතුමාසකොති ලාඛාය වා නිය්යාසෙන වා රූපං සමුට්ඨාපෙත්වා කතමාසකො. “යෙ වොහාරං ගච්ඡන්තී”ති ඉමිනා පන පදෙන යො යො යත්ථ යත්ථ ජනපදෙ යදා යදා වොහාරං ගච්ඡති, අන්තමසො අට්ඨිමයොපි චම්මමයොපි රුක්ඛඵලබීජමයොපි සමුට්ඨාපිතරූපොපි අසමුට්ඨාපිතරූපොපි සබ්බො සඞ්ගහිතො.

ඉච්චෙතං සබ්බම්පි රජතං ජාතරූපං ජාතරූපමාසකො, වුත්තප්පභෙදො සබ්බොපි රජතමාසකොති චතුබ්බිධං නිස්සග්ගියවත්ථු හොති. මුත්තා, මණි, වෙළුරියො, සඞ්ඛො, සිලා, පවාල, ලොහිතඞ්කො, මසාරගල්ලං, සත්ත ධඤ්ඤානි, දාසිදාසඛෙත්තවත්ථුපුප්ඵාරාමඵලාරාමාදයොති ඉදං දුක්කටවත්ථු. සුත්තං ඵාලො පටකො කප්පාසො අනෙකප්පකාරං අපරණ්ණං සප්පිනවනීතතෙලමධුඵාණිතාදිභෙසජ්ජඤ්ච ඉදං කප්පියවත්ථු. තත්ථ නිස්සග්ගියවත්ථුං අත්තනො වා සඞ්ඝගණපුග්ගලචෙතියානං වා අත්ථාය සම්පටිච්ඡිතුං න වට්ටති. අත්තනො අත්ථාය සම්පටිච්ඡතො නිස්සග්ගියං පාචිත්තියං හොති, සෙසානං අත්ථාය දුක්කටං. දුක්කටවත්ථුං සබ්බෙසම්පි අත්ථාය සම්පටිච්ඡතො දුක්කටමෙව. කප්පියවත්ථුම්හි අනාපත්ති. සබ්බම්පි නික්ඛිපනත්ථාය භණ්ඩාගාරිකසීසෙන සම්පටිච්ඡතො උපරි රතනසික්ඛාපදෙ ආගතවසෙන පාචිත්තියං.

උග්ගණ්හෙය්යාති ගණ්හෙය්ය. යස්මා පන ගණ්හන්තො ආපත්තිං ආපජ්ජති, තෙනස්ස පදභාජනෙ “සයං ගණ්හාති නිස්සග්ගියං පාචිත්තිය”න්ති වුත්තං. එස නයො සෙසපදෙසුපි.

තත්ථ ජාතරූපරජතභණ්ඩෙසු කහාපණමාසකෙසු ච එකං ගණ්හතො වා ගණ්හාපයතො වා එකා ආපත්ති. සහස්සං චෙපි එකතො ගණ්හාති, ගණ්හාපෙති, වත්ථුගණනාය ආපත්තියො. මහාපච්චරියං පන කුරුන්දියඤ්ච සිථිලබද්ධාය ථවිකාය සිථිලපූරිතෙ වා භාජනෙ රූපගණනාය ආපත්ති. ඝනබද්ධෙ පන ඝනපූරිතෙ වා එකාව ආපත්තීති වුත්තං.

උපනික්ඛිත්තසාදියනෙ පන “ඉදං අය්යස්ස හොතූ”ති වුත්තෙ සචෙපි චිත්තෙන සාදියති, ගණ්හිතුකාමො හොති, කායෙන වා වාචාය වා “නයිදං කප්පතී”ති පටික්ඛිපති, අනාපත්ති. කායවාචාහි වා අප්පටික්ඛිපිත්වාපි සුද්ධචිත්තො හුත්වා “නයිදං අම්හාකං කප්පතී”ති න සාදියති, අනාපත්තියෙව. තීසු ද්වාරෙසු හි යෙන කෙනචි පටික්ඛිත්තං පටික්ඛිත්තමෙව හොති. සචෙ පන කායවාචාහි අප්පටික්ඛිපිත්වා චිත්තෙන අධිවාසෙති, කායවාචාහි කත්තබ්බස්ස පටික්ඛෙපස්ස අකරණතො අකිරියසමුට්ඨානං කායද්වාරෙ ච වචීද්වාරෙ ච ආපත්තිං ආපජ්ජති, මනොද්වාරෙ පන ආපත්ති නාම නත්ථි.

එකො සතං වා සහස්සං වා පාදමූලෙ ඨපෙති “තුය්හිදං හොතූ”ති, භික්ඛූ “නයිදං කප්පතී”ති පටික්ඛිපති, උපාසකො පරිච්චත්තං මයා තුම්හාකන්ති ගතො, අඤ්ඤො තත්ථ ආගන්ත්වා පුච්ඡති – “කිං, භන්තෙ, ඉද”න්ති? යං තෙන අත්තනා ච වුත්තං, තං ආචික්ඛිතබ්බං. සො චෙ වදති – “ගොපයිස්සාමි, භන්තෙ, ගුත්තට්ඨානං දස්සෙථා”ති, සත්තභූමිකම්පි පාසාදං අභිරුහිත්වා “ඉදං ගුත්තට්ඨාන”න්ති ආචික්ඛිතබ්බං, “ඉධ නික්ඛිපාහී”ති න වත්තබ්බං. එත්තාවතා කප්පියඤ්ච අකප්පියඤ්ච නිස්සාය ඨිතං හොති. ද්වාරං පිදහිත්වා රක්ඛන්තෙන වසිතබ්බං. සචෙ කිඤ්චි වික්කායිකභණ්ඩං පත්තං වා චීවරං වා ආගච්ඡති, “ඉදං ගහෙස්සථ භන්තෙ”ති වුත්තෙ “උපාසක අත්ථි අම්හාකං ඉමිනා අත්ථො, වත්ථු ච එවරූපං නාම සංවිජ්ජති, කප්පියකාරකො නත්ථී”ති වත්තබ්බං. සචෙ සො වදති, “අහං කප්පියකාරකො භවිස්සාමි, ද්වාරං විවරිත්වා දෙථා”ති, ද්වාරං විවරිත්වා “ඉමස්මිං ඔකාසෙ ඨපිත”න්ති වත්තබ්බං, “ඉදං ගණ්හා”ති න වත්තබ්බං. එවම්පි කප්පියඤ්ච අකප්පියඤ්ච නිස්සාය ඨිතමෙව හොති, සො චෙ තං ගහෙත්වා තස්ස කප්පියභණ්ඩං දෙති, වට්ටති. සචෙ අධිකං ගණ්හාති, “න මයං තව භණ්ඩං ගණ්හාම, “නික්ඛමාහී”ති වත්තබ්බො.