දුතියඋපක්ඛටසික්ඛාපදවණ්ණනා
දුතියඋපක්ඛටෙපි ඉමිනාව නයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො. තඤ්හි ඉමස්ස අනුපඤ්ඤත්තිසදිසං. කෙවලං පඨමසික්ඛාපදෙ එකස්ස පීළා කතා, දුතියෙ ද්වින්නං, අයමෙවෙත්ථ විසෙසො. සෙසං සබ්බං පඨමසදිසමෙව. යථා ච ද්වින්නං, එවං බහූනං පීළං කත්වා ගණ්හතොපි ආපත්ති වෙදිතබ්බාති.
දුතියඋපක්ඛටසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
රාජසික්ඛාපදවණ්ණනා
තෙන සමයෙනාති රාජසික්ඛාපදං. තත්ථ උපාසකං සඤ්ඤාපෙත්වාති ජානාපෙත්වා, “ඉමිනා මූලෙන චීවරං කිණිත්වා ථෙරස්ස දෙහී”ති එවං වත්වාති අධිප්පායො. පඤ්ඤාසබන්ධොති පඤ්ඤාසකහාපණදණ්ඩොති වුත්තං හොති. පඤ්ඤාසං බද්ධොතිපි පාඨො, පඤ්ඤාසං ජිතො පඤ්ඤාසං දාපෙතබ්බොති අධිප්පායො. අජ්ජණ්හො, භන්තෙ, ආගමෙහීති භන්තෙ, අජ්ජ එකදිවසං අම්හාකං තිට්ඨ, අධිවාසෙහීති අත්ථො. පරාමසීති ගණ්හි. ජීනොසීති ජිතොසි.
රාජභොග්ගොති රාජතො භොග්ගං භුඤ්ජිතබ්බං අස්සත්ථීති රාජභොග්ගො, රාජභොගොතිපි පාඨො, රාජතො භොගො අස්ස අත්ථීති අත්ථො.
පහිණෙය්යාති පෙසෙය්ය, උත්තානත්ථත්තා පනස්ස පදභාජනං න වුත්තං. යථා ච එතස්ස, එවං “චීවරං ඉත්ථන්නාමං භික්ඛු”න්තිආදීනම්පි පදානං උත්තානත්ථත්තායෙව පදභාජනං න වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං . ආභතන්ති ආනීතං. කාලෙනකප්පියන්ති යුත්තපත්තකාලෙන, යදා නො අත්ථො හොති, තදා කප්පියං චීවරං ගණ්හාමාති අත්ථො.
වෙය්යාවච්චකරොති කිච්චකරො, කප්පියකාරකොති අත්ථො. සඤ්ඤත්තො සො මයාති ආණත්තො සො මයා, යථා තුම්හාකං චීවරෙන අත්ථෙ සති චීවරං දස්සති, එවං වුත්තොති අත්ථො. අත්ථො මෙ ආවුසො චීවරෙනාති චොදනාලක්ඛණනිදස්සනමෙතං, ඉදඤ්හි වචනං වත්තබ්බං, අස්ස වා අත්ථො යාය කායචි භාසාය; ඉදං චොදනාලක්ඛණං. “දෙහි මෙ චීවර”න්තිආදීනි පන නවත්තබ්බාකාරදස්සනත්ථං වුත්තානි, එතානි හි වචනානි එතෙසං වා අත්ථො යාය කායචි භාසාය න වත්තබ්බො.
දුතියම්පි වත්තබ්බො තතියම්පි වත්තබ්බොති “අත්ථො මෙ ආවුසො චීවරෙනා”ති ඉදමෙව යාවතතියං වත්තබ්බොති. එවං “ද්වත්තික්ඛත්තුං චොදෙතබ්බො සාරෙතබ්බො”ති එත්ථ උද්දිට්ඨචොදනාපරිච්ඡෙදං දස්සෙත්වා ඉදානි “ද්වත්තික්ඛත්තුං චොදයමානො සාරයමානො තං චීවරං අභිනිප්ඵාදෙය්ය, ඉච්චෙතං කුසල”න්ති ඉමෙසං පදානං සඞ්ඛෙපතො අත්ථං දස්සෙන්තො “සචෙ අභිනිප්ඵාදෙති, ඉච්චෙතං කුසල”න්ති ආහ. එවං යාවතතියං චොදෙන්තො තං චීවරං යදි නිප්ඵාදෙති, සක්කොති අත්තනො පටිලාභවසෙන නිප්ඵාදෙතුං, ඉච්චෙතං කුසලං සාධු සුට්ඨු සුන්දරං.
චතුක්ඛත්තුං පඤ්චක්ඛත්තුං ඡක්ඛත්තුපරමං තුණ්හීභූතෙන උද්දිස්ස ඨාතබ්බන්ති ඨානලක්ඛණනිදස්සනමෙතං. ඡක්ඛත්තුපරමන්ති ච භාවනපුංසකවචනමෙතං, ඡක්ඛත්තුපරමඤ්හි එතෙන චීවරං උද්දිස්ස තුණ්හීභූතෙන ඨාතබ්බං, න අඤ්ඤං කිඤ්චි කාතබ්බං, ඉදං ඨානලක්ඛණං. තත්ථ යො සබ්බට්ඨානානං සාධාරණො තුණ්හීභාවො, තං තාව දස්සෙතුං පදභාජනෙ “තත්ථ ගන්ත්වා තුණ්හීභූතෙනා”තිආදි වුත්තං. තත්ථ න ආසනෙ නිසීදිතබ්බන්ති “ඉධ, භන්තෙ, නිසීදථා”ති වුත්තෙනාපි න නිසීදිතබ්බං. න ආමිසං පටිග්ගහෙතබ්බන්ති යාගුඛජ්ජකාදිභෙදං කිඤ්චි ආමිසං “ගණ්හථ, භන්තෙ”ති යාචියමානෙනාපි න ගණ්හිතබ්බං. න ධම්මො භාසිතබ්බොති මඞ්ගලං වා අනුමොදනං වා භාසථාති යාචියමානෙනාපි කිඤ්චි න භාසිතබ්බං, කෙවලං “කිං කාරණා ආගතොසී”ති පුච්ඡියමානෙන “ජානාසි, ආවුසො”ති වත්තබ්බො. පුච්ඡියමානොති ඉදඤ්හි කරණත්ථෙ පච්චත්තවචනං. අථ වා පුච්ඡං කුරුමානො පුච්ඡියමානොති එවම්පෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. යො හි පුච්ඡං කරොති, සො එත්තකං වත්තබ්බොති ඨානං භඤ්ජතීති ආගතකාරණං භඤ්ජති.