රාජසික්ඛාපදවණ්ණනා
තෙන සමයෙනාති රාජසික්ඛාපදං. තත්ථ උපාසකං සඤ්ඤාපෙත්වාති ජානාපෙත්වා, “ඉමිනා මූලෙන චීවරං කිණිත්වා ථෙරස්ස දෙහී”ති එවං වත්වාති අධිප්පායො. පඤ්ඤාසබන්ධොති පඤ්ඤාසකහාපණදණ්ඩොති වුත්තං හොති. පඤ්ඤාසං බද්ධොතිපි පාඨො, පඤ්ඤාසං ජිතො පඤ්ඤාසං දාපෙතබ්බොති අධිප්පායො. අජ්ජණ්හො, භන්තෙ, ආගමෙහීති භන්තෙ, අජ්ජ එකදිවසං අම්හාකං තිට්ඨ, අධිවාසෙහීති අත්ථො. පරාමසීති ගණ්හි. ජීනොසීති ජිතොසි.
රාජභොග්ගොති රාජතො භොග්ගං භුඤ්ජිතබ්බං අස්සත්ථීති රාජභොග්ගො, රාජභොගොතිපි පාඨො, රාජතො භොගො අස්ස අත්ථීති අත්ථො.
පහිණෙය්යාති පෙසෙය්ය, උත්තානත්ථත්තා පනස්ස පදභාජනං න වුත්තං. යථා ච එතස්ස, එවං “චීවරං ඉත්ථන්නාමං භික්ඛු”න්තිආදීනම්පි පදානං උත්තානත්ථත්තායෙව පදභාජනං න වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං . ආභතන්ති ආනීතං. කාලෙනකප්පියන්ති යුත්තපත්තකාලෙන, යදා නො අත්ථො හොති, තදා කප්පියං චීවරං ගණ්හාමාති අත්ථො.
වෙය්යාවච්චකරොති කිච්චකරො, කප්පියකාරකොති අත්ථො. සඤ්ඤත්තො සො මයාති ආණත්තො සො මයා, යථා තුම්හාකං චීවරෙන අත්ථෙ සති චීවරං දස්සති, එවං වුත්තොති අත්ථො. අත්ථො මෙ ආවුසො චීවරෙනාති චොදනාලක්ඛණනිදස්සනමෙතං, ඉදඤ්හි වචනං වත්තබ්බං, අස්ස වා අත්ථො යාය කායචි භාසාය; ඉදං චොදනාලක්ඛණං. “දෙහි මෙ චීවර”න්තිආදීනි පන නවත්තබ්බාකාරදස්සනත්ථං වුත්තානි, එතානි හි වචනානි එතෙසං වා අත්ථො යාය කායචි භාසාය න වත්තබ්බො.
දුතියම්පි වත්තබ්බො තතියම්පි වත්තබ්බොති “අත්ථො මෙ ආවුසො චීවරෙනා”ති ඉදමෙව යාවතතියං වත්තබ්බොති. එවං “ද්වත්තික්ඛත්තුං චොදෙතබ්බො සාරෙතබ්බො”ති එත්ථ උද්දිට්ඨචොදනාපරිච්ඡෙදං දස්සෙත්වා ඉදානි “ද්වත්තික්ඛත්තුං චොදයමානො සාරයමානො තං චීවරං අභිනිප්ඵාදෙය්ය, ඉච්චෙතං කුසල”න්ති ඉමෙසං පදානං සඞ්ඛෙපතො අත්ථං දස්සෙන්තො “සචෙ අභිනිප්ඵාදෙති, ඉච්චෙතං කුසල”න්ති ආහ. එවං යාවතතියං චොදෙන්තො තං චීවරං යදි නිප්ඵාදෙති, සක්කොති අත්තනො පටිලාභවසෙන නිප්ඵාදෙතුං, ඉච්චෙතං කුසලං සාධු සුට්ඨු සුන්දරං.
චතුක්ඛත්තුං පඤ්චක්ඛත්තුං ඡක්ඛත්තුපරමං තුණ්හීභූතෙන උද්දිස්ස ඨාතබ්බන්ති ඨානලක්ඛණනිදස්සනමෙතං. ඡක්ඛත්තුපරමන්ති ච භාවනපුංසකවචනමෙතං, ඡක්ඛත්තුපරමඤ්හි එතෙන චීවරං උද්දිස්ස තුණ්හීභූතෙන ඨාතබ්බං, න අඤ්ඤං කිඤ්චි කාතබ්බං, ඉදං ඨානලක්ඛණං. තත්ථ යො සබ්බට්ඨානානං සාධාරණො තුණ්හීභාවො, තං තාව දස්සෙතුං පදභාජනෙ “තත්ථ ගන්ත්වා තුණ්හීභූතෙනා”තිආදි වුත්තං. තත්ථ න ආසනෙ නිසීදිතබ්බන්ති “ඉධ, භන්තෙ, නිසීදථා”ති වුත්තෙනාපි න නිසීදිතබ්බං. න ආමිසං පටිග්ගහෙතබ්බන්ති යාගුඛජ්ජකාදිභෙදං කිඤ්චි ආමිසං “ගණ්හථ, භන්තෙ”ති යාචියමානෙනාපි න ගණ්හිතබ්බං. න ධම්මො භාසිතබ්බොති මඞ්ගලං වා අනුමොදනං වා භාසථාති යාචියමානෙනාපි කිඤ්චි න භාසිතබ්බං, කෙවලං “කිං කාරණා ආගතොසී”ති පුච්ඡියමානෙන “ජානාසි, ආවුසො”ති වත්තබ්බො. පුච්ඡියමානොති ඉදඤ්හි කරණත්ථෙ පච්චත්තවචනං. අථ වා පුච්ඡං කුරුමානො පුච්ඡියමානොති එවම්පෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. යො හි පුච්ඡං කරොති, සො එත්තකං වත්තබ්බොති ඨානං භඤ්ජතීති ආගතකාරණං භඤ්ජති.
ඉදානි යා තිස්සො චොදනා, ඡ ච ඨානානි වුත්තානි. තත්ථ වුඩ්ඪිඤ්ච හානිඤ්ච දස්සෙන්තො “චතුක්ඛත්තුං චොදෙත්වා”තිආදිමාහ. යස්මා ච එත්ථ එකචොදනාවුඩ්ඪියා ද්වින්නං ඨානානං හානි වුත්තා, තස්මා “එකා චොදනා දිගුණං ඨාන”න්ති ලක්ඛණං දස්සිතං හොති. ඉති ඉමිනා ලක්ඛණෙන තික්ඛත්තුං චොදෙත්වා ඡක්ඛත්තුං ඨාතබ්බං, ද්වික්ඛත්තුං චොදෙත්වා අට්ඨක්ඛත්තුං ඨාතබ්බං, සකිං චොදෙත්වා දසක්ඛත්තුං ඨාතබ්බන්ති. යථා ච “ඡක්ඛත්තුං චොදෙත්වා න ඨාතබ්බ”න්ති වුත්තං, එවං “ද්වාදසක්ඛත්තුං ඨත්වා න චොදෙතබ්බ”න්තිපි වුත්තමෙව හොති. තස්මා සචෙ චොදෙතියෙව න තිට්ඨති, ඡ චොදනා ලබ්භන්ති. සචෙ තිට්ඨතියෙව න චොදෙති, ද්වාදස ඨානානි ලබ්භන්ති. සචෙ චොදෙතිපි තිට්ඨතිපි, එකාය චොදනාය ද්වෙ ඨානානි හාපෙතබ්බානි. තත්ථ යො එකදිවසමෙව පුනප්පුනං ගන්ත්වා ඡක්ඛත්තුං චොදෙති, සකිංයෙව වා ගන්ත්වා “අත්ථො මෙ, ආවුසො, චීවරෙනා”ති ඡක්ඛත්තුං වදති. තථා එකදිවසමෙව පුනප්පුනං ගන්ත්වා ද්වාදසක්ඛත්තුං තිට්ඨති, සකිංයෙව වා ගන්ත්වා තත්ර තත්ර ඨානෙ තිට්ඨති, සොපි සබ්බචොදනායො සබ්බට්ඨානානි ච භඤ්ජති. කො පන වාදො නානාදිවසෙසු එවං කරොන්තස්සාති එවමෙත්ථ විනිච්ඡයො වෙදිතබ්බො.
යතස්ස චීවරචෙතාපන්නං ආභතන්ති යතො රාජතො වා රාජභොග්ගතො වා අස්ස භික්ඛුනො චීවරචෙතාපන්නං ආනීතං. යත්වස්සාතිපි පාඨො. අයමෙවත්ථො. “යත්ථස්සා”තිපි පඨන්ති, යස්මිං ඨානෙ අස්ස චීවරචෙතාපන්නං පෙසිතන්ති ච අත්ථං කථෙන්ති, බ්යඤ්ජනං පන න සමෙති. තත්ථාති තස්ස රඤ්ඤො වා රාජභොග්ගස්ස වා සන්තිකෙ; සමීපත්ථෙ හි ඉදං භුම්මවචනං. න තං තස්ස භික්ඛුනො කිඤ්චි අත්ථං අනුභොතීති තං චීවරචෙතාපන්නං තස්ස භික්ඛුනො කිඤ්චි අප්පමත්තකම්පි කම්මං න නිප්ඵාදෙති. යුඤ්ජන්තායස්මන්තො සකන්ති ආයස්මන්තො අත්තනො සන්තකං ධනං පාපුණන්තු. මා වො සකං විනස්සාති තුම්හාකං සන්තකං මා විනස්සතු. යො පන නෙව සාමං ගච්ඡති, න දූතං පාහෙති, වත්තභෙදෙ දුක්කටං ආපජ්ජති.
කිං පන සබ්බකප්පියකාරකෙසු එවං පටිපජ්ජිතබ්බන්ති? න පටිපජ්ජිතබ්බං. අයඤ්හි කප්පියකාරකො නාම සඞ්ඛෙපතො දුවිධො නිද්දිට්ඨො ච අනිද්දිට්ඨො ච. තත්ථ නිද්දිට්ඨො දුවිධො – භික්ඛුනා නිද්දිට්ඨො, දූතෙන නිද්දිට්ඨොති. අනිද්දිට්ඨොපි දුවිධො – මුඛවෙවටික කප්පියකාරකො, පරම්මුඛකප්පියකාරකොති. තෙසු භික්ඛුනා නිද්දිට්ඨො සම්මුඛාසම්මුඛවසෙන චතුබ්බිධො හොති. තථා දූතෙන නිද්දිට්ඨොපි.