දුට්ඨුල්ලවාචාසික්ඛාපදවණ්ණනා
තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවාති දුට්ඨුල්ලවාචාසික්ඛාපදං. තත්ථ ආදිස්සාති අපදිසිත්වා. වණ්ණම්පි භණතීතිආදීනි පරතො ආවි භවිස්සන්ති. ඡින්නිකාති ඡින්නඔත්තප්පා. ධුත්තිකාති සඨා. අහිරිකායොති නිල්ලජ්ජා . උහසන්තීති සිතං කත්වා මන්දහසිතං හසන්ති. උල්ලපන්තීති “අහො අය්යො”තිආදිනා නයෙන උච්චකරණිං නානාවිධං පලොභනකථං කථෙන්ති. උජ්ජග්ඝන්තීති මහාහසිතං හසන්ති. උප්පණ්ඩෙන්තීති “පණ්ඩකො අයං, නායං පුරිසො”තිආදිනා නයෙන පරිහාසං කරොන්ති.
සාරත්තොති දුට්ඨුල්ලවාචස්සාදරාගෙන සාරත්තො. අපෙක්ඛවා පටිබද්ධචිත්තොති වුත්තනයමෙව, කෙවලං ඉධ වාචස්සාදරාගො යොජෙතබ්බො. මාතුගාමං දුට්ඨුල්ලාහි වාචාහීති එත්ථ අධිප්පෙතං මාතුගාමං දස්සෙන්තො “මාතුගාමො”තිආදිමාහ. තත්ථ විඤ්ඤූ පටිබලා සුභාසිතදුබ්භාසිතං දුට්ඨුල්ලාදුට්ඨුල්ලං ආජානිතුන්ති යා පණ්ඩිතා සාත්ථකනිරත්ථකකථං අසද්ධම්මසද්ධම්මපටිසංයුත්තකථඤ්ච ජානිතුං පටිබලා, අයං ඉධ අධිප්පෙතා. යා පන මහල්ලිකාපි බාලා එලමූගා අයං ඉධ අනධිප්පෙතාති දස්සෙති.
ඔභාසෙය්යාති අවභාසෙය්ය නානාප්පකාරකං අසද්ධම්මවචනං වදෙය්ය. යස්මා පනෙවං ඔභාසන්තස්ස යො සො ඔභාසො නාම, සො අත්ථතො අජ්ඣාචාරො හොති රාගවසෙන අභිභවිත්වා සඤ්ඤමවෙලං ආචාරො, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො “ඔභාසෙය්යාති අජ්ඣාචාරො වුච්චතී”ති ආහ. යථා තන්ති එත්ථ තන්ති නිපාතමත්තං, යථා යුවා යුවතින්ති අත්ථො.
ද්වෙ මග්ගෙ ආදිස්සාතිආදි යෙනාකාරෙන ඔභාසතො සඞ්ඝාදිසෙසො හොති, තං දස්සෙතුං වුත්තං. තත්ථ ද්වෙ මග්ගෙති වච්චමග්ගඤ්ච පස්සාවමග්ගඤ්ච. සෙසං උද්දෙසෙ තාව පාකටමෙව. නිද්දෙසෙ පන ථොමෙතීති “ඉත්ථිලක්ඛණෙන සුභලක්ඛණෙන සමන්නාගතාසී”ති වදති, න තාව සීසං එති. “තව වච්චමග්ගො ච පස්සාවමග්ගො ච ඊදිසො තෙන නාම ඊදිසෙන ඉත්ථිලක්ඛණෙන සුභලක්ඛණෙන සමන්නාගතාසී”ති වදති, සීසං එති, සඞ්ඝාදිසෙසො. වණ්ණෙති පසංසතීති ඉමානි පන ථොමනපදස්සෙව වෙවචනානි.
ඛුංසෙතීති වාචාපතොදෙන ඝට්ටෙති. වම්භෙතීති අපසාදෙති. ගරහතීති දොසං දෙති. පරතො පන පාළියා ආගතෙහි “අනිමිත්තාසී”තිආදීහි එකාදසහි පදෙහි අඝටිතෙ සීසං න එති, ඝටිතෙපි තෙසු සිඛරණීසි සම්භින්නාසි උභතොබ්යඤ්ජනාසීති ඉමෙහි තීහි ඝටිතෙයෙව සඞ්ඝාදිසෙසො.
දෙහි මෙති යාචනායපි එත්තකෙනෙව සීසං න එති, “මෙථුනං ධම්මං දෙහී”ති එවං මෙථුනධම්මෙන ඝටිතෙ එව සඞ්ඝාදිසෙසො.
කදා තෙ මාතා පසීදිස්සතීතිආදීසු ආයාචනවචනෙසුපි එත්තකෙනෙව සීසං න එති, “කදා තෙ මාතා පසීදිස්සති, කදා තෙ මෙථුනං ධම්මං ලභිස්සාමී”ති වා “තව මාතරි පසන්නාය මෙථුනං ධම්මං ලභිස්සාමී”ති වා ආදිනා පන නයෙන මෙථුනධම්මෙන ඝටිතෙයෙව සඞ්ඝාදිසෙසො.
කථං ත්වං සාමිකස්ස දෙසීතිආදීසු පුච්ඡාවචනෙසුපි මෙථුනධම්මන්ති වුත්තෙයෙව සඞ්ඝාදිසෙසො, න ඉතරථා. එවං කිර ත්වං සාමිකස්ස දෙසීති පටිපුච්ඡාවචනෙසුපි එසෙව නයො.
ආචික්ඛනාය පුට්ඨො භණතීති “කථං දදමානා සාමිකස්ස පියා හොතී”ති එවං පුට්ඨො ආචික්ඛති. එත්ථ ච “එවං දෙහි එවං දදමානා”ති වුත්තෙපි සීසං න එති. “මෙථුනධම්මං එවං දෙහි එවං උපනෙහි එවං මෙථුනධම්මං දදමානා උපනයමානා පියා හොතී”තිආදිනා පන නයෙන මෙථුනධම්මෙන ඝටිතෙයෙව සඞ්ඝාදිසෙසො. අනුසාසනීවචනෙසුපි එසෙව නයො.