සඞ්ඝාදිසෙසකණ්ඩං
සුක්කවිස්සට්ඨිසික්ඛාපදවණ්ණනා
යං පාරාජිකකණ්ඩස්ස, සඞ්ගීතං සමනන්තරං;
තස්ස තෙරසකස්සායමපුබ්බපදවණ්ණනා.
තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සෙය්යසකො අනභිරතො බ්රහ්මචරියං චරතීති එත්ථ ආයස්මාති පියවචනං. සෙය්යසකොති තස්ස භික්ඛුනො නාමං. අනභිරතොති වික්ඛිත්තචිත්තො කාමරාගපරිළාහෙන පරිඩය්හමානො න පන ගිහිභාවං පත්ථයමානො. සො තෙන කිසො හොතීති සො සෙය්යසකො තෙන අනභිරතභාවෙන කිසො හොති.
අද්දසා ඛො ආයස්මා උදායීති එත්ථ උදායීති තස්ස ථෙරස්ස නාමං, අයඤ්හි සෙය්යසකස්ස උපජ්ඣායො ලාළුදායී නාම භන්තමිගසප්පටිභාගො නිද්දාරාමතාදිමනුයුත්තානං අඤ්ඤතරො ලොලභික්ඛු. කච්චි නො ත්වන්ති කච්චි නු ත්වං. යාවදත්ථං භුඤ්ජාතිආදීසු යාවතා අත්ථොති යාවදත්ථං. ඉදං වුත්තං හොති – යාවතා තෙ භොජනෙන අත්ථො යත්තකං ත්වං ඉච්ඡසි තත්තකං භුඤ්ජ, යත්තකං කාලං රත්තිං වා දිවා වා සුපිතුං ඉච්ඡසි තත්තකං සුප, මත්තිකාදීහි කායං උබ්බට්ටෙත්වා චුණ්ණාදීහි ඝංසිත්වා යත්තකං න්හානං ඉච්ඡසි තත්තකං න්හාය, උද්දෙසෙන වා පරිපුච්ඡාය වා වත්තපටිපත්තියා වා කම්මට්ඨානෙන වා අත්ථො නත්ථීති. යදා තෙ අනභිරති උප්පජ්ජතීති යස්මිං කාලෙ තව කාමරාගවසෙන උක්කණ්ඨිතතා වික්ඛිත්තචිත්තතා උප්පජ්ජති. රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙතීති කාමරාගො චිත්තං ධංසෙති පධංසෙති වික්ඛිපති චෙව මිලාපෙති ච. තදා හත්ථෙන උපක්කමිත්වා අසුචිං මොචෙහීති තස්මිං කාලෙ හත්ථෙන වායමිත්වා අසුචිමොචනං කරොහි, එවඤ්හි තෙ චිත්තෙකග්ගතා භවිස්සති. ඉති තං උපජ්ඣායො අනුසාසි යථා තං බාලො බාලං මගො මගං.
තෙසං මුට්ඨස්සතීනං අසම්පජානානං නිද්දං ඔක්කමන්තානන්ති සතිසම්පජඤ්ඤං පහාය නිද්දං ඔතරන්තානං. තත්ථ කිඤ්චාපි නිද්දං ඔක්කමන්තානං අබ්යාකතො භවඞ්ගවාරො පවත්තති, සතිසම්පජඤ්ඤවාරො ගළති, තථාපි සයනකාලෙ මනසිකාරො කාතබ්බො. දිවා සුපන්තෙන යාව න්හාතස්ස භික්ඛුනො කෙසා න සුක්ඛන්ති තාව සුපිත්වා වුට්ඨහිස්සාමීති සඋස්සාහෙන සුපිතබ්බං. රත්තිං සුපන්තෙන එත්තකං නාම රත්තිභාගං සුපිත්වා චන්දෙන වා තාරකාය වා ඉදං නාම ඨානං පත්තකාලෙ වුට්ඨහිස්සාමීති සඋස්සාහෙන සුපිතබ්බං. බුද්ධානුස්සතිආදීසු ච දසසු කම්මට්ඨානෙසු එකං අඤ්ඤං වා චිත්තරුචියං කම්මට්ඨානං ගහෙත්වාව නිද්දා ඔක්කමිතබ්බා. එවං කරොන්තො හි සතො සම්පජානො සතිඤ්ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච අවිජහිත්වාව නිද්දං ඔක්කමතීති වුච්චති. තෙ පන භික්ඛූ බාලා ලොලා භන්තමිගසප්පටිභාගා න එවමකංසු. තෙන වුත්තං – “තෙසං මුට්ඨස්සතීනං අසම්පජානානං නිද්දං ඔක්කමන්තාන”න්ති.
අත්ථි චෙත්ථ චෙතනා ලබ්භතීති එත්ථ ච සුපිනන්තෙ අස්සාදචෙතනා අත්ථි උපලබ්භති. අත්ථෙසා, භික්ඛවෙ, චෙතනා; සා ච ඛො අබ්බොහාරිකාති භික්ඛවෙ එසා අස්සාදචෙතනා අත්ථි, සා ච ඛො අවිසයෙ උප්පන්නත්තා අබ්බොහාරිකා, ආපත්තියා අඞ්ගං න හොති. ඉති භගවා සුපිනන්තෙ චෙතනාය අබ්බොහාරිකභාවං දස්සෙත්වා “එවඤ්ච පන භික්ඛවෙ ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්යාථ, සඤ්චෙතනිකා සුක්කවිස්සට්ඨි අඤ්ඤත්ර සුපිනන්තා සඞ්ඝාදිසෙසො”ති සානුපඤ්ඤත්තිකං සික්ඛාපදං පඤ්ඤාපෙසි.
තත්ථ සංවිජ්ජති චෙතනා අස්සාති සඤ්චෙතනා, සඤ්චෙතනාව සඤ්චෙතනිකා, සඤ්චෙතනා වා අස්සා අත්ථීති සඤ්චෙතනිකා. යස්මා පන යස්ස සඤ්චෙතනිකා සුක්කවිස්සට්ඨි හොති සො ජානන්තො සඤ්ජානන්තො හොති, සා චස්ස සුක්කවිස්සට්ඨි චෙච්ච අභිවිතරිත්වා වීතික්කමො හොති, තස්මා බ්යඤ්ජනෙ ආදරං අකත්වා අත්ථමෙව දස්සෙතුං “ජානන්තො සඤ්ජානන්තො චෙච්ච අභිවිතරිත්වා වීතික්කමො”ති එවමස්ස පදභාජනං වුත්තං. තත්ථ ජානන්තොති උපක්කමාමීති ජානන්තො. සඤ්ජානන්තොති සුක්කං මොචෙමීති සඤ්ජානන්තො, තෙනෙව උපක්කමජානනාකාරෙන සද්ධිං ජානන්තොති අත්ථො. චෙච්චාති මොචනස්සාදචෙතනාවසෙන චෙතෙත්වා පකප්පෙත්වා. අභිවිතරිත්වාති උපක්කමවසෙන මද්දන්තො නිරාසඞ්කචිත්තං පෙසෙත්වා. වීතික්කමොති එවං පවත්තස්ස යො වීතික්කමො අයං සඤ්චෙතනිකාසද්දස්ස සිඛාප්පත්තො අත්ථොති වුත්තං හොති.