දන්තපොණං ආරාමට්ඨකවිනිච්ඡයෙන විනිච්ඡිනිතබ්බං. අයං පන විසෙසො – යො සඞ්ඝස්ස වෙතනභතො හුත්වා දෙවසිකං වා පක්ඛමාසවාරෙන වා දන්තකට්ඨං ආහරති, සො තං ආහරිත්වා ඡින්දිත්වාපි යාව භික්ඛුසඞ්ඝං න සම්පටිච්ඡාපෙති, තාව තස්සෙව හොති. තස්මා තං ථෙය්යචිත්තෙන ගණ්හන්තො භණ්ඩග්ඝෙන කාරෙතබ්බො. තත්ථජාතකං පන ගරුභණ්ඩං, තම්පි භික්ඛුසඞ්ඝෙන රක්ඛිතගොපිතං ගණ්හන්තො භණ්ඩග්ඝෙන කාරෙතබ්බො. එසෙව නයො ගණපුග්ගලගිහිමනුස්සසන්තකෙපි ඡින්නකෙ අච්ඡින්නකෙ ච. තෙසං ආරාමුය්යානභූමීසු ජාතං සාමණෙරා වාරෙන භික්ඛුසඞ්ඝස්ස දන්තකට්ඨං ආහරන්තා ආචරියුපජ්ඣායානම්පි ආහරන්ති, තං යාව ඡින්දිත්වා සඞ්ඝං න පටිච්ඡාපෙන්ති, තාව සබ්බං තෙසංයෙව හොති. තස්මා තම්පි ථෙය්යචිත්තෙන ගණ්හන්තො භණ්ඩග්ඝෙන කාරෙතබ්බො. යදා පන තෙ ඡින්දිත්වා සඞ්ඝස්ස පටිච්ඡාපෙත්වා දන්තකට්ඨමාළකෙ නික්ඛිපන්ති, “යථාසුඛං භික්ඛුසඞ්ඝො පරිභුඤ්ජතූ”ති; තතො පට්ඨාය අවහාරො නත්ථි, වත්තං පන ජානිතබ්බං. යො හි දෙවසිකං සඞ්ඝමජ්ඣෙ ඔසරති, තෙන දිවසෙ දිවසෙ එකමෙව දන්තකට්ඨං ගහෙතබ්බං. යො පන දෙවසිකං න ඔසරති, පධානඝරෙ වසිත්වා ධම්මසවනෙ වා උපොසථග්ගෙ වා දිස්සති, තෙන පමාණං සල්ලක්ඛෙත්වා චත්තාරි පඤ්චදන්තකට්ඨානි අත්තනො වසනට්ඨානෙ ඨපෙත්වා ඛාදිතබ්බානි. තෙසු ඛීණෙසු සචෙ පුනපි දන්තකට්ඨමාළකෙ බහූනි හොන්තියෙව, පුනපි ආහරිත්වා ඛාදිතබ්බානි. යදි පන පමාණං අසල්ලක්ඛෙත්වා ආහරති, තෙසු අක්ඛීණෙසුයෙව මාළකෙ ඛීයන්ති, තතො කෙචි ථෙරා “යෙහි ගහිතානි, තෙ පටිආහරන්තූ”ති වදෙය්යුං, කෙචි “ඛාදන්තු, පුන සාමණෙරා ආහරිස්සන්තී”ති, තස්මා විවාදපරිහරණත්ථං පමාණං සල්ලක්ඛෙතබ්බං. ගහණෙ පන දොසො නත්ථි. මග්ගං ගච්ඡන්තෙනාපි එකං වා ද්වෙ වා ථවිකාය පක්ඛිපිත්වා ගන්තබ්බන්ති.

වනස්ස පතීති වනප්පති; වනජෙට්ඨකරුක්ඛස්සෙතං අධිවචනං. ඉධ පන සබ්බොපි මනුස්සෙහි පරිග්ගහිතරුක්ඛො අධිප්පෙතො අම්බලබුජපනසාදිකො. යත්ථ වා පන මරිචවල්ලිආදීනි ආරොපෙන්ති, සො ඡිජ්ජමානො සචෙ එකායපි ඡල්ලියා වා වාකෙන වා සකලිකාය වා ඵෙග්ගුනා වා සම්බද්ධොව හුත්වා භූමියං පතති, රක්ඛති තාව.

යො පන ඡින්නොපි වල්ලීහි වා සාමන්තරුක්ඛසාඛාහි වා සම්බද්ධො සන්ධාරිතත්තා උජුකමෙව තිට්ඨති, පතන්තො වා භූමිං න පාපුණාති, නත්ථි තත්ථ පරිහාරො, අවහාරො එව හොති. යොපි කකචෙන ඡින්නො අච්ඡින්නො විය හුත්වා තථෙව තිට්ඨති, තස්මිම්පි එසෙව නයො.

යො පන රුක්ඛං දුබ්බලං කත්වා පච්ඡා චාලෙත්වා පාතෙති, අඤ්ඤෙන වා චාලාපෙති; අඤ්ඤං වාස්ස සන්තිකෙ රුක්ඛං ඡින්දිත්වා අජ්ඣොත්ථරති, පරෙන වා අජ්ඣොත්ථරාපෙති; මක්කටෙ වා පරිපාතෙත්වා තත්ථ ආරොපෙති, අඤ්ඤෙන වා ආරොපාපෙති; වග්ගුලියො වා තත්ථ ආරොපෙති, පරෙන වා ආරොපාපෙති; තා තං රුක්ඛං පාතෙන්ති, තස්සෙව අවහාරො.

සචෙ පන තෙන රුක්ඛෙ දුබ්බලෙ කතෙ අඤ්ඤො අනාණත්තො එව තං චාලෙත්වා පාතෙති, රුක්ඛෙන වා අජ්ඣොත්ථරති, අත්තනො ධම්මතාය මක්කටා වා වග්ගුලියො වා ආරොහන්ති, පරො වා අනාණත්තො ආරොපෙති, සයං වා එස වාතමුඛං සොධෙති, බලවවාතො ආගන්ත්වා රුක්ඛං පාතෙති; සබ්බත්ථ භණ්ඩදෙය්යං. වාතමුඛසොධනං පනෙත්ථ අසම්පත්තෙ වාතෙ සුක්ඛමාතිකාය උජුකරණාදීහි සමෙති, නො අඤ්ඤථා. රුක්ඛං ආවිජ්ඣිත්වා සත්ථෙන වා ආකොටෙති, අග්ගිං වා දෙති, මණ්ඩුකකණ්ටකං වා විසං වා ආකොටෙති, යෙන සො මරති, සබ්බත්ථ භණ්ඩදෙය්යමෙවාති.

හරණකෙ – අඤ්ඤස්ස හරණකං භණ්ඩං ථෙය්යචිත්තො ආමසතීති පරං සීසභාරාදීහි භණ්ඩං ආදාය ගච්ඡන්තං දිස්වා “එතං හරිස්සාමී”ති වෙගෙන ගන්ත්වා ආමසති, එත්තාවතා අස්ස දුක්කටං. ඵන්දාපෙතීති ආකඩ්ඪනවිකඩ්ඪනං කරොති, සාමිකො න මුඤ්චති, තෙනස්ස ථුල්ලච්චයං. ඨානා චාවෙතීති ආකඩ්ඪිත්වා සාමිකස්ස හත්ථතො මොචෙති, තෙනස්ස පාරාජිකං. සචෙ පන තං භණ්ඩසාමිකො උට්ඨහිත්වා පොථෙත්වා පුන තං භණ්ඩං මොචාපෙත්වා ගණ්හෙය්ය, භික්ඛු පඨමග්ගහණෙනෙව පාරාජිකො. සීසතො වා කණ්ණතො වා ගීවතො වා හත්ථතො වා අලඞ්කාරං ඡින්දිත්වා වා මොචෙත්වා වා ගණ්හන්තස්ස සීසාදීහි මොචිතමත්තෙ පාරාජිකං. හත්ථෙ පන වලයං වා කටකං වා අනීහරිත්වා අග්ගබාහං ඝංසන්තොව අපරාපරං වා සාරෙති, ආකාසගතං වා කරොති, රක්ඛති තාව. රුක්ඛමූලචීවරවංසෙසු වලයමිව න පාරාජිකං ජනෙති. කස්මා? සවිඤ්ඤාණකත්තා. සවිඤ්ඤාණකකොට්ඨාසගතඤ්හි යාව තතො න නීහටං, තාව තත්ථෙව හොති. එසෙව නයො අඞ්ගුලිමුද්දිකපාදකටකකටූපගපිළන්ධනෙසු.