අරඤ්ඤට්ඨෙ – අරඤ්ඤං තාව දස්සෙන්තො “අරඤ්ඤං නාම යං මනුස්සානං පරිග්ගහිතං හොති, තං අරඤ්ඤ”න්ති ආහ. තත්ථ යස්මා අරඤ්ඤං නාම මනුස්සානං පරිග්ගහිතම්පි අත්ථි, අපරිග්ගහිතම්පි; ඉධ පන යං පරිග්ගහිතං සාරක්ඛං, යතො න විනා මූලෙන කට්ඨලතාදීනි ගහෙතුං ලබ්භන්ති, තං අධිප්පෙතං. තස්මා “යං මනුස්සානං පරිග්ගහිතං හොතී”ති වත්වා පුන “අරඤ්ඤ”න්ති වුත්තං. තෙන ඉමමත්ථං දස්සෙති – “න පරිග්ගහිතභාවො අරඤ්ඤස්ස ලක්ඛණං. යං පන අත්තනො අරඤ්ඤලක්ඛණෙන අරඤ්ඤං මනුස්සානඤ්ච පරිග්ගහිතං, තං ඉමස්මිං අත්ථෙ අරඤ්ඤ”න්ති. තත්ථ විනිච්ඡයො ආරාමට්ඨාදීසු වුත්තසදිසො.

තත්ථජාතකෙසු පනෙත්ථ එකස්මිම්පි මහග්ඝරුක්ඛෙ ඡින්නමත්තෙ පාරාජිකං. ලතං වාති එත්ථ ච වෙත්තොපි ලතාපි ලතා එව; තත්ථ යො වෙත්තො වා ලතා වා දීඝා හොති, මහාරුක්ඛෙ ච ගච්ඡෙ ච විනිවිජ්ඣිත්වා වා වෙඨෙත්වා වා ගතා, සා මූලෙ ඡින්නාපි අවහාරං න ජනෙති අග්ගෙ ඡින්නාපි, යදා පන අග්ගෙපි මූලෙපි ඡින්නා හොති, තදා අවහාරං ජනෙති. සචෙ පන වෙඨෙත්වා ඨිතා හොති, වෙඨෙත්වා ඨිතා පන රුක්ඛතො මොචිතමත්තා අවහාරං ජනෙති.

තිණංවාති එත්ථ තිණං වා හොතු පණ්ණං වා, සබ්බං තිණග්ගහණෙනෙව ගහිතං; තං ගෙහච්ඡදනාදීනමත්ථාය පරෙහි ඡින්නං වා අත්තනා ඡින්දිත්වා වා ගණ්හන්තො භණ්ඩග්ඝෙන කාරෙතබ්බො. න කෙවලඤ්ච තිණපණ්ණමෙව, අඤ්ඤම්පි යංකිඤ්චි වාකඡල්ලි ආදි, යත්ථ සාමිකා සාලයා, තං ගණ්හන්තො භණ්ඩග්ඝෙන කාරෙතබ්බො. තච්ඡෙත්වා ඨපිතො අද්ධගතොපි රුක්ඛො න ගහෙතබ්බො. යො පන අග්ගෙ ච මූලෙ ච ඡින්නො හොති, සාඛාපිස්ස පූතිකා ජාතා, ඡල්ලියොපි ගළිතා, “අයං සාමිකෙහි ඡඩ්ඩිතො”ති ගහෙතුං වට්ටති. ලක්ඛණච්ඡින්නස්සාපි යදා ලක්ඛණං ඡල්ලියා පරියොනද්ධං හොති, තදා ගහෙතුං වට්ටති. ගෙහාදීනං අත්ථාය රුක්ඛෙ ඡින්දිත්වා යදා තානි කතානි අජ්ඣාවුත්ථානි ච හොන්ති, දාරූනිපි අරඤ්ඤෙ වස්සෙන ච ආතපෙන ච විනස්සන්ති, ඊදිසානිපි දිස්වා “ඡඩ්ඩිතානී”ති ගහෙතුං වට්ටති. කස්මා? යස්මා අරඤ්ඤසාමිකා එතෙසං අනිස්සරා. යෙහි අරඤ්ඤසාමිකානං දෙය්යධම්මං දත්වා ඡින්නානි, තෙ එව ඉස්සරා, තෙහි ච තානි ඡඩ්ඩිතානි, නිරාලයා තත්ථ ජාතාති.

යොපි භික්ඛු පඨමංයෙව අරඤ්ඤපාලානං දෙය්යධම්මං දත්වා අරඤ්ඤං පවිසිත්වා යථාරුචිතෙ රුක්ඛෙ ගාහාපෙති, තස්ස තෙසං ආරක්ඛට්ඨානං අගන්ත්වාපි යථාරුචිතෙන මග්ගෙන ගන්තුං වට්ටති. අථාපි පවිසන්තො අදත්වා “නික්ඛමන්තො දස්සාමී”ති රුක්ඛෙ ගාහාපෙත්වා නික්ඛමන්තො තෙසං දාතබ්බං දත්වා ගච්ඡති, වට්ටති එව. අථාපි ආභොගං කත්වා ගච්ඡති “දෙහී”ති වුත්තෙ “දස්සාමී”ති, “දෙහී”ති වුත්තෙ දාතබ්බමෙව. සචෙ කොචි අත්තනො ධනං දත්වා “භික්ඛුස්ස ගන්තුං දෙථා”ති වදති, ලද්ධකප්පමෙව, ගන්තුං වට්ටති. සචෙ පන කොචි ඉස්සරජාතිකො ධනං අදත්වාව “භික්ඛූනං භාගං මා ගණ්හථා”ති වාරෙති, අරඤ්ඤපාලා ච “මයං භික්ඛූනං තාපසානඤ්ච භාගං අගණ්හන්තා කුතො ලච්ඡාම, දෙථ, භන්තෙ”ති වදන්ති, දාතබ්බමෙව.