පළමු සිකපද වර්ණනාව
ගර්භිණි වර්‍ගය පිළිබඳ ප්‍රථම ශික්‍ෂාපදයෙහි - “ආපන්නසත්තා” කුසට පිවිස සත්ත්‍වයන් ඇත්තී.
පළමුවන ශික්‍ෂාපදයයි.
දෙවන සිකපද වර්ණනාව
ද්විතීය ශික්‍ෂාපදයෙහි - “පායන්තිං” කිරි පොවන්නිය. “මාතා වා හොති” දරුහට යමක් පොවාද, ඒ දරුගේ මවු හෝ වේද, “ධාතී වා” කිරිමවු හෝ වේද, සෙස්ස ප්‍රකටමය. ප්‍රථම ද්විතීය ශික්‍ෂාපද දෙකම ත්‍රිසමුත්‍ථානිකය. ක්‍රියාසමුත්‍ථානය. සංඥාවිමොක්‍ෂය. සචිත්තකය. ප්‍රඥප්තිවද්‍යය. කායකර්‍මයි. වාක්කර්‍මයි. ත්‍රිචිත්තයි. ත්‍රිවෙදනයි.
දෙවන ශික්‍ෂාපදයයි
තෙවන සිකපද වර්ණනාව
තෘතීය ශික්‍ෂාපදයෙහි - “සික්‍ඛාසම්මුතිං දාතුං” කුමක්හෙයින් ශික්‍ෂා සම්මුතිය දෙවූයේද, මාගම නම් ලොල් වේ. අවුරුදු දෙකක් ප්‍රාණඝාතාදියෙන් වැළකීමැයි කියූ සවැදෑරුම් ධර්‍මයන්හි නොහික්මී සිල් පුරණුයේ ක්ලාන්ත වේ. හික්මීමෙන් පසුව සිල් පුරණුයේ ක්ලාන්ත නොවන්නේය. ස්ථිර වන්නේයයි දෙවීය.
“පාණාතිපාතා වෙරමණිං ද්වෙ වස්සානි අවීතික්කමසමාදානං සමාදියාමි” යම් ඒ ශික්‍ෂාපදයක් ‘පාණාතිපාතා වෙරමණී’යි පණවන ලද්දේ ද ඒ ප්‍රාණඝාතයෙන් විරමණසඞ්ඛ්‍යාත ශික්‍ෂාපදය දෙවසක් නොඉක්මවිය යුතු සමාදානය කොට සමාදන්වෙමි’ යන අර්‍ත්‍ථයි. සියලු තන්හි මේ නයවේ. මේ ෂට් ශික්‍ෂාවෝ පැවිදි වූ සැට වයස් ඇත්තියටද දියයුත්තාහුමය. මේ ශික්‍ෂාවන්හි නොහික්මුනාහු උපසපන් නොකටයුත්තාහ.
තෙවන ශික්‍ෂාපදයයි.
සතරවන සිකපද වර්ණනාව
චතුර්‍ත්‍ථ ශික්‍ෂාපදයෙහි - සියල්ල ප්‍රකටමය. ඉදින් පළමුකොට ශික්‍ෂාසම්මුති තොමෝ නොදෙන ලද්දීවේද, උපසම්පදා මාලකයෙහිදී හෝ දියයුත්තීමය. මේ දෙදෙනම මහාසික්‍ඛමානා නම්හ.
සිවුවන ශික්‍ෂාපදයයි
පස්වන සිකපද වර්ණනාව
පඤ්චම ශික්‍ෂාපදයෙහි - කිසිසේත් “ඌනද්වාදසවස්සං” උනු දොළොස්වස් ඇත්තියක, පරිපූර්‍ණ සංඥාවෙන් උපසපන් කරන්නියට ඇවැත් නොවේ. ඕ තොමෝ වනාහි අනුපසම්පන්නම වේ. සෙස්ස ප්‍රකටමය.
පස්වන ශික්‍ෂාපදයයි
සවන සිකපද වර්ණනාව
ෂෂ්ඨ ශික්‍ෂාපදයෙහි - පුරුෂ සමාගමයට පැමිණි දසවස් ඇත්තියකට ශික්‍ෂාසම්මුතියදී පිරිපුන් දොළොස්වස් ඇත්තියක උපසපන් කිරීම දොෂයෙක් නොවේ.
සවන ශික්‍ෂාපදයයි
සත්වන සිකපද වර්ණනාව
සප්තම ශික්‍ෂාපදයෙහි - සියල්ල ප්‍රකටමය. සියලු ශික්‍ෂාපදයන්හි සමුත්‍ථානාදීහුද, දෙවන ශික්‍ෂාපදයෙහි කියන ලද්දවුන් හා සමානමවෙත්. මේ වනාහි විශේෂය වේ. යම් තැනෙක සම්මුතිය ඇත්තීද එහි ක්‍රියාක්‍රියය වේ.
සත්වන ශික්‍ෂාපදයයි
අටවන සිකපද වර්ණනාව
අෂ්ටම ශික්‍ෂාපදයෙහි - “න අනුග්ගණ්හාපෙය්‍ය” ‘ආර්‍ය්‍යාව, මැයට උද්දේස ආදිය දෙව’යි මෙසේ උද්දේස ආදියෙන් අනුග්‍රහ නොකරවානම්,
“පරියෙසිත්‍වා” අන් මෙහෙණක සොයා නොලබයි. තොමෝ ගිලන්වූවා වේද, උද්දේස ආදිය දීමට නොහැක්කීවේද, ඒ මෙහෙණට ඇවැත් නොවේ. සෙස්ස ප්‍රකටමය. ධුරනික්‍ෂෙප සමුත්‍ථානිකය. අක්‍රියසමුත්‍ථානය. සංඥාවිමොක්‍ෂය. සචිත්තකය. ලොකවද්‍යය. කායකර්‍මයි. වාක්කර්‍මයි. අකුශල චිත්තයි. දුඃඛවෙදනයි.
අටවන ශික්‍ෂාපදයයි
නවවන සිකපද වර්ණනාව
නවම ශික්‍ෂාපදයෙහි - “න උපට්ඨහෙය්‍ය” සුණෙන් මැටියෙන් දැහැටියෙන් මුවදෝනා පැනින්’යි මෙසේ ඒ ඒ කටයුත්තෙන් උවැටැන් නොකරන්නේ නම්, සෙස්ස ප්‍රකටමය. ප්‍රථමපාරාජිකසමුත්‍ථානිකය. අක්‍රියසමුත්‍ථානය. සංඥාවිමොක්‍ෂය. සචිත්තකය. ලොකවද්‍යය. කායකර්‍මය. අකුශලචිත්තයි. දුඃඛවෙදනයි.
නවවන ශික්‍ෂාපදයයි
දසවන සිකපද වර්ණනාව
දශම ශික්‍ෂාපදයෙහි - “නෙව වූපකාසෙය්‍ය” ගෙණ නොයන්නේනම්, “න වූපකාසාපෙය්‍ය” ආර්‍ය්‍යාව, මෙය ගෙණ යව’යි අන් මෙහෙණකට නො අණවන්නේ නම්, මෙහි සෙස්ස ප්‍රකටමය. ධුරනික්‍ෂෙපසමුත්‍ථානිකය. අක්‍රියසමුත්‍ථානය. සංඥාවිමොක්‍ෂය. සචිත්තකය. ලොකවද්‍යය. කායකර්‍මයි. වාක්කර්‍මයි. අකුශලචිත්තයි. දුඃඛවෙදනයි.
දසවන ශික්‍ෂාපදයයි
සප්තම වූ ගර්භිණි වර්‍ගයයි
8. කුමාරිභූතවර්‍ගය
පළමු-දෙවන-තෙවන සිකපද වර්ණනා
කුමාරීභූත වර්‍ගය පිළිබඳ ප්‍රථම - ද්විතීය - තෘතීය ශික්‍ෂාපද තුන ගිහීගත පදයුත් පඤ්චම - ෂෂ්ඨ - සප්තම ශික්‍ෂාපද හා සමානයහ. යම් ගර්භිණී වර්‍ගයෙහි සියල්ලම ප්‍රථමවූ මහාශික්‍ෂාමාණාවෝ දෙදෙනෙක් වෙත්ද, ඒ දෙදෙන ඉකුත් විසිවයස් ඇත්තාහයි දතයුත්තාහ. ඔවුහු පුරුෂාන්තරයට පැමිණියාහු හෝ වෙත්වා. පුරුෂාන්තරයට නොපැමිණියාහු හෝ වෙත්වා, ශික්‍ෂාමාණාහයිම කියයුත්තාහ. ගිහීගතායි හෝ කුමාරීභූතායි හෝ නොකිය යුත්තාහ. පුරුෂාන්තරයට ගිය තැනැත්තියට දසවස් කාලයෙහි ශික්‍ෂාසම්මුතිය දී දොළොස් හැවිරිදි කල්හි උපසම්පදාව කටයුත්තීය. එකොළොස් හැවිරිදි කල්හි ශික්‍ෂාසම්මුතියදී තෙළෙස් හැවිරිදි කාලයෙහි උපසම්පදා කටයුතුය. දොළොස් තෙළෙස්, තුදුස් පසළොස් සොළොස්, සතළොස්, අටළොස් හැවිරිදි කල්හි ශික්‍ෂා සම්මුතියදී විසිහැවිරිදි කල්හි උපසම්පදාව කටයුත්තීය. අටළොස් හැවිරිදිකල පටන් මෝතොමෝ ගිහීගතායිද, කුමාරීභූතායිද කීම වටියි. කුමාරීභූතා තොමෝ ගිහීගතායි නොකියයුත්තීය. මහාශික්‍ෂමාණ තොමෝ වනාහි ගිහීගතායි කීම නොසුදුසුය. කුමාරීභූතායිද කීම නොවටියි. ශික්‍ෂාසම්මුතිදාන වශයෙන් වනාහි තිදෙනම ශික්‍ෂමාණාහයි කීම සුදුසු වේ.
පළමුවන - දෙවන තෙවන ශික්‍ෂාපදයෝය.
සතර-පස්-සවන සිකපද වර්ණනා
චතුර්‍ත්‍ථ - පඤ්චම - ෂෂ්ඨ ශික්‍ෂාපදයන්හි - සියල්ල ප්‍රකටමය. සියලු ශික්‍ෂාපදයෝ ත්‍රිසමුත්‍ථානිකහය. සිවුවන ශික්‍ෂාපදය ක්‍රියසමුත්‍ථානය. සංඥාවිමොක්‍ෂය. සචිත්තකය. ප්‍රඥප්තිවද්‍යය. කායකර්‍මයි. වාක්කර්‍මයි. ත්‍රිචිත්තයි. ත්‍රිවෙදනයි. පස්වන ශික්‍ෂාපදය ක්‍රියාක්‍රියසමුත්‍ථානය. සංඥාවිමොක්‍ෂය. සචිත්තකය. ප්‍රඥප්තිවද්‍යය. කායකර්‍මයි. වාක්කර්‍මයි. ත්‍රිචිත්තයි. ත්‍රිවෙදනයි. මෙහි වනාහි යමක් සඞ්ඝයා විසින් පිරිසිඳිය යුතුයයි කියන ලද්දේද, එය පරීක්‍ෂා කටයුතුය යන අර්‍ත්‍ථයි. සවන ශික්‍ෂාපදය ක්‍රියාසමුත්‍ථානය. සංඥාවිමොක්‍ෂය. සචිත්තකය. ලොකවද්‍යය. කායකර්‍මයි. වාක්කර්‍මයි. අකුශලචිත්තයි. දුඃඛවෙදනයි. මෙහි යමක් පිරිසිඳැයි කියන ලද්දේද, එය පරීක්‍ෂාකොටය යන අර්‍ත්‍ථයි.