කුසචීරාදිපටික්ඛෙපකථා
කුසචිරාදියෙහි “අක්කනාළං” වරාදඬුවෙන් කළ සිවුර. “පොත්‍ථකො” නියඳකෙඳිවලින් කළ සිවුර කියනු ලැබේ. සෙස්සෝ ප්‍රථමපාරාජික වර්‍ණනාවෙහි කියන ලදහ. ඔවුන් අතුරෙහි නියඳ වැහරියෙන් කළ සිවුරු ඇඳීමෙහි දුක්කටය වේ. සෙසු සිවුරු ඇඳීමෙහි ථුල්ලච්චයාදීහු වෙත්. වරා හුයින් කළ වස්ත්‍ර, කෙසෙල්හුයෙන් කළ වස්ත්‍ර, එරුහුයින් කළවස්ත්‍ර, නියඳ වැහැරියෙන් කළ වස්ත්‍ර ගතිකම වෙත්.
සියල්ල නිල්වන් සිවුරු ආදිය රඳන් ගලවාහැර නැවත රඳන්කොට දියයුතුය. ඔවුන්ගේ පැහැයෙහි වෙනස්කම උපාහනයන්හි කියූ නයමය. “අච්ඡින්නදස - දීඝදසානි” නොසිඳිනලද දාව ඇති, දිග්දාව, ඇතිසිවුරු දාව සිඳ දැරිය යුතුය. සැට්ටයක් ලැබ පලා පඬුපොවා පරිභොග කිරීම වටීමය. වෙළුමෙහිද මේනයම වේ. සුඹුළු වනාහි රුක්පතුරුමය. එය පාපිස්නක් කිරීම වටීයි.
“පතිරූපෙ ගාහකෙ” ඉදින් කිසි මහණෙක් ‘මම ඔහුගේ කොටස ගනිමි’යි ගනීනම් දිය යුතුය යන අර්‍ත්‍ථයි. මෙසේ මේ තෙවිසි පුද්ගලයන් අතුරෙහි සොළොස් දෙනෙක් නොලබත්. සත්දෙනෙක් ලබත්යි
සඞ්ඝෙභින්නෙචීවරුප්පාදකථා
සඞ්ඝො භිජ්ජති වස් විසූ මහණුන්ට සිවුරු නොදුන් කල්හි සඞ්ඝතෙමේ බිඳීගොස් කෝසම්බක භික්‍ෂූන් මෙන් දෙකොටසක් වේද, එකස්මිං පක්‍ඛෙ බිඳීගිය සඟ දෙකොටසින් එක් කොටසකට දක්‍ෂිණෝදකයද සුගන්‍ධාදියද දෙත්ද, එක් කොටසකට සිවුරු දෙත්ද, “සඞ්ඝස්සෙවෙතං” දෙකොටසම පිළිබඳ සියලු සඞ්ඝයාහටම වේ. ගෙඩිය ගසා දෙපස විසින්ම එක්ව බෙදා ගතයුතුය. “පක්‍ඛස්සෙවෙතං” මේ සිවුරු පක්‍ෂයකටමයයි කියා “මෙසේ දුන් කල්හි යම් කොටසකට දක්‍ෂිණෙදකය දෙනලද්දේ ද, ඒ කොටසට දියම පමණක්ම වේ. යම් කොටසකට සිවුර දෙන ලද්දේ ද, සිවුර ඒ කොටසටම වේ. යම් තැනෙක්හි දක්‍ෂිණෙදකය ප්‍රමාණවේද එහි එක් පක්‍ෂයද ක්‍ෂිණෙදකය ලැබූ බැවින් සිවුරු ලබයි. එක් පක්‍ෂයක් සිවුරු පමණක්ම ලත්බැවිනැයි දෙපක්‍ෂයම එක්ව වැඩිමහලු පිළිවෙළින් බෙදිය යුතුය. මේ වනාහි දඹදිවෙහි ලක්‍ෂණැයි මහා අර්‍ත්‍ථකථාවෙහි කියනලදී. “තස්මිං යෙව පක්‍ඛෙ” දක්‍ෂිණෙදකය දුන් පක්‍ෂයටම සිවුරු දෙත්ද, අනික් පක්‍ෂය එහි ඊශ්වර නොවේ. සිවුරුයවන වස්තූහු ප්‍රකටමයහ.
අට්ඨචීවරමාතිකාකථා
දැන් මුල පටන් කියූ සිවුරු පිළිබඳ ප්‍රතිලාභ ක්‍ෂෙත්‍රය දක්වාලන්නට “අට්ඨිමා භික්‍ඛවෙ මාතිකා” යනාදිය වදාළ සේක. “සීමාය දෙති” යනාදිය පුද්ගලාධිෂ්ඨානනයින් වදාරණ ලද්දේය. මෙහි සීමාවෙහිදීම එක් මාතෘකාවකි. කතිකාවෙන් දීම දෙවන මාතෘකාය -පෙ- පුද්ගලයෙකුහට දීම අටවැනි මාතෘකාය. එහි ‘සීමාවෙහි දෙමි’යි මෙසේ සීමාව පරාමර්‍ෂණයකොට දෙන්නේ, සීමාවෙහි දේ නම. සියලු තන්හි මේ නයම වේ.
“සීමාය දෙති යාවතිකා භික්‍ඛුමා අන්තො සීමගතා, තෙහි භාජෙතබ්බං” යනාදිවූ මාතෘකා නිර්‍දෙශයෙහි “සීමාය දෙති” යන මෙහි පළමුකොට ඛණ්ඩසීමා-උපචාරසීමා-සමානසංවාසසීමා-අවිප්පවාසසීමා-ලාභසීමා-ගාමසීමා-නිගමසීමා-නගරසීමා-අබ්භන්තරසීමා-උදකුක්‍ඛෙපසීමා-ජනපදසීමා-රට්ඨසීමා-රජ්ජසීමා-දීපසීමා-චක්කවාළසීමායි පසළොස් සීමා දතයුතුය.
එහි ඛණ්ඩසිමා සීමාකථාවෙහි කියන ලද්දීමය. උපචාරසීමා තොමෝ පවුරෙන් වටකරණලද විහාරයෙහි පවුරෙන්ද වටනොකළ විහාරයෙහි වටකිරීමට සුදුසු තැනින්ම පිරිසිඳින ලද්දී වේ. තවද භික්‍ෂූන් නිබඳ රැස්වන තැන පටන් හෝ කෙළවර සිටි බොජුන්හල පටන් හෝ නිබඳ වසන ආවාසය පටන් හෝ බල මැදුම් පුරුෂයක්හුගේ ලෙඩ්ඩූපාත දෙකක්තුළ වූවා උපචාර සීමායි දතයුතුය. ඕ සීමා තොමෝ ආවාසයන් වැඩෙන කල්හි වැඩෙන්නීය. පිරිහෙන කල්හි පිරිහෙන්නීය. මහාපච්චරියෙහි වනාහි මහණුන් වැඩෙන කල්හිද වැඩෙන්නීයයි කියන ලදී. ඉදින් විහාරයෙහි රැස්වූ මහණුන් සමග එකාබද්ධව යොදුන් සියයක්ද පුරා හිඳිත්නම් යොදුන් සියයද උපචාර සීමාව වේ. සියල්ලන්ට ලාභය පැමිණේ. සමානසංවාස-අවිප්පවාසසීමා දෙකද කියන ලද්දේමය.