චීවරක්ඛන්ධකෙ – පදක්ඛිණාති ඡෙකා කුසලා. අභිසටාති අභිගතා. කෙහි අභිගතාති? අත්ථිකෙහි අත්ථිකෙහි මනුස්සෙහි; කරණත්ථෙ පන සාමිවචනං කත්වා “අත්ථිකානං අත්ථිකානං මනුස්සාන”න්ති වුත්තං. පඤ්ඤාසාය ච රත්තිං ගච්ඡතීති පඤ්ඤාස කහාපණෙ ගහෙත්වා රත්තිං ගච්ඡති. නෙගමොති කුටුම්බියගණො.

සාලවතිං කුමාරිං ගණිකං වුට්ඨාපෙසීති නාගරා ද්වෙ සතසහස්සානි, රාජා සතසහස්සන්ති තීණි සතසහස්සානි, අඤ්ඤඤ්ච ආරාමුය්යානවාහනාදිපරිච්ඡෙදං දත්වා වුට්ඨාපෙසුං; ගණිකට්ඨානෙ ඨපෙසුන්ති අත්ථො. පටිසතෙන ච රත්තිං ගච්ඡතීති රත්තිං පටිසතෙන ගච්ඡති. ගිලානං පටිවෙදෙය්යන්ති ගිලානභාවං ජානාපෙය්යං. කත්තරසුප්පෙති ජිණ්ණසුප්පෙ.

කා මෙ දෙව මාතා, කො පිතාති කස්මා පුච්ඡි? තං කිර අඤ්ඤෙ රාජදාරකා කීළන්තා කලහෙ උට්ඨිතෙ “නිම්මාතිකො නිප්පිතිකො”ති වදන්ති. යථා ච අඤ්ඤෙසං දාරකානං ඡණාදීසු චුළමාතාමහාමාතාදයො කිඤ්චි පණ්ණාකාරං පෙසෙන්ති, තථා තස්ස න කොචි කිඤ්චි පෙසෙති. ඉති සො තං සබ්බං චින්තෙත්වා “නිම්මාතිකොයෙව නු ඛො අහ”න්ති ජානනත්ථං “කා මෙ දෙව මාතා, කො පිතා”ති පුච්ඡි.

යන්නූනාහං සිප්පං සික්ඛෙය්යන්ති යංනූන අහං වෙජ්ජසිප්පං සික්ඛෙය්යන්ති චින්තෙසි. තස්ස කිර එතදහොසි – “ඉමානි ඛො හත්ථිඅස්සසිප්පාදීනි පරූපඝාතපටිසංයුත්තානි, වෙජ්ජසිප්පං මෙත්තාපුබ්බභාගං සත්තානං හිතපටිසංයුත්ත”න්ති. තස්මා වෙජ්ජසිප්පමෙව සන්ධාය “යංනූනාහං සිප්පං සික්ඛෙය්ය”න්ති චින්තෙසි. අපිචායං ඉතො කප්පසතසහස්සස්ස උපරි පදුමුත්තරස්ස භගවතො උපට්ඨාකං “බුද්ධුපට්ඨාකො අය”න්ති චතුපරිසන්තරෙ පත්ථතගුණං වෙජ්ජං දිස්වා “අහො වතාහම්පි එවරූපං ඨානන්තරං පාපුණෙය්ය”න්ති චින්තෙත්වා සත්තාහං බුද්ධප්පමුඛස්ස සඞ්ඝස්ස දානං දත්වා භගවන්තං වන්දිත්වා “අහම්පි භගවා තුම්හාකං උපට්ඨාකො අසුකවෙජ්ජො විය අනාගතෙ බුද්ධුපට්ඨාකො භවෙය්ය”න්ති පත්ථනමකාසි. තාය පුරිමපත්ථනාය චොදියමානොපෙස වෙජ්ජසිප්පමෙව සන්ධාය “යංනූනාහං සිප්පං සික්ඛෙය්ය”න්ති චින්තෙසි.

දිසාපාමොක්ඛොති සබ්බදිසාසු විදිතො පාකටො පධානො වාති අත්ථො. තස්මිඤ්ච සමයෙ තක්කසීලතො වාණිජා අභයරාජකුමාරං දස්සනාය අගමංසු. තෙ ජීවකො “කුතො තුම්හෙ ආගතා”ති පුච්ඡි. “තක්කසීලතො”ති වුත්තෙ “අත්ථි තත්ථ වෙජ්ජසිප්පාචරියො”ති පුච්ඡි. “ආම කුමාර, තක්කසීලායං දිසාපාමොක්ඛො වෙජ්ජො පටිවසතී”ති සුත්වා “තෙන හි යදා ගච්ඡථ, මය්හං ආරොචෙය්යාථා”ති ආහ. තෙ තථා අකංසු. සො පිතරං අනාපුච්ඡා තෙහි සද්ධිං තක්කසීලං අගමාසි. තෙන වුත්තං – “අභයං රාජකුමාරං අනාපුච්ඡා”තිආදි.

ඉච්ඡාමහං ආචරිය සිප්පං සික්ඛිතුන්ති තං කිර උපසඞ්කමන්තං දිස්වා සො වෙජ්ජො “කොසි ත්වං තාතා”ති පුච්ඡි. සො “බිම්බිසාරමහාරාජස්ස නත්තා අභයකුමාරස්ස පුත්තොම්හී”ති ආහ. “කස්මා පන ත්වමසි තාත ඉධාගතො”ති, තතො සො “තුම්හාකං සන්තිකෙ සිප්පං සික්ඛිතු”න්ති වත්වා ඉච්ඡාමහං ආචරිය සිප්පං සික්ඛිතුන්ති ආහ. බහුඤ්ච ගණ්හාතීති යථා අඤ්ඤෙ ඛත්තියකුමාරාදයො ආචරියස්ස ධනං දත්වා කිඤ්චි කම්මං අකත්වා සික්ඛන්තියෙව, න සො එවං. සො පන කිඤ්චි ධනං අදත්වා ධම්මන්තෙවාසිකොව හුත්වා එකං කාලං උපජ්ඣායස්ස කම්මං කරොති, එකං කාලං සික්ඛති. එවං සන්තෙපි අභිනීහාරසම්පන්නො කුලපුත්තො අත්තනො මෙධාවිතාය බහුඤ්ච ගණ්හාති, ලහුඤ්ච ගණ්හාති, සුට්ඨු ච උපධාරෙති, ගහිතඤ්චස්ස න සම්මුස්සති.

සත්ත ච මෙ වස්සානි අධීයන්තස්ස නයිමස්ස සිප්පස්ස අන්තො පඤ්ඤායතීති එත්ථ අයං කිර ජීවකො යත්තකං ආචරියො ජානාති, යං අඤ්ඤෙ සොළසහි වස්සෙහි උග්ගණ්හන්ති, තං සබ්බං සත්තහි වස්සෙහි උග්ගහෙසි . සක්කස්ස පන දෙවරඤ්ඤො එතදහොසි – “අයං බුද්ධානං උපට්ඨාකො අග්ගවිස්සාසකො භවිස්සති, හන්ද නං භෙසජ්ජයොජනං සික්ඛාපෙමී”ති ආචරියස්ස සරීරෙ අජ්ඣාවසිත්වා යථා ඨපෙත්වා කම්මවිපාකං අවසෙසරොගං එකෙනෙව භෙසජ්ජයොගෙන තිකිච්ඡිතුං සක්කොති, තථා නං භෙසජ්ජයොජනං සික්ඛාපෙසි. සො පන “ආචරියස්ස සන්තිකෙ සික්ඛාමී”ති මඤ්ඤති, තස්මා “සමත්ථො ඉදානි ජීවකො තිකිච්ඡිතු”න්ති සක්කෙන විස්සට්ඨමත්තෙ එවං චින්තෙත්වා ආචරියං පුච්ඡි. ආචරියො පන “න ඉමිනා මමානුභාවෙන උග්ගහිතං, දෙවතානුභාවෙන උග්ගහිත”න්ති ඤත්වාව තෙන හි භණෙතිආදිමාහ. සමන්තා යොජනං ආහිණ්ඩන්තොති දිවසෙ දිවසෙ එකෙකෙන ද්වාරෙන නික්ඛමිත්වා චත්තාරො දිවසෙ ආහිණ්ඩන්තො. පරිත්තං පාථෙය්යං පාදාසීති අප්පමත්තකං අදාසි. කස්මා? තස්ස කිර එතදහොසි – “අයං මහාකුලස්ස පුත්තො ගතමත්තොයෙව පිතිපිතාමහානං සන්තිකා මහාසක්කාරං ලභිස්සති, තතො මය්හං වා සිප්පස්ස වා ගුණං න ජානිස්සති, අන්තරාමග්ගෙ පන ඛීණපාථෙය්යො සිප්පං පයොජෙත්වා අවස්සං මය්හඤ්ච සිප්පස්ස ච ගුණං ජානිස්සතී”ති පරිත්තං දාපෙසි.

පසතෙනාති එකහත්ථපුටෙන. පිචුනාති කප්පාසපටලෙන. යත්රහි නාමාති යා නාම. කිම්පිමායන්ති කිම්පි මෙ අයං. උපජානාමෙතස්ස සංයමස්සාති කතස්ස ච රොගූපසමස්ස ච උපකාරං ජානාමාති අධිප්පායො.