සෙට්ඨිභරියාදිවත්ථුකථා
පසතෙනාති එකහත්ථපුටෙන. පිචුනාති කප්පාසපටලෙන. යත්රහි නාමාති යා නාම. කිම්පිමායන්ති කිම්පි මෙ අයං. උපජානාමෙතස්ස සංයමස්සාති කතස්ස ච රොගූපසමස්ස ච උපකාරං ජානාමාති අධිප්පායො.
සබ්බාලඞ්කාරං තුය්හං හොතූති රාජා කිර “සචෙ ඉමං ගණ්හිස්සති, පමාණයුත්තෙ ඨානෙ නං ඨපෙස්සාමි. සචෙ න ගණ්හිස්සති, අබ්භන්තරිකං නං විස්සාසකං කරිස්සාමී”ති චින්තෙත්වා එවමාහ. අභයකුමාරස්සාපි නාටකානම්පි චිත්තං උප්පජ්ජි “අහො වත න ගණ්හෙය්යා”ති. සොපි තෙසං චිත්තං ඤත්වා විය “ඉදං මෙ දෙව අය්යිකානං ආභරණං, නයිදං මය්හං ගණ්හිතුං පතිරූප”න්ති වත්වා අලං දෙවාතිආදිමාහ. අධිකාරං මෙ දෙවො සරතූති කතස්ස උපකාරං මෙ දෙවො සරතූති අත්ථො. රාජා පසන්නො සබ්බාකාරසම්පන්නං ගෙහඤ්ච අම්බවනුය්යානඤ්ච අනුසංවච්ඡරං සතසහස්සඋට්ඨානකං ගාමඤ්ච මහාසක්කාරඤ්ච දත්වා තෙන හි භණෙතිආදිමාහ.
රාජගහසෙට්ඨිවත්ථුකථා
සක්ඛිස්සසි පන ත්වං ගහපතීති කස්මා ආහ? ඉරියාපථසම්පරිවත්තනෙන කිර මත්ථලුඞ්ගං න සණ්ඨාති, අස්ස ච තීහි සත්තාහෙහි නිච්චලස්ස නිපන්නස්ස මත්ථලුඞ්ගං සණ්ඨහිස්සතීති ඤත්වා අප්පෙව නාම සත්තසත්තමාසෙ පටිජානිත්වා සත්තසත්තදිවසෙපි නිපජ්ජෙය්යාති නං එවමාහ. තෙනෙව පරතො වුත්තං “අපි ච පටිකච්චෙව මයා ඤාතො”ති. සීසච්ඡවිං උප්පාටෙත්වාති සීසචම්මං අපනෙත්වා. සිබ්බිනිං විනාමෙත්වාති සිබ්බිනිං විවරිත්වා. නාහං ආචරිය සක්කොමීති තස්ස කිර සරීරෙ මහාඩාහො උප්පජ්ජි, තස්මා එවමාහ. තීහි සත්තාහෙහීති තීහි පස්සෙහි එකෙකෙන සත්තාහෙන.
ජනං උස්සාරෙත්වාති ජනං නීහරාපෙත්වා.
පජ්ජොතරාජවත්ථුකථා
ජෙගුච්ඡං මෙ සප්පීති අයං කිර රාජා විච්ඡිකස්ස ජාතො, විච්ඡිකවිසපටිඝාතාය ච සප්පි භෙසජ්ජං හොති විච්ඡිකානං පටිකූලං, තස්මා එවමාහ. උද්දෙකං දස්සතීති උග්ගාරං දස්සති. පඤ්ඤාස යොජනිකා හොතීති පඤ්ඤාස යොජනානි ගන්තුං සමත්ථා හොති. න කෙවලඤ්චස්ස රඤ්ඤො හත්ථිනීයෙව, නාළාගිරි නාම හත්ථී යොජනසතං ගච්ඡති, චෙලකණ්ණො ච මුඤ්චකෙසො චාති ද්වෙ අස්සා වීසයොජනසතං ගච්ඡන්ති, කාකො දාසො සට්ඨියොජනානි ගච්ඡති.
එකස්ස කිර කුලපුත්තස්ස අනුප්පන්නෙ බුද්ධෙ එකදිවසං භුඤ්ජිතුං නිසින්නස්ස පච්චෙකබුද්ධො ද්වාරෙ ඨත්වා අගමාසි, තස්සෙකො පුරිසො “පච්චෙකබුද්ධො ආගන්ත්වා ගතො”ති ආරොචෙසි. සො සුත්වා “ගච්ඡ, වෙගෙන පත්තං ආහරා”ති ආහරාපෙත්වා අත්තනො සජ්ජිතං භත්තං සබ්බං දත්වා පෙසෙසි. ඉතරො තං ආහරිත්වා පච්චෙකබුද්ධස්ස හත්ථෙ ඨපෙත්වා “අහං භන්තෙ තුම්හාකං කතෙන ඉමිනා කායවෙය්යාවතිකෙන යත්ථ යත්ථ නිබ්බත්තොපි වාහනසම්පන්නො හොමී”ති පත්ථනං අකාසි. සො අයං එතරහි පජ්ජොතො නාම රාජා ජාතො, තාය පත්ථනාය අයං වාහනසම්පත්ති.