සඞ්ඝුපොසථාදිකථා
සො දෙසො සම්මජ්ජිත්වාති තං දෙසං සම්මජ්ජිත්වා, උපයොගත්ථෙ පච්චත්තං. පානීයං පරිභොජනීයන්තිආදි පන උත්තානත්ථමෙව . කස්මා පනෙතං වුත්තං? උපොසථස්ස පුබ්බකරණාදිදස්සනත්ථං. තෙනාහු අට්ඨකථාචරියා –
“සම්මජ්ජනී පදීපො ච, උදකං ආසනෙන ච;
උපොසථස්ස එතානි, පුබ්බකරණන්ති වුච්චති”.
උපොසථස්ස එතානි, පුබ්බකරණන්ති වුච්චති”.
ඉති ඉමානි චත්තාරි “පුබ්බකරණ”න්ති අක්ඛාතානි.
“ඡන්දපාරිසුද්ධිඋතුක්ඛානං, භික්ඛුගණනා ච ඔවාදො;
උපොසථස්ස එතානි, පුබ්බකිච්චන්ති වුච්චති.
උපොසථස්ස එතානි, පුබ්බකිච්චන්ති වුච්චති.
ඉති ඉමානි පඤ්ච පුබ්බකරණතො පච්ඡා කත්තබ්බානි “පුබ්බකිච්ච”න්ති අක්ඛාතානි.
“උපොසථො යාවතිකා ච භික්ඛූ කම්මප්පත්තා,
සභාගාපත්තියො ච න විජ්ජන්ති;
වජ්ජනීයා ච පුග්ගලා තස්මිං න හොන්ති,
පත්තකල්ලන්ති වුච්චති”.
සභාගාපත්තියො ච න විජ්ජන්ති;
වජ්ජනීයා ච පුග්ගලා තස්මිං න හොන්ති,
පත්තකල්ලන්ති වුච්චති”.
ඉති ඉමානි චත්තාරි “පත්තකල්ල”න්ති අක්ඛාතානීති.
තෙහි සද්ධින්ති තෙහි ආගතෙහි සද්ධිං එතානි පුබ්බකරණාදීනි කත්වා උපොසථො කාතබ්බො. අජ්ජ මෙ උපොසථොති එත්ථ සචෙ පන්නරසො හොති, “අජ්ජ මෙ උපොසථො පන්නරසො”තිපි අධිට්ඨාතුං වට්ටති. චාතුද්දසිකෙපි එසෙව නයො.
ආපත්තිපටිකම්මවිධිකථා
භගවතා පඤ්ඤත්තං “න සාපත්තිකෙන උපොසථො කාතබ්බො”ති ඉදං “යස්ස සියා ආපත්තී”තිආදිවචනෙනෙව පාරිසුද්ධිදානපඤ්ඤාපනෙන ච පාරිසුද්ධිඋපොසථපඤ්ඤාපනෙන ච පඤ්ඤත්තං හොතීති වෙදිතබ්බං. ඉත්ථන්නාමං ආපත්තින්ති ථුල්ලච්චයාදීසු එකිස්සා නාමං ගහෙත්වා “ථුල්ලච්චයං ආපත්තිං පාචිත්තියං ආපත්ති”න්ති එවං වත්තබ්බං. තං පටිදෙසෙමීති ඉදං “තං තුම්හමූලෙ, තං තුය්හමූලෙ පටිදෙසෙමී”ති වුත්තෙපි සුවුත්තමෙව හොති. පස්සසීති ඉදඤ්ච “පස්සසි ආවුසො තං ආපත්තිං, පස්සථ භන්තෙ තං ආපත්ති”න්ති එවං වත්තබ්බං. ආම පස්සාමීති ඉදං පන “ආම භන්තෙ පස්සාමි, ආම ආවුසො පස්සාමී”ති එවං වුත්තම්පි සුවුත්තමෙව හොති. ආයතිං සංවරෙය්යාසීති එත්ථ පන සචෙ වුඩ්ඪතරො “ආයතිං සංවරෙය්යාථා”ති වත්තබ්බො. එවං වුත්තෙන පන “සාධු සුට්ඨු සංවරිස්සාමී”ති වත්තබ්බමෙව.
යදා නිබ්බෙමතිකොති එත්ථ සචෙ පනෙස නිබ්බෙමතිකො න හොති, වත්ථුං කිත්තෙත්වාව දෙසෙතුං වට්ටතීති අන්ධකට්ඨකථායං වුත්තං. තත්රායං දෙසනාවිධි – සචෙ මෙඝච්ඡන්නෙ සූරියෙ “කාලො නු ඛො නො”ති වෙමතිකො භුඤ්ජති, තෙන භික්ඛුනා “අහං භන්තෙ වෙමතිකො භුඤ්ජිං”, සචෙ කාලො අත්ථි, “සම්බහුලා දුක්කටා ආපත්තියො ආපන්නොම්හි, නො චෙ අත්ථි, “සම්බහුලා පාචිත්තියා ආපන්නොම්හී”ති එවං වත්ථුං කිත්තෙත්වා “අහං භන්තෙ යා තස්මිං වත්ථුස්මිං සම්බහුලා දුක්කටා වා පාචිත්තියා වා ආපත්තියො ආපන්නො, තා තුම්හමූලෙ පටිදෙසෙමී”ති වත්තබ්බං. එස නයො සබ්බාපත්තීසු.