ආපත්තිපටිකම්මවිධිකථා
භගවතා පඤ්ඤත්තං “න සාපත්තිකෙන උපොසථො කාතබ්බො”ති ඉදං “යස්ස සියා ආපත්තී”තිආදිවචනෙනෙව පාරිසුද්ධිදානපඤ්ඤාපනෙන ච පාරිසුද්ධිඋපොසථපඤ්ඤාපනෙන ච පඤ්ඤත්තං හොතීති වෙදිතබ්බං. ඉත්ථන්නාමං ආපත්තින්ති ථුල්ලච්චයාදීසු එකිස්සා නාමං ගහෙත්වා “ථුල්ලච්චයං ආපත්තිං පාචිත්තියං ආපත්ති”න්ති එවං වත්තබ්බං. තං පටිදෙසෙමීති ඉදං “තං තුම්හමූලෙ, තං තුය්හමූලෙ පටිදෙසෙමී”ති වුත්තෙපි සුවුත්තමෙව හොති. පස්සසීති ඉදඤ්ච “පස්සසි ආවුසො තං ආපත්තිං, පස්සථ භන්තෙ තං ආපත්ති”න්ති එවං වත්තබ්බං. ආම පස්සාමීති ඉදං පන “ආම භන්තෙ පස්සාමි, ආම ආවුසො පස්සාමී”ති එවං වුත්තම්පි සුවුත්තමෙව හොති. ආයතිං සංවරෙය්යාසීති එත්ථ පන සචෙ වුඩ්ඪතරො “ආයතිං සංවරෙය්යාථා”ති වත්තබ්බො. එවං වුත්තෙන පන “සාධු සුට්ඨු සංවරිස්සාමී”ති වත්තබ්බමෙව.
යදා නිබ්බෙමතිකොති එත්ථ සචෙ පනෙස නිබ්බෙමතිකො න හොති, වත්ථුං කිත්තෙත්වාව දෙසෙතුං වට්ටතීති අන්ධකට්ඨකථායං වුත්තං. තත්රායං දෙසනාවිධි – සචෙ මෙඝච්ඡන්නෙ සූරියෙ “කාලො නු ඛො නො”ති වෙමතිකො භුඤ්ජති, තෙන භික්ඛුනා “අහං භන්තෙ වෙමතිකො භුඤ්ජිං”, සචෙ කාලො අත්ථි, “සම්බහුලා දුක්කටා ආපත්තියො ආපන්නොම්හි, නො චෙ අත්ථි, “සම්බහුලා පාචිත්තියා ආපන්නොම්හී”ති එවං වත්ථුං කිත්තෙත්වා “අහං භන්තෙ යා තස්මිං වත්ථුස්මිං සම්බහුලා දුක්කටා වා පාචිත්තියා වා ආපත්තියො ආපන්නො, තා තුම්හමූලෙ පටිදෙසෙමී”ති වත්තබ්බං. එස නයො සබ්බාපත්තීසු.
න භික්ඛවෙ සභාගා ආපත්තීති එත්ථ යං ද්වෙපි ජනා විකාලභොජනාදිනා සභාගවත්ථුනා ආපත්තිං ආපජ්ජන්ති, එවරූපා වත්ථුසභාගා “සභාගා”ති වුච්චති. විකාලභොජනප්පච්චයා ආපන්නං පන අනතිරිත්තභොජනපච්චයා ආපන්නස්ස සන්තිකෙ දෙසෙතුං වට්ටති. යාපි චායං වත්ථුසභාගා, සාපි දෙසිතා සුදෙසිතාව. අඤ්ඤං පන දෙසනපච්චයා දෙසකො, පටිග්ගහණප්පච්චයා පටිග්ගහකො චාති උභොපි දුක්කටං ආපජ්ජන්ති, තං නානාවත්ථුකං හොති, තස්මා අඤ්ඤමඤ්ඤං දෙසෙතුං වට්ටති.
සාමන්තො භික්ඛු එවමස්ස වචනීයොති එත්ථ සභාගොයෙව වත්තබ්බො. විසභාගස්ස හි වුච්චමානෙ භණ්ඩනකලහසඞ්ඝභෙදාදීනිපි හොන්ති, තස්මා තස්ස අවත්වා “ඉතො වුට්ඨහිත්වා පටිකරිස්සාමී”ති ආභොගං කත්වා උපොසථො කාතබ්බොති අන්ධකට්ඨකථායං වුත්තං.
අනාපත්තිපන්නරසකාදිකථා
අනාපත්තිපන්නරසකෙ – තෙ න ජානිංසූති සීමං ඔක්කන්තාති වා ඔක්කමන්තීති වාති න ජානිංසු. අථඤ්ඤෙ ආවාසිකා භික්ඛූ ආගච්ඡන්තීති ගාමං වා අරඤ්ඤං වා කෙනචි කරණීයෙන ගන්ත්වා තෙසං නිසින්නට්ඨානං ආගච්ඡන්ති. වග්ගා සමග්ගසඤ්ඤිනොති තෙසං සීමං ඔක්කන්තත්තා වග්ගා; සීමං ඔක්කන්තභාවස්ස අජානනතො සමග්ගසඤ්ඤිනො.
වග්ගාවග්ගසඤ්ඤිපන්නරසකෙ – තෙ ජානන්තීති පබ්බතෙ වා ථලෙ වා ඨිතා සීමං ඔක්කන්තෙ වා ඔක්කමන්තෙ වා පස්සන්ති. වෙමතිකපන්නරසකං උත්තානමෙව.
කුක්කුච්චපකතපන්නරසකෙ – යථා ඉච්ඡාය අභිභූතො “ඉච්ඡාපකතො”ති වුච්චති, එවං පුබ්බභාගෙ සන්නිට්ඨානං කත්වාපි කරණක්ඛණෙ අකප්පියෙ අකප්පියසඤ්ඤිතාසඞ්ඛාතෙන කුක්කුච්චෙන අභිභූතා “කුක්කුච්චපකතා”ති වෙදිතබ්බා.
භෙදපුරෙක්ඛාරපන්නරසකෙ – අකුසලබලවතාය ථුල්ලච්චයං වුත්තං.
සීමොක්කන්තිකපෙය්යාලකථා
ආවාසිකෙනආගන්තුකපෙය්යාලෙ – යථා පුරිමෙ ආවාසිකෙනආවාසිකපෙය්යාලෙ “තෙ න ජානන්ති අථඤ්ඤෙ ආවාසිකා”තිආදි වුත්තං, එවං “තෙ න ජානන්ති අථඤ්ඤෙ ආගන්තුකා”තිආදිනා නයෙන සබ්බං වෙදිතබ්බං. ආගන්තුකෙනආවාසිකපෙය්යාලෙ පන – යථා පුරිමපෙය්යාලෙ “ආවාසිකා භික්ඛූ සන්නිපතන්තී”ති ආගතං, එවං “ආගන්තුකා භික්ඛූ සන්නිපතන්තී”ති ආනෙතබ්බං . ආගන්තුකෙනආගන්තුකපෙය්යාලෙ පන – උභයපදෙසු ආගන්තුකවසෙන යොජෙතබ්බොති.
ආවාසිකානං භික්ඛූනං චාතුද්දසො හොති, ආගන්තුකානං පන්නරසොති එත්ථ යෙසං පන්නරසො, තෙ තිරොරට්ඨතො වා ආගතා, අතීතං වා උපොසථං චාතුද්දසිකං අකංසූති වෙදිතබ්බා. ආවාසිකානං අනුවත්තිතබ්බන්ති ආවාසිකෙහි “අජ්ජුපොසථො චාතුද්දසො”ති පුබ්බකිච්චෙ කරියමානෙ අනුවත්තිතබ්බං, න පටික්කොසිතබ්බං. න අකාමා දාතබ්බාති න අනිච්ඡාය දාතබ්බා.