තස්සපාපියසිකාවිනයකථා
පාරාජිකසාමන්තං වාති එත්ථ මෙථුනධම්මෙ පාරාජිකසාමන්තං නාම දුක්කටං හොති. අදින්නාදානාදීසු ථුල්ලච්චයං. නිබ්බෙඨෙන්තන්ති “න සරාමී”ති වචනෙන නිබ්බෙඨයමානං. අතිවෙඨෙතීති “ඉඞ්ඝායස්මා”තිආදිවචනෙහි අතිවෙඨියති. සරාමි ඛො අහං ආවුසොති පාරාජිකපටිච්ඡාදනත්ථාය එවං පටිජානාති. පුන තෙන අතිවෙඨියමානො “සරාමි ඛො”ති පටිඤ්ඤං දත්වා “ඉදානි මං නාසෙස්සන්තී”ති භයෙන “දවාය මෙ”තිආදිමාහ. එතස්ස තස්සපාපියසිකාකම්මං කාතබ්බං. සචෙ සීලවා භවිස්සති, වත්තං පරිපූරෙත්වා පටිප්පස්සද්ධිං ලභති, නො චෙ තථා නාසිතකොව භවිස්සති. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.
තස්සපාපියසිකාවිනයකථා නිට්ඨිතා.
සමථක්ඛන්ධකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ඛුද්දකවත්ථුක්ඛන්ධකං
ඛුද්දකවත්ථුකථා
ඛුද්දකවත්ථුක්ඛන්ධකෙ – මල්ලමුට්ඨිකාති මුට්ඨිකමල්ලා. ගාමමුද්දවාති ඡවිරාගමණ්ඩනානුයුත්තා නාගරිකමනුස්සා. ගාමමොද්දවාතිපි පාඨො; එසෙවත්ථො. ථම්භෙති න්හානතිත්ථෙ නිඛණිත්වා ඨපිතත්ථම්භෙ.
කුට්ටෙති ඉට්ඨකාසිලාදාරුකුට්ටානං අඤ්ඤතරස්මිං. අට්ටානෙ න්හායන්තීති එත්ථ අට්ටානං නාම රුක්ඛං ඵලකං විය තච්ඡෙත්වා අට්ඨපදාකාරෙන රාජියො ඡින්දිත්වා න්හානතිත්ථෙ නිඛණන්ති, තත්ථ චුණ්ණානි ආකිරිත්වා මනුස්සා කායං ඝංසන්ති. ගන්ධබ්බහත්ථකෙනාති න්හානතිත්ථෙ ඨපිතෙන දාරුමයහත්ථෙන, තෙන කිර චුණ්ණානි ගහෙත්වා මනුස්සා සරීරං ඝංසන්ති . කුරුවින්දකසුත්තියාති කුරුවින්දකපාසාණචුණ්ණානි ලාඛාය බන්ධිත්වා කතගුළිකකලාපකො වුච්චති, තං උභොසු අන්තෙසු ගහෙත්වා සරීරං ඝංසන්ති. විග්ගය්හ පරිකම්මං කාරාපෙන්තීති අඤ්ඤමඤ්ඤං සරීරෙන සරීරං ඝංසන්ති. මල්ලකං නාම මකරදන්තකෙ ඡින්දිත්වා මල්ලකමූලසණ්ඨානෙන කතං මල්ලකන්ති වුච්චති, ඉදං ගිලානස්සාපි න වට්ටති.
අකතමල්ලකං නාම දන්තෙ අච්ඡින්දිත්වා කතං, ඉදං අගිලානස්සෙව න වට්ටති; ඉට්ඨකාඛණ්ඩං පන කපාලඛණ්ඩං වා වට්ටති. උක්කාසිකන්ති වත්ථවට්ටිං; තස්මා න්හායන්තස්ස යස්ස කස්සචි න්හානසාටකවට්ටියා පිට්ඨිං ඝංසිතුං වට්ටති. පුථුපාණිකන්ති හත්ථපරිකම්මං වුච්චති, තස්මා සබ්බෙසං හත්ථෙන පිට්ඨිපරිකම්මං කාතුං වට්ටති.
වල්ලිකාති කණ්ණතො නික්ඛන්තමුත්තොලම්බකාදීනං එතං අධිවචනං; න කෙවලඤ්ච වල්ලිකා එව, යංකිඤ්චි කණ්ණපිළන්ධනං අන්තමසො තාලපණ්ණම්පි න වට්ටති. පාමඞ්ගන්ති යංකිඤ්චි පලම්බකසුත්තං. කණ්ඨසුත්තකන්ති යංකිඤ්චි ගීවූපගආභරණං. කටිසුත්තකන්ති යංකිඤ්චි කටිපිළන්ධනං අන්තමසො සුත්තතන්තුමත්තම්පි. ඔවට්ටිකන්ති වලයං. කායූරාදීනි පාකටානෙව, අක්ඛකානං හෙට්ඨා බාහාභරණං යංකිඤ්චි ආභරණං න වට්ටති.
දුමාසිකං වා දුවඞ්ගුලං වාති එත්ථ සචෙ කෙසා අන්තොද්වෙමාසෙ ද්වඞ්ගුලං පාපුණන්ති, අන්තොද්වෙමාසෙව ඡින්දිතබ්බා. ද්වඞ්ගුලෙහි අතික්කාමෙතුං න වට්ටති. සචෙපි න දීඝා, ද්වෙමාසතො එකදිවසම්පි අතික්කාමෙතුං න වට්ටතියෙව; එවමයං උභයෙනපි උක්කට්ඨපරිච්ඡෙදොව වුත්තො, තතො ඔරං පන නවට්ටනභාවො නාම නත්ථි.
කොච්ඡෙන ඔසණ්ඨෙන්තීති කොච්ඡෙන ඔලිඛිත්වා සන්නිසීදාපෙන්ති. ඵණකෙනාති දන්තමයාදීසු යෙන කෙනචි. හත්ථඵණකෙනාති හත්ථෙනෙව ඵණකිච්චං කරොන්තා අඞ්ගුලීහි ඔසණ්ඨෙන්ති. සිත්ථතෙලකෙනාති මධුසිත්ථකනිය්යාසාදීසු යෙන කෙනචි චික්කලෙන. උදකතෙලකෙනාති උදකමිස්සකෙන තෙලෙන. මණ්ඩනත්ථාය සබ්බත්ථ දුක්කටං, උද්ධලොමෙන පන අනුලොමනිපාතනත්ථං හත්ථං තෙමෙත්වා සීසං පුඤ්ඡිතබ්බං. උණ්හාභිතත්තරජසිරානම්පි අල්ලහත්ථෙන පුඤ්ඡිතුං වට්ටති.
න භික්ඛවෙ ආදාසෙ වා උදකපත්තෙ වාති එත්ථ කංසපත්තාදීනිපි යෙසු මුඛනිමිත්තං පඤ්ඤායති, සබ්බානි ආදාසසඞ්ඛමෙව ගච්ඡන්ති. කඤ්ජියාදීනිපි ච උදකපත්තසඞ්ඛමෙව. තස්මා යත්ථ කත්ථචි ඔලොකෙන්තස්ස දුක්කටං. ආබාධපච්චයාති “සඤ්ඡවි නු ඛො මෙ වණො, උදාහු න තාවා”ති ජානනත්ථං; “ජිණ්ණො නු ඛොම්හි නො”ති එවං ආයුසඞ්ඛාරං ඔලොකනත්ථම්පි වට්ටතීති වුත්තං.
මුඛං ආලිම්පන්තීති විප්පසන්නඡවිරාගකරෙහි මුඛාලෙපනෙහි ආලිම්පන්ති. උම්මද්දෙන්තීති නානාඋම්මද්දනෙහි උම්මද්දෙන්ති. චුණ්ණෙන්තීති මුඛචුණ්ණකෙන මක්ඛෙන්ති. මනොසිලිකාය මුඛං ලඤ්ඡෙන්තීති මනොසිලාය තිලකාදීනි ලඤ්ඡනානි කරොන්ති, තානි හරිතාලාදීහිපි න වට්ටන්තියෙව. අඞ්ගරාගාදයො පාකටායෙව. සබ්බත්ථ දුක්කටං.