සමථක්ඛන්ධකෙ – “අධම්මවාදී පුග්ගලො”තිආදීනි ඡ මාතිකාපදානි නික්ඛිපිත්වා “අධම්මවාදී පුග්ගලො ධම්මවාදිං පුග්ගලං සඤ්ඤාපෙතී”තිආදිනා නයෙන විත්ථාරො වුත්තො. තත්ථ සඤ්ඤාපෙතීති කාරණපතිරූපකානි වත්වා පරිතොසෙත්වා ජානාපෙති. නිජ්ඣාපෙතීති යථා සො තං අත්ථං නිජ්ඣායති, ඔලොකෙති; එවං කරොති. පෙක්ඛති අනුපෙක්ඛතීති යථා සො තං අත්ථං පෙක්ඛති චෙව පුනප්පුනඤ්ච පෙක්ඛති; එවං කරොති. දස්සෙති අනුදස්සෙතීති තෙසඤ්ඤෙව පරියායවචනානි. අධම්මෙන වූපසම්මතීති යස්මා සො අධම්මමෙව “අයං ධම්මො”තිආදිනා නයෙන මොහෙත්වා දස්සෙති, තස්මා අධම්මෙන වූපසම්මති නාම.

ධම්මෙන වූපසම්මතීති යස්මා ධම්මවාදී ධම්මමෙව “අයං ධම්මො”තිආදිනා නයෙන අමොහෙත්වා දස්සෙති, තස්මා ධම්මෙන වූපසම්මති නාම.

පඤ්චිමානි භික්ඛවෙ ධම්මිකානි සතිවිනයස්ස දානානීති එත්ථ සුද්ධස්ස අනාපත්තිකස්ස දානං එකං, අනුවදිතස්ස දානං එකං, යාචිතස්ස දානං එකං, සඞ්ඝෙන දානං එකං, ධම්මෙන සමග්ගදානං එකන්ති එවං පඤ්ච. එතානි පන එකෙකඅඞ්ගවසෙන න ලබ්භන්ති, තස්මා දෙසනාමත්තමෙවෙතං, පඤ්චඞ්ගසමන්නාගතං පන සතිවිනයදානං ධම්මිකන්ති අයමෙත්ථ අත්ථො. තත්ථ ච අනුවදන්තීති චොදෙන්ති. සෙසං උත්තානමෙව. අයං පන සතිවිනයො ඛීණාසවස්සෙව දාතබ්බො න අඤ්ඤස්ස, අන්තමසො අනාගාමිනොපි. සො ච ඛො අඤ්ඤෙන චොදියමානස්සෙව, න අචොදියමානස්ස. දින්නෙ ච පන තස්මිං චොදකස්ස කථා න රුහති. චොදෙන්තොපි “අයං ඛීණාසවො සතිවිනයලද්ධො, කො තුය්හං කථං ගහෙස්සතී”ති අපසාදෙතබ්බතං ආපජ්ජති.

භාසිතපරික්කන්තන්ති වාචාය භාසිතං කායෙන පරික්කන්තං; පරික්කමිත්වා කතන්ති අත්ථො. සරතායස්මා එවරූපිං ආපත්තිං ආපජ්ජිතාති එත්ථ සරතු ආයස්මා එවරූපිං ආපත්තිං ආපජ්ජිතා; ආයස්මා එවරූපියා ආපත්තියාති අයමත්ථො. ආපජ්ජිත්වාති වා පාඨො, තස්සත්ථො – පඨමං ආපජ්ජිත්වා පච්ඡා තං ආපත්තිං සරතු ආයස්මාති.

යෙභුය්යසිකාය වූපසමෙතුන්ති එත්ථ යස්සා කිරියාය ධම්මවාදිනො බහුතරා, එසා යෙභුය්යසිකා නාම.

අධම්මිකසලාකග්ගාහෙසු ඔරමත්තකන්ති පරිත්තං අප්පමත්තකං භණ්ඩනමත්තමෙව. න ච ගතිගතන්ති ද්වෙ තයො ආවාසෙ න ගතං, තත්ථ තත්ථෙව වා ද්වත්තික්ඛත්තුං අවිනිච්ඡිතං. න ච සරිතසාරිතන්ති ද්වත්තික්ඛත්තුං තෙහි භික්ඛූහි සයං සරිතං වා අඤ්ඤෙහි සාරිතං වා න හොති. ජානාතීති සලාකං ගාහෙන්තො ජානාති “අධම්මවාදී බහුතරා”ති. අප්පෙව නාමාති ඉමිනා නීහාරෙන සලාකාය ගාහියමානාය “අපි නාම අධම්මවාදිනො බහුතරා අස්සූ”ති අයමස්ස අජ්ඣාසයො හොති. අපරෙසුපි ද්වීසු එසෙව නයො.

අධම්මෙන ගණ්හන්තීති අධම්මවාදිනො “එවං මයං බහූ භවිස්සාමා”ති ද්වෙ ද්වෙ සලාකායො ගණ්හන්ති. වග්ගා ගණ්හන්තීති ද්වෙ ධම්මවාදිනො එකං ධම්මවාදිසලාකං ගණ්හන්ති “එවං ධම්මවාදිනො න බහූ භවිස්සන්තී”ති මඤ්ඤමානා. න ච යථාදිට්ඨියා ගණ්හන්තීති ධම්මවාදිනො හුත්වා “බලවපක්ඛං භජිස්සාමා”ති අධම්මවාදිසලාකං ගණ්හන්ති. ධම්මිකසලාකග්ගාහෙසු අයමෙවත්ථො පරිවත්තෙත්වා වෙදිතබ්බො. එවං සලාකං ගාහෙත්වා සචෙ බහුතරා ධම්මවාදිනො හොන්ති; යථා තෙ වදන්ති, එවං තං අධිකරණං වූපසමෙතබ්බං, එවං යෙභුය්යසිකාය වූපසන්තං හොති. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො. විත්ථාරො පන පරතොපි ආගමිස්සති.

අසුචීති අසුචීහි කායවචීකම්මෙහි සමන්නාගතො. අලජ්ජීති සඤ්චිච්ච ආපජ්ජනාදිනා අලජ්ජිලක්ඛණෙන සමන්නාගතො. සානුවාදොති සඋපවාදො. ඉති ඉමෙසඤ්ච තිණ්ණං අඞ්ගානං වසෙන තීණි කරණානි, සඞ්ඝෙන කරණං, ධම්මෙන සමග්ගෙන කරණන්ති ඉමානි ච ද්වෙති පඤ්ච තස්සපාපියසිකාකම්මස්ස කරණානි නාම හොන්ති. සෙසමෙත්ථ තජ්ජනීයාදීසු වුත්තනයමෙව. අයං පනෙත්ථ වචනත්ථො – ඉදඤ්හි යො පාපුස්සන්නතාය පාපියො පුග්ගලො, තස්ස කත්තබ්බතො “තස්සපාපියසිකාකම්ම”න්ති වුච්චති.