තස්සපාපියසිකාකථා
අසුචීති අසුචීහි කායවචීකම්මෙහි සමන්නාගතො. අලජ්ජීති සඤ්චිච්ච ආපජ්ජනාදිනා අලජ්ජිලක්ඛණෙන සමන්නාගතො. සානුවාදොති සඋපවාදො. ඉති ඉමෙසඤ්ච තිණ්ණං අඞ්ගානං වසෙන තීණි කරණානි, සඞ්ඝෙන කරණං, ධම්මෙන සමග්ගෙන කරණන්ති ඉමානි ච ද්වෙති පඤ්ච තස්සපාපියසිකාකම්මස්ස කරණානි නාම හොන්ති. සෙසමෙත්ථ තජ්ජනීයාදීසු වුත්තනයමෙව. අයං පනෙත්ථ වචනත්ථො – ඉදඤ්හි යො පාපුස්සන්නතාය පාපියො පුග්ගලො, තස්ස කත්තබ්බතො “තස්සපාපියසිකාකම්ම”න්ති වුච්චති.
තස්සපාපියසිකාකථා නිට්ඨිතා.
තිණවත්ථාරකාදිකථා
කක්ඛළත්තාය වාළත්තායාති කක්ඛළභාවාය චෙව වාළභාවාය ච. භෙදායාති සඞ්ඝභෙදාය. සබ්බෙහෙව එකජ්ඣන්ති කස්සචි ඡන්දං අනාහරිත්වා ගිලානෙපි තත්ථෙව ආනෙත්වා එකතො සන්නිපතිතබ්බං. තිණවත්ථාරකෙන වූපසමෙය්යාති එත්ථ ඉදං කම්මං තිණවත්ථාරකසදිසත්තා “තිණවත්ථාරකො”ති වුත්තං. යථා හි ගූථං වා මුත්තං වා ඝට්ටියමානං දුග්ගන්ධතාය බාධති, තිණෙහි අවත්ථරිත්වා සුප්පටිච්ඡාදිතස්ස පනස්ස සො ගන්ධො න බාධති; එවමෙව යං අධිකරණං මූලානුමූලං ගන්ත්වා වූපසමියමානං කක්ඛළත්තාය වාළත්තාය භෙදාය සංවත්තති, තං ඉමිනා කම්මෙන වූපසන්තං ගූථං විය තිණවත්ථාරකෙන පටිච්ඡන්නං සුවූපසන්තං හොතීති ඉදං කම්මං තිණවත්ථාරකසදිසත්තා “තිණවත්ථාරකො”ති වුත්තං.
ථුල්ලවජ්ජන්ති පාරාජිකඤ්චෙව සඞ්ඝාදිසෙසඤ්ච. ගිහිපටිසංයුත්තන්ති ගිහීනං හීනෙන ඛුංසනවම්භනධම්මිකපටිස්සවෙසු ආපන්නං ආපත්තිං.
එවඤ්ච පන භික්ඛවෙ තෙ භික්ඛූ තාහි ආපත්තීහි වුට්ඨිතා හොන්තීති එවං තිණවත්ථාරකකම්මවාචාය කතාය කම්මවාචාපරියොසානෙ යත්තකා තත්ථ සන්නිපතිතා අන්තමසො සුත්තාපි සමාපන්නාපි අඤ්ඤවිහිතාපි සබ්බෙ තෙ භික්ඛූ යාව උපසම්පදමණ්ඩලතො පට්ඨාය ථුල්ලවජ්ජඤ්ච ගිහිපටිසංයුත්තඤ්ච ඨපෙත්වා අවසෙසා ආපත්තියො ආපන්නා, සබ්බාහි තාහි ආපත්තීහි වුට්ඨිතා හොන්ති. යෙ පන “න මෙතං ඛමතී”ති අඤ්ඤමඤ්ඤං දිට්ඨාවිකම්මං කරොන්ති, තෙහි වා සද්ධිං ආපත්තිං ආපජ්ජිත්වාපි තත්ථ අනාගතා, ආගන්ත්වා වා ඡන්දං දත්වා පරිවෙණාදීසු නිසින්නා, තෙ ආපත්තීහි න වුට්ඨහන්ති. තෙන වුත්තං – “ඨපෙත්වා දිට්ඨාවිකම්මං ඨපෙත්වා යෙ න තත්ථ හොන්තී”ති.
තිණවත්ථාරකාදිකථා නිට්ඨිතා.
අධිකරණකථා
භික්ඛුනීනං අනුපඛජ්ජාති භික්ඛුනීනං අන්තො පවිසිත්වා. විවාදාධිකරණාදීනං වචනත්ථො දුට්ඨදොසවණ්ණනායං වුත්තොයෙව. විපච්චතාය වොහාරොති චිත්තදුක්ඛත්ථං වොහාරො; ඵරුසවචනන්ති අත්ථො. යො තත්ථ අනුවාදොති යො තෙසු අනුවදන්තෙසු උපවාදො. අනුවදනාති ආකාරනිදස්සනමෙතං; උපවදනාති අත්ථො. අනුල්ලපනා අනුභණනාති උභයං අනුවදනවෙවචනමත්තමෙව. අනුසම්පවඞ්කතාති පුනප්පුනං කායචිත්තවාචාහි තත්ථෙව සම්පවඞ්කතා; අනුවදනභාවොති අත්ථො. අබ්භුස්සහනතාති “කස්මා එවං න උපවදිස්සාමි, උපවදිස්සාමියෙවා”ති උස්සාහං කත්වා අනුවදනා. අනුබලප්පදානන්ති පුරිමවචනස්ස කාරණං දස්සෙත්වා පච්ඡිමවචනෙන බලප්පදානං.