පාරිවාසිකක්‍ඛන්‍ධක වර්‍ණනාව
පාරිවාසිකවත්තකථා
පරිවාසිකක්‍ඛන්‍ධකයෙහි - “පාරිවාසිකා” පිරිවෙස් වසන්නෝය. එහි අපටිච්ඡන්නපරිවාස - පටිච්ඡන්න පරිවාස - සුද්ධන්තපරිවාස - සමොධානපරිවාසයි පරිවාසය සිවුවැදෑරුම් වේ. ඔවුන් අතුරෙහි, ‘මහණෙනි’ අන්‍යවූද පෙර අන්‍යතීර්ථකවූ යමෙක් මේ ශාසනයෙහි පැවිද්ද කැමැතිවේද, උපසම්පදාව කැමැතිවේද, ඔහුට සිවුමසෙක් විසීමෙහි පරිවාසය දියයුතුය’යි මෙසේ මහාක්‍ඛන්‍ධකයෙහි කියූ තීර්ථකපරිවාසය තෙමේ අපටිච්ඡන්නපරිවාස නම්වේ. එහි යමක් කියයුතුද, එය කියන ලද්දේමය. මේ පරිවාසය මෙහි අදහස් නොකරණ ලද්දේය. සෙසු පරිවාසයෝ තිදෙන යමකු විසින් සඞ්ඝාදිසෙසාපත්තිතොමෝ පැමිණෙන ලද්දීවේද, වසන ලද්දීවේද, ඔහුට දියයුතුය. ඒ පරිවාසයන්හි යමක් කියයුතුද, ඒ කියයුත්ත සමුච්චයක්‍ඛන්‍ධකයෙහි කියන්නෙමු. මේ පරිවාසයෝ මෙහි අදහස් කරණ ලදහ. එහෙයින් මේ පිරිවෙස් අතුරෙහි යම්කිසි පිරිවෙසක් ගෙණ වසන්නාහු පාරිවාසිකයෝයි දතයුත්තාහ.
“පකතත්තානං භික්‍ඛූනං” නවකතර පාරිවාසිකයා හැර සෙසු මූලායපටිකස්සනරහාදීන්ගේද “අභිවාදනං පච්චුට්ඨානං” ඔවුහු යම් අභිවාදනාදියක් කෙරෙත්ද, එය ඉවසත්, පිළිගණිත්, ප්‍රතික්‍ෂෙප නොකෙරෙත්ය යන අර්‍ත්‍ථයි. ඒ අභිවාදනාදිය අතුරෙහි “සාමිචිකම්මං” අභිවාදනාදිය හැර පවන් සැලීම් ආදී වූ අන්‍යවූ සුදුසු ආභිසමාචාරිකයට මේ නමෙකි. “ආසනාභිහාරං” අසුන් එළවීම. අසුනක් ගෙණ යෑමය. නොහොත් පැණවීමම වේ. සෙය්‍යාභිහාරයෙහිද මේනයම වේ. “පාදොදකං” පාදෝනාදිය. “පාදපීඨං” දෙවූපා තබන පුටුව. “පාදකඨලිකං” නොදෙවූ පාතබන දඩුකඩ. පාගටන සක්‍ඛර කඨලාදිය හෝ ය. “ආපත්ති දුක්කටස්ස” සද්ධිවිහාරිකයන්ගේද වත්පිළිවෙත් ඉසන්නහුට දුක්කටමය. එහෙයින් ‘මම විනය කර්‍මයක් කරමි’ මට වත් නොකරවු ගම් වැදීම ගැන හෝ මා නොවිචාරවු’යි ඔවුන්ට කියයුතුය. ඉදින් සැදැහයෙන් පැවිදිවූ කුලපුත්‍රයෝ ‘ස්වාමීනි’ ඔබවහන්සේ ඔබවහන්සේගේ විනයකර්‍ම කරගනු මැනැවැ’යි කියා වත් කෙරෙත්නම් ගම්වැදීමත් විචාරත් නම් වැළකු කලපටන් ඇවැත් නොවේ. “මිථු යථාඛුඩ්ඪං” ඔවුනොවුන් පාරිවාසික භික්‍ෂූන් අතුරෙහි යමෙක් යමෙක් මහලුවේද, ඔහු ඔහු විසින් නවකතරයාගේ වත් ඉවසන්නට.
“පඤ්ච යථාඛුඩ්ඪං” පකතත්ත භික්‍ෂූන්ද සමග වැඩිමහල් පිළිවෙළින්ම එහෙයින් පාමොක් උදෙසන කල්හි අත්පස හිඳීම වටියි. මහාපච්චරියෙහි වනාහි පෙළට නොඉඳ, පෙළහැර අත්පස නොමුදන්නහු විසින් හිඳියයුතුයයි කියනලදී. පාරිසුද්ධි උපොසථය කරණකල්හි සඞ්ඝනවකස්ථානයෙහි හිඳ, එහිම හුන්නහු විසින් තමන්ගේ පෙළෙහි පාරිසුද්ධි උපොසථය කටයුතුය. පවාරණයෙහිද සඞ්ඝනවකස්ථානයෙහි හිඳ එහිම හුන්නහු විසින් තමන්ගේ පෙළෙහි පැවරිය යුතුය. සඞ්ඝයා විසින් ගෙඩිය ගසා බෙදනු ලබන වැසිසළුවද තමන්ට පැමිණි තන්හිදී ගැණීම වටියි.
“ඔනොජනං”යි අන් දවසට කල්තැබීම කියනු ලැබේ. ඉදින් පරිවාසිකයාහට දෙකක් තුනක් උද්දෙසභත්තාදිය ලැබෙත්නම්, මේ පාරිවාසිකයාගේ අන්‍යවූද, පුග්ගලිකභත්තාදිය පිළිබඳ ප්‍රත්‍යාශාවක් වේද, ඒ බත් ආදිය පිළිවෙළින් ගෙණ ‘ස්වාමීනි’ යට ගැන්වුව මැනැවැ, අද මට භත්තප්‍රත්‍යාශාවක් තිබේ, හෙට ගන්නෙමි’යි හැරිය යුතුය. මෙසේ ඒ බත් පුනපුනා දවස්හි ගන්නට ලැබේ. පසුදවසෙහි සියල්ලන්ට පළමුව මොහුට දියයුතුය’යි කුරුන්‍දියෙහි කියනලදී. ඉදින් නොගණීද, නොහරීද, දෙවන දවසෙහි නොලබන්නේය. මේ ඔනොජනය පාරිවාසිකයාහටම උදෙසා අනුදන්නාලදී. කුමක් හෙයින, යත්:- සඞ්ඝනවකස්ථානයෙහි හුන් ඔහුට වනාහි භත්තාග්‍රයෙහි කැඳ කැවිලි ආදිය පැමිණෙත් හෝ නොපැමිණෙත් හෝ, එහෙයින් හෙතෙමේ භික්‍ෂාහාරයෙන් ක්ලාන්ත නොවේවා’යි මෙය මොහුට සඞ්ග්‍රග කරණු පිණිස උදෙසා අනුදන්නාලදී.