කායෙ කායානුපස්සී යන මේ ආදියෙහි යමක් කිව යුතුනම් එය වෙනම කියන්නෙමු.

අන්තං යන ආදියෙහි තෘෂ්ණා රතියෙහි අභාවයෙන් අන්තං යනු වේ. (කාමාසව භවාසව, දිට්ඨාසව, අවිජ්ජාසව යන) ආශ්‍රවන් සතරේ අභාවයෙන් අනාසවං යී යෙදේ. පරමාර්ථ සත්‍ය හේතුවෙන් සච්චං නම් වේ. (සසරේ) පැවැත්මෙහි පසු කෙළවර යන අරුතින් පාරං යනු වේ. සියුම් යන අරුතින් නිපුණං යනු වේ. අවබෝධයට ඉතා අපහසු බැවින් සුදුද්දස යනු වේ. දිරීමෙන් ජරාවට පත් නොවූ බැවින් අජරං නම් වේ. ස්ථිරය යන අරුතින් ධුවං නම් වේ. විනාශ නොවන බැවින් යන අදහසින් අපලොකිතං යනු වේ. චක්ෂුර් විඥානයෙන් නොදැකිය හැකි බැවින් යන අදහසින් අනිදස්සනං යනු වේ. තෘෂ්ණා මාන දෘෂ්ටි ප්‍රපංචයන්ගේ අභාවයෙන් යන අරුතින් නිප්පපඤ්චං යනු වේ.

ශාන්ත ස්වභාවයෙන් යන අරුතින් සන්තං යනු වේ. මරණය නොවේය යන අරුතින් අමතං යනු වේ. උතුම්ය යන අරුතින් පණීතං නම් වේ. සශ්‍රීකය යන අරුතින් සිවං නම් වේ. උපදාව රහිත බැවින් යන අරුතින් ඛෙමං නම් වේ. තෘෂ්ණාව ක්ෂය කළ හේතුවෙන් යන අරුතින් තණ්හක්‍ඛයං නම් වේ.

විස්මය පළ කිරීමේ අදහසින් අසුර ගැසිය යුතුවූවක්ය යන අදහසින් අච්ඡරියං නම් වේ. පෙර සිදු නොවූයේ අබ්භුතං නම් වේ. ඉපදීමක් හෙවත් හටගැනීමක් නැතිව පවත්නේය යනුවෙන් ද අබ්භූතං නම් වේ. දුක් නැති බැවින් යන අදහසින් අනීතිකං නම් වේ. දුක් නැති ස්වභාවය ඇති බැවින් යන අදහසින් අනීතිකධම්මං යි නම් වේ. තෘෂ්ණාව නැති බැවින් යන අදහසින් නිබ්බාණ නම් වේ. හිංසා පීඩා නැති බැවින්ම යන අදහසින් අබ්‍යාපජ්ඣං නම් වේ. විරාගය හෙවත් නිවන අවබෝධ කර ගැනීමට හේතුවන බැවින් යන අදහසින් විරාගං නම් වේ. පරමාර්ථය පිරිසිදු බැවින් යන අදහසින් සුද්ධි නම් වේ. තෙවැදැරුම් භවයන්ගෙන් මිදුණ බැවින් මුත්ති නම් වේ. කාමය, ආලය ආදිය නැති බැවින් යන අදහසින් අනාලය නම් වේ. පිහිටීම යන අරුතින් දීපං නම් වේ. (සිතින්) එකට ඇලී පැවතිය යුතුය යන අරුතින් ලෙණං නම් වේ. රැකීම යන අරුතින් තාණ නම් වේ. බියට (පත් අයට) සරණ වීම යන අරුතින් සරණං නම් වේ. බියනැසීම යන අරුතයි. ඉවතට යාමට මඟ පිහිටා ඇත යනුවෙන් පරායණං නම් වේ. සෙස්ස මෙහි කියන ලද පිළිවෙළ අනුවම වන්නේය.

අබ්‍යාකත සංයුත්තයේ පළමුවැන්නෙහි - ඛේමා = ගිහි කල බිම්බිසාර (මහරජු) ගේ මෙහෙසිය වූ උපාසිකා තොමෝ සැදැහැයෙන් පැවිදි වූවාය. එම මහා ස්ථවිර තුමිය “මහණෙනි. මගේ භික්ෂූණී ශ්‍රාවිකාවන්ගේ මහා ප්‍රඥාවන්ත තැනැත්තියන් කෙරෙන් මේ “ඛේමා” භික්ෂුණිය” අග්‍රවන්නීය”යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මහත් වූ ප්‍රඥාවන්ත භාවයෙන් අග්‍රස්ථානයෙහි තබන ලද්දීය. පණ්ඩිතා - පණ්ඩිත භාවයෙන් යුක්ත වූවාහු බ්‍යත්තා = ව්‍යක්ත භාවයෙන් යුක්ත වූවාහු මෙධාවිනී = ඥානයෙන්, ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වූවාහු බහුස්සුතා = ධර්මය ඉගෙනීමෙන්ද, සත්‍යය ඉගෙනීමෙන් ද යුක්ත වූවාහු

ගණකො = නිවැරදිව ගණන් කිරීමෙහි දක්ෂ වූ මුද්දිකො = ඇඟිලිවල ලන මුදු ගණනයෙහි දක්ෂ වූ සඞ්ඛායකො = අහර පිඬු ගණනයෙහි දක්ෂ වූ, ගම්භීරො = යොදුන් අසූහාර දහසක් ගැඹුරු වූ අප්ප මෙෙය්‍යා = මැනීමට, ගණනය කිරීමට අපහසු තරම් අධික වූ දුප්පරියොගාහො = මැන ගැනීමට මිම්මක් භාවිත කිරීමට අපහසු වූ යෙන රූපෙන තථාගතං = දික්වූ, කෙටි වූ, කළු වූ, සුදුවූ, යන තත්ත්වයන්ගෙන් යුක්තවූ යම් රූපාකාරයකින් තථාගතයන් වහන්සේ පිළිබඳව ප්‍රකාශ කරන්නේද යත් තං රූපං තථාගතස්ස පහීනං = හේතුව දුරුවීම නිසා සර්වඥ වූ තථාගතයන් වහන්සේගේ (ද) පෙර කියන ලද ආකාර ඇති රූපය ප්‍රහීන විය. රූප සඞ්ඛ යා විමුත්තො = මතු කල්හි ද රූපයක් වන්නේය යන අදහසින් රූප හා අරූප කොටසින් ද මෙබඳුම රූපයක් වන්නේ යයි යන ව්‍යවහාරයෙන් ද සන්සිඳීමක් වන බැවින් රූපයාගේ පැවැත්මෙන් ද මිදුණේ වෙයි. ගම්භීරො = අදහස්හි ගැඹුරු බැවින් ද, ගුණයෙහි ගැඹුරු බැවින් ද “ගම්භීර” යයි යෙදේ. ගැඹුරු ගුණ ඇත්තාවූ, සිහි ඇත්තාවූ ඒ තථාගතයන් වහන්සේට යම් කරුණක් නිසා “සත්ව සංඛ්‍යාත වූ තථාගතයන් වහන්සේ” යයි ව්‍යවහාර වේද, එය නොමැති වීමෙන් එම ව්‍යවහාරයේ අභාවය දකින්නහුට මේ සත්ව සංඛ්‍යාත වූ හොති තථාගතො පරම්මරණා (හෙවත් තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් පසු පවතින්නේ වේය) යන මේ කියමන ඇති නොවේ. නොයෙදේ න හොති තථාගතො පරම්මරණා (හෙවත් තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් පසු නො පවතින්නේ වේය) යන කියමන ද ඇති නොවේ, නොයෙදේ යනු (ගමභීරො යන්නෙහි) අර්ථය වේ.

සංසන්‍දිස්සති යනු එකක් බවට පත්වන්නේය යන අදහසයි. සමෙස්සති නිතර සිදුවන්නේය යන විහායිස්සති = සතුරු වූ ශබ්දයක් නොවන්නේය. අග්ග පදස්මිං = දේසනාව වනාහී මෙහි “අග්ග පද” යයි අදහස් කෙරේ.