1. ගාමණීවග්ගො
1. චණ්ඩගාමණීසුත්තවණ්ණනා
ගාමණිසංයුත්තස්ස පඨමෙ චණ්ඩො ගාමණීති ධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරෙහි චණ්ඩොති ගහිතනාමො එකො ගාමණි. පාතුකරොතීති භණ්ඩන්තං පටිභණ්ඩන්තො අක්කොසන්තං පච්චක්කොසන්තො පහරන්තං පටිපහරන්තො පාකටං කරොතීති දස්සෙති. න පාතුකරොතීති අක්කුට්ඨොපි පහටොපි කිඤ්චි පච්චනීකං අකරොන්තොති දස්සෙති.
2. තාලපුටසුත්තවණ්ණනා
දුතියෙ තාලපුටොති එවංනාමකො. තස්ස කිර බන්ධනා පමුත්තතාලපක්කවණ්ණො විය මුඛවණ්ණො විප්පසන්නො අහොසි, තෙනස්ස තාලපුටොති නාමං අකංසු. ස්වායං අභිනීහාරසම්පන්නො පච්ඡිමභවිකපුග්ගලො. යස්මා පන පටිසන්ධි නාම අනියතා ආකාසෙ ඛිත්තදණ්ඩසදිසා, තස්මා එස නටකුලෙ නිබ්බත්ති. වුඩ්ඪිප්පත්තො පන නටසිප්පෙ අග්ගො හුත්වා සකලජම්බුදීපෙ පාකටො ජාතො. තස්ස පඤ්ච සකටසතානි පඤ්ච මාතුගාමසතානි පරිවාරො, භරියායපිස්ස තාවතකාවාති මාතුගාමසහස්සෙන චෙව සකටසහස්සෙන ච සද්ධිං යං යං නගරං වා නිගමං වා පවිසති, තත්ථස්ස පුරෙතරමෙව සතසහස්සං දෙන්ති. සමජ්ජවෙසං ගණ්හිත්වා පන මාතුගාමසහස්සෙන සද්ධිං කීළං කරොන්තස්ස යං හත්ථූපගපාදූපගාදිආභරණජාතං ඛිපන්ති, තස්ස පරියන්තො නත්ථි. සො තංදිවසං මාතුගාමසහස්සපරිවාරිතො රාජගහෙ කීළං කත්වා පරිපක්කඤාණත්තා සපරිවාරොව යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි.
සච්චාලිකෙනාති සච්චෙන ච අලිකෙන ච. තිට්ඨතෙතන්ති තිට්ඨතු එතං. රජනීයාති රාගප්පච්චයා මුඛතො පඤ්චවණ්ණසුත්තනීහරණවාතවුට්ඨිදස්සනාදයො අඤ්ඤෙ ච කාමස්සාදසංයුත්තාකාරදස්සනකා අභිනයා. භිය්යොසොමත්තායාති අධිකප්පමාණත්තාය. දොසනීයාති දොසප්පච්චයා හත්ථපාදච්ඡෙදාදිදස්සනාකාරා. මොහනීයාති මොහප්පච්චයා උදකං ගහෙත්වා තෙලකරණං, තෙලං ගහෙත්වා උදකකරණන්ති එවමාදයො මායාපභෙදා.
පහාසො නාම නිරයොති විසුං පහාසනාමකො නිරයො නාම නත්ථි, අවීචිස්සෙව පන එකස්මිං කොට්ඨාසෙ නච්චන්තා විය ගායන්තා විය ච නටවෙසං ගහෙත්වාව පච්චන්ති, තං සන්ධායෙතං වුත්තං. නාහං, භන්තෙ, එතං රොදාමීති අහං, භන්තෙ, එතං භගවතො බ්යාකරණං න රොදාමීති එවං සකම්මකවසෙනෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො, න අස්සුවිමොචනමත්තෙන. “මතං වා අම්මරොදන්තී”තිආදයො චෙත්ථ අඤ්ඤෙපි වොහාරා වෙදිතබ්බා.
3-5. යොධාජීවසුත්තාදිවණ්ණනා
තතියෙ යොධාජීවොති යුද්ධෙන ජීවිකං කප්පනකො ධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරෙහි එවං ගහිතනාමො. උස්සහති වායමතීති උස්සාහං වායාමං කරොති. පරියාපාදෙන්තීති මරණං පටිපජ්ජාපෙන්ති. දුක්කටන්ති දුට්ඨු කතං. දුප්පණිහිතන්ති දුට්ඨු ඨපිතං. පරජිතො නාම නිරයොති අයම්පි න විසුං එකො නිරයො, අවීචිස්සෙව පන එකස්මිං කොට්ඨාසෙ පඤ්චාවුධසන්නද්ධා ඵලකහත්ථා හත්ථිඅස්සරථෙ ආරුය්හ සඞ්ගාමෙ යුජ්ඣන්තා විය පච්චන්ති, තං සන්ධායෙතං වුත්තං. චතුත්ථපඤ්චමෙසුපි එසෙව නයො.
6. අසිබද්ධකසුත්තවණ්ණනා
ඡට්ඨෙ පච්ඡාභූමකාති පච්ඡාභූමිවාසිනො. කාමණ්ඩලුකාති සකමණ්ඩලුනො. සෙවාලමාලිකාති පාතොව උදකතො සෙවාලඤ්චෙව උප්පලාදීනි ච ගහෙත්වා උදකසුද්ධිකභාවජානනත්ථාය මාලං කත්වා පිළන්ධනකා. උදකොරොහකාති සායංපාතං උදකං ඔරොහනකා. උය්යාපෙන්තීති උපරි යාපෙන්ති. සඤ්ඤාපෙන්තීති සම්මා ඤාපෙන්ති. සග්ගං නාම ඔක්කාමෙන්තීති පරිවාරෙත්වා ඨිතා “ගච්ඡ, භො, බ්රහ්මලොකං, ගච්ඡ, භො, බ්රහ්මලොක”න්ති වදන්තා සග්ගං පවෙසෙන්ති. අනුපරිසක්කෙය්යාති අනුපරිගච්ඡෙය්ය. උම්මුජ්ජාති උම්මුජ්ජ උට්ඨහ. ථලමුප්ලවාති ථලමභිරුහ. තත්ර යාස්සාති තත්ර යා භවෙය්ය. සක්ඛරා වා කඨලා වාති සක්ඛරා ච කඨලා ච. සා අධොගාමී අස්සාති සා අධො ගච්ඡෙය්ය, හෙට්ඨාගාමී භවෙය්ය. අධොගච්ඡාති හෙට්ඨා ගච්ඡ.