1. නිබ්බානසුත්තවණ්ණනා
ජම්බුඛාදකසංයුත්තෙ ජම්බුඛාදකො පරිබ්බාජකොති එවංනාමො ථෙරස්ස භාගිනෙය්යො ඡන්නපරිබ්බාජකො. යො ඛො ආවුසො රාගක්ඛයොති නිබ්බානං ආගම්ම රාගො ඛීයති, තස්මා නිබ්බානං රාගක්ඛයොති වුච්චති. දොසමොහක්ඛයෙසුපි එසෙව නයො.
යො පන ඉමිනාව සුත්තෙන කිලෙසක්ඛයමත්තං නිබ්බානන්ති වදෙය්ය, සො වත්තබ්බො “කස්ස කිලෙසානං ඛයො, කිං අත්තනො, උදාහු පරෙස”න්ති? අද්ධා “අත්තනො”ති වක්ඛති. තතො පුච්ඡිතබ්බො “ගොත්රභුඤාණස්ස කිං ආරම්මණ”න්ති? ජානමානො “නිබ්බාන”න්ති වක්ඛති. කිං පන ගොත්රභුඤාණක්ඛණෙ කිලෙසා ඛීණා ඛීයන්ති ඛීයිස්සන්තීති? “ඛීණා”ති වා “ඛීයන්තී”ති වා න වත්තබ්බා, “ඛීයිස්සන්තී”ති පන වත්තබ්බාති. කිං පන තෙසු අඛීණෙසුයෙව කිලෙසෙසු ගොත්රභුඤාණං කිලෙසක්ඛයං ආරම්මණං කරොතීති? අද්ධා එවං වුත්තෙ නිරුත්තරො භවිස්සති.
මග්ගඤාණෙනාපි චෙතං යොජෙතබ්බං. මග්ගක්ඛණෙපි හි කිලෙසා “ඛීණා”ති වා “ඛීයිස්සන්තී”ති වා න වත්තබ්බා, “ඛීයන්තී”ති පන වත්තබ්බා, න ච අඛීණෙසුයෙව කිලෙසෙසු කිලෙසක්ඛයො ආරම්මණං හොති, තස්මා සම්පටිච්ඡිතබ්බමෙතං. යං ආගම්ම රාගාදයො ඛීයන්ති, තං නිබ්බානං. තං පනෙතං “රූපිනො ධම්මා අරූපිනො ධම්මා”තිආදීසු (ධ· ස· දුකමාතිකා 11) දුකෙසු අරූපිනො ධම්මාති සඞ්ගහිතත්තා න කිලෙසක්ඛයමත්තමෙවාති.
2. අරහත්තසුත්තවණ්ණනා
අරහත්තපඤ්හබ්යාකරණෙ යස්මා අරහත්තං රාගදොසමොහානං ඛීණන්තෙ උප්පජ්ජති, තස්මා “රාගක්ඛයො දොසක්ඛයො මොහක්ඛයො”ති වුත්තං.
3-15. ධම්මවාදීසුත්තාදිවණ්ණනා
තෙ ලොකෙ සුගතාති තෙ රාගාදයො පහාය ගතත්තා සුට්ඨු ගතාති සුගතා. දුක්ඛස්ස ඛො ආවුසො පරිඤ්ඤත්ථන්ති වට්ටදුක්ඛස්ස පරිජානනත්ථං. දුක්ඛතාති දුක්ඛසභාවො. දුක්ඛදුක්ඛතාතිආදීසු දුක්ඛසඞ්ඛාතො දුක්ඛසභාවො දුක්ඛදුක්ඛතා. සෙසපදද්වයෙපි එසෙව නයො.
16. දුක්කරසුත්තවණ්ණනා
අභිරතීති පබ්බජ්ජාය අනුක්කණ්ඨනතා. නචිරං ආවුසොති ආවුසො ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො භික්ඛු “පාතො අනුසිට්ඨො සායං විසෙසමධිගමිස්සති, සායං අනුසිට්ඨො පාතො විසෙසමධිගමිස්සතී”ති (ම· නි· 2.345) වුත්තත්තා ඝටෙන්තො වායමන්තො නචිරස්සං ලහුයෙව අරහං අස්ස, අරහත්තෙ පතිට්ඨහෙය්යාති දස්සෙති. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.
ජම්බුඛාදකසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
5. සාමණ්ඩකානි සංයුත්තං
1-16. නිබ්බානසුත්තාදිවණ්ණනා
සාමණ්ඩකසංයුත්තෙපි ඉමිනාව නයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො.
සාමණ්ඩකසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
6. මොග්ගල්ලානසංයුත්තං