8. ආදිත්තපරියායසුත්තවණ්ණනා
අට්ඨමෙ අනුබ්යඤ්ජනසො නිමිත්තග්ගාහොති “හත්ථා සොභනා පාදා සොභනා”ති එවං අනුබ්යඤ්ජනවසෙන නිමිත්තග්ගාහො. නිමිත්තග්ගාහොති හි සංසන්දෙත්වා ගහණං, අනුබ්යඤ්ජනග්ගාහොති විභත්තිගහණං. නිමිත්තග්ගාහො කුම්භීලසදිසො සබ්බමෙව ගණ්හාති, අනුබ්යඤ්ජනග්ගාහො රත්තපාසදිසො විභජිත්වා හත්ථපාදාදීසු තං තං කොට්ඨාසං. ඉමෙ පන ද්වෙ ගාහා එකජවනවාරෙපි ලබ්භන්ති, නානාජවනවාරෙ වත්තබ්බමෙව නත්ථි.
නිමිත්තස්සාදගථිතන්ති නිමිත්තස්සාදෙන ගන්ථිතං බද්ධං. විඤ්ඤාණන්ති කම්මවිඤ්ඤාණං. තස්මිං චෙ සමයෙ කාලං කරෙය්යාති න කොචි සංකිලිට්ඨෙන චිත්තෙන කාලං කරොන්තො නාම අත්ථි. සබ්බසත්තානඤ්හි භවඞ්ගෙනෙව කාලකිරියා හොති. කිලෙසභයං පන දස්සෙන්තො එවමාහ. සමයවසෙන වා එවං වුත්තං. චක්ඛුද්වාරස්මිඤ්හි ආපාථගතෙ ආරම්මණෙ රත්තචිත්තං වා දුට්ඨචිත්තං වා මූළ්හචිත්තං වා ආරම්මණරසං අනුභවිත්වා භවඞ්ගං ඔතරති, භවඞ්ගෙ ඨත්වා කාලකිරියං කරොති. තස්මිං සමයෙ කාලං කරොන්තස්ස ද්වෙව ගතියො පාටිකඞ්ඛා, ඉමස්ස සමයස්ස වසෙනෙතං වුත්තං.
ඉමං ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, ආදීනවන්ති ඉමං අනෙකානි වස්සසතසහස්සානි නිරයෙ අනුභවිතබ්බං දුක්ඛං සම්පස්සමානො එවං වදාමි තත්තාය අයොසලාකාය අක්ඛීනි අඤ්ජාපෙතුකාමොති. ඉමිනා නයෙන සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. අයොසඞ්කුනාති අයසූලෙන. සම්පලිමට්ඨන්ති ද්වෙපි කණ්ණච්ඡිද්දානි විනිවිජ්ඣිත්වා පථවියං ආකොටනවසෙන සම්පලිමට්ඨං.
තතියවාරෙ සම්පලිමට්ඨන්ති නඛච්ඡෙදනං පවෙසෙත්වා උක්ඛිපිත්වා සහධුනට්ඨෙන ඡින්දිත්වා පාතනවසෙන සම්පලිමට්ඨං. චතුත්ථවාරෙ සම්පලිමට්ඨන්ති බන්ධනමූලං ඡෙත්වා පාතනවසෙන සම්පලිමට්ඨං. පඤ්චමවාරෙ සම්පලිමට්ඨන්ති තිඛිණාය සත්තියා කායපසාදං උප්පාටෙත්වා පතනවසෙන සම්පලිමට්ඨං. සත්තියාති එත්ථ මහතී දණ්ඩකවාසි වෙදිතබ්බා. සොත්තන්ති නිපජ්ජිත්වා නිද්දොක්කමනං. යථාරූපානං විතක්කානං වසං ගතො සඞ්ඝං භින්දෙය්යාති ඉමිනා විතක්කානං යාව සඞ්ඝභෙදා පාපකම්මාවහනතා දස්සිතා. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.
9-10. හත්ථපාදූපමසුත්තාදිවණ්ණනා
නවමෙ හත්ථෙසු, භික්ඛවෙ, සතීති හත්ථෙසු විජ්ජමානෙසු. දසමෙ න හොතීති වුච්චමානෙ බුජ්ඣනකානං අජ්ඣාසයවසෙන වුත්තං. ද්වීසුපි චෙතෙසු විපාකසුඛදුක්ඛමෙව දස්සෙත්වා වට්ටවිවට්ටං කථිතන්ති.
සමුද්දවග්ගො නිට්ඨිතො.
19. ආසිවිසවග්ගො
1. ආසිවිසොපමසුත්තවණ්ණනා
ආසීවිසවග්ගස්ස පඨමෙ භික්ඛූ ආමන්තෙසීති එකචාරිකද්විචාරිකතිචාරිකචතුචාරිකපඤ්චචාරිකෙ සභාගවුත්තිනො කාරකෙ යුත්තපයුත්තෙ සබ්බෙපි දුක්ඛලක්ඛණකම්මට්ඨානිකෙ පරිවාරෙත්වා නිසින්නෙ යොගාවචරෙ භික්ඛූ ආමන්තෙසි. ඉදඤ්හි සුත්තං පුග්ගලජ්ඣාසයෙන වුත්තං. පුග්ගලෙසුපි විපඤ්චිතඤ්ඤූනං දිසාවාසිකානං දුක්ඛලක්ඛණකම්මට්ඨානිකානං උපට්ඨානවෙලාය ආගන්ත්වා සත්ථාරං පරිවාරෙත්වා නිසින්නානං වසෙන වුත්තං. එවං සන්තෙපි උග්ඝටිතඤ්ඤූආදීනං චතුන්නම්පි පුග්ගලානං පච්චයභූතමෙවෙතං. උග්ඝටිතඤ්ඤූ පුග්ගලො හි ඉමස්ස සුත්තස්ස මාතිකානික්ඛෙපෙනෙව අරහත්තං පාපුණිස්සති, විපඤ්චිතඤ්ඤූ මාතිකාය විත්ථාරභාජනෙන, නෙය්යපුග්ගලො ඉමමෙව සුත්තං සජ්ඣායන්තො පරිපුච්ඡන්තො යොනිසො මනසිකරොන්තො කල්යාණමිත්තෙ සෙවන්තො භජන්තො පයිරුපාසන්තො අරහත්තං පාපුණිස්සති. පදපරමස්සෙතං සුත්තං අනාගතෙ වාසනා භවිස්සතීති එවං සබ්බෙසම්පි උපකාරභාවං ඤත්වා භගවා සිනෙරුං උක්ඛිපන්තො විය ආකාසං විත්ථාරෙන්තො විය චක්කවාළපබ්බතං කම්පෙන්තො විය ච මහන්තෙන උස්සාහෙන සෙය්යථාපි, භික්ඛවෙති ඉමං ආසීවිසොපමසුත්තං ආරභි.
තත්ථ චත්තාරො ආසීවිසාති කට්ඨමුඛො, පූතිමුඛො, අග්ගිමුඛො, සත්ථමුඛොති ඉමෙ චත්තාරො. තෙසු කට්ඨමුඛෙන දට්ඨස්ස සකලසරීරං සුක්ඛකට්ඨං විය ථද්ධං හොති, සන්ධිපබ්බෙසු අධිමත්තං අයසූලසමප්පිතං විය තිට්ඨති. පූතිමුඛෙන දට්ඨස්ස පක්කපූතිපනසං විය විපුබ්බකභාවං ආපජ්ජිත්වා පග්ඝරති, චඞ්ගවාරෙ පක්ඛිත්තඋදකං විය හොති. අග්ගිමුඛෙන දට්ඨස්ස සකලසරීරං ඣායිත්වා භස්මමුට්ඨි විය ථුසමුට්ඨි විය ච විප්පකිරීයති. සත්තමුඛෙන දට්ඨස්ස සකලසරීරං භිජ්ජති, අසනිපාතට්ඨානං විය මහානිඛාදනෙන ඛතසන්ධිමුඛං විය ච හොති. එවං විසවසෙන විභත්තා චත්තාරො ආසීවිසා.