ඡට්ඨෙ රූපා ච මනාපාති රූපා ච මනාපා සංවිජ්ජන්ති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණඤ්චාති චක්ඛුවිඤ්ඤාණඤ්ච සංවිජ්ජති. සුඛවෙදනියං ඵස්සන්ති චක්ඛුවිඤ්ඤාණසම්පයුත්තං උපනිස්සයවසෙන ජවනකාලෙ සුඛවෙදනාය පච්චයභූතං ඵස්සං. සුඛා වෙදනාති එකං ඵස්සං පටිච්ච ජවනවසෙන සුඛවෙදනා උප්පජ්ජති. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො.

ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙ තෙවීසති ධාතුයො කථිතා. කථං? එත්ථ හි චක්ඛුපසාදො චක්ඛුධාතු, තස්ස ආරම්මණං රූපධාතු, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණධාතු, චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුයා සහජාතා තයො ඛන්ධා ධම්මධාතු, එවං පඤ්චසු ද්වාරෙසු චතුන්නං චතුන්නං වසෙන වීසති. මනොද්වාරෙ “මනොධාතූ”ති ආවජ්ජනචිත්තං ගහිතං, ආරම්මණඤ්චෙව හදයවත්ථු ච ධම්මධාතු, වත්ථුනිස්සිතං මනොවිඤ්ඤාණධාතූති එවං තෙවීසති හොන්ති. එවං තෙවීසතියා ධාතූනං වසෙන ධාතුනානත්තං වුත්තං භගවතාති දස්සෙති.

සත්තමෙ මනාපං ඉත්ථෙතන්ති පජානාතීති යං අනෙන මනාපං රූපං දිට්ඨං, තං ඉත්ථෙතන්ති එවමෙතං මනාපමෙව තන්ති පජානාති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං සුඛවෙදනියඤ්ච ඵස්සං පටිච්චාති චක්ඛුවිඤ්ඤාණඤ්චෙව, යො ච උපනිස්සයකොටියා වා අනන්තරකොටියා වා සමනන්තරකොටියා වා සම්පයුත්තකොටියා වා සුඛවෙදනාය පච්චයො ඵස්සො, තං සුඛවෙදනියං ඵස්සඤ්ච පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛවෙදනාති. එස නයො සබ්බත්ථ. ඉති ඉමෙසු ද්වීසු සුත්තෙසු කිරියාමනොවිඤ්ඤාණධාතු ආවජ්ජනකිච්චා, මනොධාතුයෙව වා සමානා මනොධාතුනාමෙන වුත්තාති වෙදිතබ්බා. අට්ඨමං උත්තානමෙව.

නවමෙ මක්කරකතෙති එවංනාමකෙ නගරෙ අරඤ්ඤකුටිකායන්ති අරඤ්ඤෙ කතාය පාටියෙක්කාය කුටියං, න විහාරපච්චන්තකුටියං. මාණවකාති යෙපි තත්ථ මහල්ලකා, තෙ මහල්ලකකාලෙපි අන්තෙවාසිකතාය මාණවකාත්වෙව වුත්තා. තෙනුපසඞ්කමිංසූති පාතො සිප්පං උග්ගණ්හිත්වා සායං “ආචරියස්ස කට්ඨානි ආහරිස්සාමා”ති අරඤ්ඤං පවිසිත්වා විචරන්තා යෙන සා කුටිකා, තෙනුපසඞ්කමිංසු. පරිතො පරිතො කුටිකායාති තස්සා කුටිකාය සමන්තතො සමන්තතො. සෙලෙය්යකානීති අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස පිට්ඨිං ගහෙත්වා ලඞ්ඝිත්වා ඉතො චිතො චඞ්කමනකීළනානි.

මුණ්ඩකාතිආදීසු මුණ්ඩෙ මුණ්ඩාති, සමණෙ ච සමණාති වත්තුං වට්ටෙය්ය, ඉමෙ පන හීළෙන්තා “මුණ්ඩකා සමණකා”ති ආහංසු. ඉබ්භාති ගහපතිකා. කණ්හාති කණ්හා, කාළකාති අත්ථො. බන්ධුපාදාපච්චාති එත්ථ බන්ධූති බ්රහ්මා අධිප්පෙතො. තඤ්හි බ්රාහ්මණා පිතාමහොති වොහරන්ති. පාදානං අපච්චා පාදාපච්චා, බ්රහ්මුනො පිට්ඨිපාදතො ජාතාති අධිප්පායො. තෙසං කිර අයං ලද්ධි “බ්රාහ්මණා බ්රහ්මුනො මුඛතො නික්ඛන්තා, ඛත්තියා උරතො, වෙස්සා නාභිතො, සුද්දා ජාණුතො, සමණා පිට්ඨිපාදතො”ති. භරතකානන්ති කුටිම්බිකානං. කුටිම්බිකා හි යස්මා රට්ඨං භරන්ති, තස්මා භරතාති වුච්චන්ති. ඉමෙ පන පරිභවං කත්වා වදමානා “භරතකාන”න්ති ආහංසු.

විහාරා නික්ඛමිත්වාති “රත්තිට්ඨකාපරිච්ඡන්නෙ රජතපට්ටසන්නිභසමවිප්පකිණ්ණවාලිකෙ රමණීයෙ පරිවෙණෙ කට්ඨකලාපෙ බන්ධිත්වා ඛිපමානා වාලිකං ආලුළෙත්වා, හත්ථෙන හත්ථං ආදාය පණ්ණකුටිං පරියායන්තා ‘ඉමෙ ඉමෙසං භරතකානං සක්කතා, ඉමෙ ඉමෙසං භරතකානං සක්කතා’ති පුනප්පුනං විරවන්තා අතිවිය ඉමෙ මාණවකා කීළං කරොන්ති, විහාරෙ භික්ඛූනං අත්ථිභාවම්පි න ජානන්ති, දස්සෙස්සාමි නෙසං භික්ඛූනං අත්ථිභාව”න්ති චින්තෙත්වා පණ්ණකුටිතො නික්ඛමි.

සීලුත්තමා පුබ්බතරා අහෙසුන්ති ගුණවන්තානං ගුණෙ කථිතෙ නිග්ගුණානං ගුණාභාවො පාකටොව භවිස්සතීති පොරාණකබ්රාහ්මණානං ගුණෙ කථෙන්තො එවමාහ. තත්ථ සීලුත්තමාති සීලජෙට්ඨකා. සීලඤ්හි තෙසං උත්තමං, න ජාතිගොත්තං. යෙ පුරාණං සරන්තීති යෙ පොරාණකං බ්රාහ්මණධම්මං සරන්ති. අභිභුය්ය කොධන්ති කොධං අභිභවිත්වා තෙසං ද්වාරානි සුගුත්තානි සුරක්ඛිතානි අහෙසුං. ධම්මෙ ච ඣානෙ ච රතාති දසවිධෙ කුසලකම්මපථධම්මෙ අට්ඨසමාපත්තිඣානෙසු ච රතා.

එවං පොරාණානං ගුණං කථෙත්වා අථෙතරහි බ්රාහ්මණානං මානං නිම්මද්දෙන්තො ඉමෙ ච වොක්කම්ම ජපාමසෙතිආදිමාහ. තත්ථ වොක්කම්මාති එතෙහි ගුණෙහි අපක්කමිත්වා. ජපාමසෙති මයං ජපාම සජ්ඣායාමාති එත්තකෙනෙව බ්රාහ්මණම්හාති මඤ්ඤමානා බ්රාහ්මණා මයන්ති ඉමිනා ගොත්තෙන මත්තා හුත්වා විසමං චරන්ති, විසමානි කායකම්මාදීනි කරොන්තීති අත්ථො. පුථුඅත්තදණ්ඩාති පුථු අත්තා දණ්ඩා එතෙහීති පුථුඅත්තදණ්ඩා, ගහිතනානාවිධදණ්ඩාති අත්ථො. සතණ්හාතණ්හෙසූති සතණ්හනිත්තණ්හෙසු. අගුත්තද්වාරස්ස භවන්ති මොඝාති අසංවුතද්වාරස්ස සබ්බෙපි වතසමාදානා මොඝා භවන්තීති දීපෙති. යථා කින්ති? සුපිනෙව ලද්ධං පුරිසස්ස විත්තන්ති යථා සුපිනෙ පුරිසස්ස ලද්ධං මණිමුත්තාදිනානාවිධං විත්තං මොඝං හොති, පබුජ්ඣිත්වා කිඤ්චි න පස්සති, එවං මොඝා භවන්තීති අත්ථො.