දසමෙ වණ්ණවාදීති ආනිසංසවාදී. යං අතීතං තං පහීනන්ති අතීතෙ ඛන්ධපඤ්චකෙ ඡන්දරාගප්පහානෙන තං පහීනං නාම හොති. අනාගතන්ති අනාගතම්පි ඛන්ධපඤ්චකං තත්ථ ඡන්දරාගපටිනිස්සග්ගෙන පටිනිස්සට්ඨං නාම හොති. සබ්බාභිභුන්ති සබ්බා ඛන්ධායතනධාතුයො ච තයො භවෙ ච අභිභවිත්වා ඨිතං. සබ්බවිදුන්ති තං වුත්තප්පකාරං සබ්බං විදිතං පාකටං කත්වා ඨිතං. සබ්බෙසු ධම්මෙසූති තෙස්වෙව ධම්මෙසු තණ්හාදිට්ඨිලෙපෙහි අනුපලිත්තං. සබ්බඤ්ජහන්ති තදෙව සබ්බං තත්ථ ඡන්දරාගප්පහානෙන ජහිත්වා ඨිතං. තණ්හක්ඛයෙ විමුත්තන්ති තණ්හක්ඛයසඞ්ඛාතෙ නිබ්බානෙ තදාරම්මණාය විමුත්තියා විමුත්තං.

එකාදසමෙ මහාකප්පිනොති එවංනාමකො අභිඤ්ඤාබලප්පත්තො අසීතිමහාසාවකානං අබ්භන්තරො මහාථෙරො.

සො කිර ගිහිකාලෙ කුක්කුටවතීනගරෙ තියොජනසතිකං රජ්ජං අකාසි. පච්ඡිමභවිකත්තා පන තථාරූපං සාසනං සොතුං ඔහිතසොතො විචරති. අථෙකදිවසං අමච්චසහස්සපරිවුතො උය්යානකීළිකං අගමාසි. තදා ච මජ්ඣිමදෙසතො ජඞ්ඝවාණිජා තං නගරං ගන්ත්වා, භණ්ඩං පටිසාමෙත්වා, “රාජානං පස්සිස්සාමා”ති පණ්ණාකාරහත්ථා රාජකුලද්වාරං ගන්ත්වා, “රාජා උය්යානං ගතො”ති සුත්වා, උය්යානං ගන්ත්වා, ද්වාරෙ ඨිතා, පටිහාරස්ස ආරොචයිංසු. අථ රඤ්ඤො නිවෙදිතෙ රාජා පක්කොසාපෙත්වා නිය්යාතිතපණ්ණාකාරෙ වන්දිත්වා ඨිතෙ, “තාතා, කුතො ආගතත්ථා”ති? පුච්ඡි. “සාවත්ථිතො දෙවා”ති. “කච්චි වො රට්ඨං සුභික්ඛං, ධම්මිකො රාජා”ති? “ආම, දෙවා”ති. “අත්ථි පන තුම්හාකං දෙසෙ කිඤ්චි සාසන”න්ති? “අත්ථි, දෙව, න පන සක්කා උච්ඡිට්ඨමුඛෙහි කථෙතු”න්ති. රාජා සුවණ්ණභිඞ්ගාරෙන උදකං දාපෙසි. තෙ මුඛං වික්ඛාලෙත්වා දසබලාභිමුඛා අඤ්ජලිං පග්ගණ්හිත්වා, “දෙව, අම්හාකං දෙසෙ බුද්ධරතනං නාම උප්පන්න”න්ති ආහංසු. රඤ්ඤො “බුද්ධො”ති වචනෙ සුතමත්තෙ සකලසරීරං ඵරමානා පීති උප්පජ්ජි. තතො “බුද්ධොති, තාතා, වදථා”ති? ආහ. “බුද්ධොති දෙව වදාමා”ති. එවං තික්ඛත්තුං වදාපෙත්වා, “බුද්ධොති පදං අපරිමාණං, නාස්ස සක්කා පරිමාණං කාතු”න්ති තස්මිංයෙව පසන්නො සතසහස්සං දත්වා පුන “අඤ්ඤං කිං සාසන”න්ති? පුච්ඡි. “දෙව ධම්මරතනං නාම උප්පන්න”න්ති. තම්පි සුත්වා තථෙව තික්ඛත්තුං පටිඤ්ඤං ගහෙත්වා අපරම්පි සතසහස්සං දත්වා පුන “අඤ්ඤං කිං සාසන”න්ති? පුච්ඡි. “සඞ්ඝරතනං දෙව උප්පන්න”න්ති. තම්පි සුත්වා තථෙව තික්ඛත්තුං පටිඤ්ඤං ගහෙත්වා අපරම්පි සතසහස්සං දත්වා දින්නභාවං පණ්ණෙ ලිඛිත්වා, “තාතා, දෙවියා සන්තිකං ගච්ඡථා”ති පෙසෙසි. තෙසු ගතෙසු අමච්චෙ පුච්ඡි, “තාතා, බුද්ධො ලොකෙ උප්පන්නො, තුම්හෙ කිං කරිස්සථා”ති? “දෙව තුම්හෙ කිං කත්තුකාමා”ති? “අහං පබ්බජිස්සාමී”ති. “මයම්පි පබ්බජිස්සාමා”ති. තෙ සබ්බෙපි ඝරං වා කුටුම්බං වා අනපලොකෙත්වා යෙ අස්සෙ ආරුය්හ ගතා, තෙහෙව නික්ඛමිංසු.

වාණිජා අනොජාදෙවියා සන්තිකං ගන්ත්වා පණ්ණං දස්සෙසුං. සා වාචෙත්වා “රඤ්ඤා තුම්හාකං බහූ කහාපණා දින්නා, කිං තුම්හෙහි කතං, තාතා”ති? පුච්ඡි. “පියසාසනං දෙවි ආනීත”න්ති. “අම්හෙපි සක්කා, තාතා, සුණාපෙතු”න්ති. “සක්කා දෙවි, උච්ඡිට්ඨමුඛෙහි පන වත්තුං න සක්කා”ති. සා සුවණ්ණභිඞ්ගාරෙන උදකං දාපෙසි. තෙ මුඛං වික්ඛාලෙත්වා රඤ්ඤො ආරොචිතනයෙනෙව ආරොචෙසුං. සාපි සුත්වා උප්පන්නපාමොජ්ජා තෙනෙව නයෙන එකෙකස්මිං පදෙ තික්ඛත්තුං පටිඤ්ඤං ගහෙත්වා පටිඤ්ඤාගණනාය තීණි තීණි කත්වා නවසතසහස්සානි අදාසි. වාණිජා සබ්බානිපි ද්වාදසසතසහස්සානි ලභිංසු.

අථ නෙ “රාජා කහං, තාතා”ති, පුච්ඡි. “පබ්බජිස්සාමීති නික්ඛන්තො දෙවී”ති. “තෙන හි, තාතා, තුම්හෙ ගච්ඡථා”ති තෙ උය්යොජෙත්වා රඤ්ඤා සද්ධිං ගතානං අමච්චානං මාතුගාමෙ පක්කොසාපෙත්වා, “තුම්හෙ අත්තනො සාමිකානං ගතට්ඨානං ජානාථ අම්මා”ති පුච්ඡි. “ජානාම අය්යෙ, රඤ්ඤා සද්ධිං උය්යානකීළිකං ගතා”ති. ආම ගතා, තත්ථ පන ගන්ත්වා, “බුද්ධො උප්පන්නො, ධම්මො උප්පන්නො, සඞ්ඝො උප්පන්නො”ති සුත්වා, “දසබලස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිස්සාමා”ති ගතා. “තුම්හෙ කිං කරිස්සථා”ති? “තුම්හෙ පන අය්යෙ කිං කත්තුකාමා”ති? “අහං පබ්බජිස්සාමි, න තෙහි වන්තවමනං ජිව්හග්ගෙ ඨපෙය්ය”න්ති. “යදි එවං, මයම්පි පබ්බජිස්සාමා”ති සබ්බා රථෙ යොජාපෙත්වා නික්ඛමිංසු.

රාජාපි අමච්චසහස්සෙන සද්ධිං ගඞ්ගාය තීරං පාපුණි. තස්මිඤ්ච සමයෙ ගඞ්ගා පූරා හොති. අථ නං දිස්වා, “අයං ගඞ්ගා පූරා චණ්ඩමච්ඡාකිණ්ණා, අම්හෙහි සද්ධිං ආගතා දාසා වා මනුස්සා වා නත්ථි, යෙ නො නාවං වා උළුම්පං වා කත්වා දදෙය්යුං, එතස්ස පන සත්ථු ගුණා නාම හෙට්ඨා අවීචිතො උපරි යාව භවග්ගා පත්ථටා, සචෙ එස සත්ථා සම්මාසම්බුද්ධො, ඉමෙසං අස්සානං ඛුරපිට්ඨානි මා තෙමෙන්තූ”ති උදකපිට්ඨෙන අස්සෙ පක්ඛන්දාපෙසුං. එකඅස්සස්සාපි ඛුරපිට්ඨමත්තං න තෙමි, රාජමග්ගෙන ගච්ඡන්තා විය පරතීරං පත්වා පුරතො අඤ්ඤං මහානදිං පාපුණිංසු. තත්ථ අඤ්ඤා සච්චකිරියා නත්ථි, තාය එව සච්චකිරියාය තම්පි අඩ්ඪයොජනවිත්ථාරං නදිං අතික්කමිංසු. අථ තතියං චන්දභාගං නාම මහානදිං පත්වා තම්පි තාය එව සච්චකිරියාය අතික්කමිංසු.