7. නාගදත්තසුත්තවණ්ණනා
සත්තමෙ අතිකාලෙනාති සබ්බරත්තිං නිද්දායිත්වා බලවපච්චූසෙ කොටිසම්මුඤ්ජනියා ථොකං සම්මජ්ජිත්වා මුඛං ධොවිත්වා යාගුභික්ඛාය පාතොව පවිසති. අතිදිවාති යාගුං ආදාය ආසනසාලං ගන්ත්වා පිවිත්වා එකස්මිං ඨානෙ නිපන්නො නිද්දායිත්වා – “මනුස්සානං භොජනවෙලාය පණීතං භික්ඛං ලභිස්සාමී”ති උපකට්ඨෙ මජ්ඣන්හිකෙ උට්ඨාය ධම්මකරණෙන උදකං ගහෙත්වා අක්ඛීනි පමජ්ජිත්වා පිණ්ඩාය චරිත්වා යාවදත්ථං භුඤ්ජිත්වා මජ්ඣන්හිකෙ වීතිවත්තෙ පටික්කමති. දිවා ච ආගන්ත්වාති අතිකාලෙ පවිට්ඨෙන නාම අඤ්ඤෙහි භික්ඛූහි පඨමතරං ආගන්තබ්බං හොති, ත්වං පන අතිවිය දිවා ආගන්ත්වා ගතාසීති අත්ථො. භායාමි නාගදත්තන්ති තං නාගදත්තං අහං භායාමි. සුප්පගබ්භන්ති සුට්ඨු පගබ්භං. කුලෙසූති ඛත්තියකුලාදිඋපට්ඨාකකුලෙසු.
සත්තමං.
8. කුලඝරණීසුත්තවණ්ණනා
අට්ඨමෙ අජ්ඣොගාළ්හප්පත්තොති ඔගාහප්පත්තො. සො කිර සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා තං වනසණ්ඩං පවිසිත්වා දුතියදිවසෙ ගාමං පිණ්ඩාය පාවිසි පාසාදිකෙහි අභික්කන්තාදීහි. අඤ්ඤතරං කුලං තස්ස ඉරියාපථෙ පසීදිත්වා පඤ්චපතිට්ඨිතෙන වන්දිත්වා පිණ්ඩපාතං අදාසි. භත්තානුමොදනං පුන සුත්වා අතිරෙකතරං පසීදිත්වා, “භන්තෙ, නිච්චකාලං ඉධෙව භික්ඛං ගණ්හථා”ති නිමන්තෙසි. ථෙරො අධිවාසෙත්වා තෙසං ආහාරං පරිභුඤ්ජමානො වීරියං පග්ගය්හ ඝටෙන්තො අරහත්තං පත්වා චින්තෙසි – “බහූපකාරං මෙ එතං කුලං, අඤ්ඤත්ථ ගන්ත්වා කිං කරිස්සාමී”ති? ඵලසමාපත්තිසුඛං අනුභවන්තො තත්ථෙව වසි. අජ්ඣභාසීති සා කිර ථෙරස්ස ඛීණාසවභාවං අජානන්තී චින්තෙසි – “අයං ථෙරො නෙව අඤ්ඤං ගාමං ගච්ඡති, න අඤ්ඤං ඝරං, න රුක්ඛමූලආසනසාලාදීසු නිසීදති, නිච්චකාලං ඝරං පවිසිත්වාව නිසීදති, උභොපෙතෙ ඔගාධප්පත්තා පටිගාධප්පත්තා, කදාචි එස ඉමං කුලං දූසෙය්ය, චොදෙස්සාමි න”න්ති. තස්මා අභාසි.
සණ්ඨානෙති නගරද්වාරස්ස ආසන්නෙ මනුස්සානං භණ්ඩකං ඔතාරෙත්වා විස්සමනට්ඨානෙ. සඞ්ගම්මාති සමාගන්ත්වා. මන්තෙන්තීති කථෙන්ති. මඤ්ච තඤ්චාති මඤ්ච කථෙන්ති තඤ්ච කථෙන්ති. කිමන්තරන්ති කිං කාරණං? බහූ හි සද්දා පච්චූහාති බහුකා එතෙ ලොකස්මිං පටිලොමසද්දා. න තෙනාති තෙන කාරණෙන, තෙන වා තපස්සිනා න මඞ්කු හොතබ්බං. න හි තෙනාති න හි තෙන පරෙහි වුත්තවචනෙන සත්තො කිලිස්සති, අත්තනා කතෙන පන පාපකම්මෙනෙව කිලිස්සතීති දස්සෙති. වාතමිගො යථාති යථා වනෙ වාතමිගො වාතෙරිතානං පණ්ණාදීනං සද්දෙන පරිතස්සති, එවං යො සද්දපරිත්තාසී හොතීති අත්ථො. නාස්ස සම්පජ්ජතෙ වතන්ති තස්ස ලහුචිත්තස්ස වතං න සම්පජ්ජති. ථෙරො පන ඛීණාසවත්තා සම්පන්නවතොති වෙදිතබ්බො.
අට්ඨමං.
9. වජ්ජිපුත්තසුත්තවණ්ණනා
නවමෙ වජ්ජිපුත්තකොති වජ්ජිරට්ඨෙ රාජපුත්තො ඡත්තං පහාය පබ්බජිතො. සබ්බරත්තිචාරොති කත්තිකනක්ඛත්තං ඝොසෙත්වා සකලනගරං ධජපටාකාදීහි පටිමණ්ඩෙත්වා පවත්තිතො සබ්බරත්තිචාරො. ඉදඤ්හි නක්ඛත්තං යාව චාතුමහාරාජිකෙහි එකාබද්ධං හොති. තූරියතාළිතවාදිතනිග්ඝොසසද්දන්ති භෙරිආදිතූරියානං තාළිතානං වීණාදීනඤ්ච වාදිතානං නිග්ඝොසසද්දං. අභාසීති වෙසාලියං කිර සත්ත රාජසහස්සානි සත්තසතානි සත්ත ච රාජානො, තත්තකාව තෙසං උපරාජසෙනාපතිආදයො. තෙසු අලඞ්කතපටියත්තෙසු නක්ඛත්තකීළනත්ථාය වීථිං ඔතිණ්ණෙසු සට්ඨිහත්ථෙ මහාචඞ්කමෙ චඞ්කමමානො නභස්ස මජ්ඣෙ ඨිතං චන්දං දිස්වා චඞ්කමනකොටියං ඵලකං නිස්සාය ඨිතො අභාසි.
අපවිද්ධංව වනස්මිං දාරුකන්ති වත්ථවෙඨනාලඞ්කාරරහිතත්තා වනෙ ඡඩ්ඩිතදාරුකං විය ජාතං. පාපියොති ලාමකතරො අම්හෙහි අඤ්ඤො කොචි අත්ථි. පිහයන්තීති ථෙරො ආරඤ්ඤිකො පංසුකූලිකො පිණ්ඩපාතිකො සපදානචාරිකො අප්පිච්ඡො සන්තුට්ඨොති බහූ තුය්හං පත්ථයන්තීති අත්ථො. සග්ගගාමිනන්ති සග්ගං ගච්ඡන්තානං ගතානම්පි.
නවමං.
10. සජ්ඣායසුත්තවණ්ණනා
දසමෙ යං සුදන්ති නිපාතමත්තං. සජ්ඣායබහුලොති නිස්සරණපරියත්තිවසෙන සජ්ඣායනතො බහුතරං කාලං සජ්ඣායන්තො. සො කිර ආචරියස්ස දිවාට්ඨානං සම්මජ්ජිත්වා ආචරියං උදික්ඛන්තො තිට්ඨති. අථ නං ආගච්ඡන්තං දිස්වාව පච්චුග්ගන්ත්වා පත්තචීවරං පටිග්ගහෙත්වා පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසින්නස්ස තාලවණ්ටවාතං දත්වා පානීයං ආපුච්ඡිත්වා පාදෙ ධොවිත්වා තෙලං මක්ඛෙත්වා වන්දිත්වා ඨිතො උද්දෙසං ගහෙත්වා යාව සූරියත්ථඞ්ගමා සජ්ඣායං කරොති. සො න්හානකොට්ඨකෙ උදකං උපට්ඨපෙත්වා අඞ්ගාරකපල්ලෙ අග්ගිං කරොති. ආචරියස්ස න්හත්වා ආගතස්ස පාදෙසු උදකං පුඤ්ඡිත්වා පිට්ඨිපරිකම්මං කත්වා වන්දිත්වා උද්දෙසං ගහෙත්වා පඨමයාමෙ සජ්ඣායං කත්වා මජ්ඣිමයාමෙ සරීරං සමස්සාසෙත්වා පච්ඡිමයාමෙ උද්දෙසං ගහෙත්වා යාව අරුණුග්ගමනා සජ්ඣායං කත්වා නිරුද්ධසද්දං ඛයතො සම්මසති. තතො සෙසං උපාදායරූපං භූතරූපං නාමරූපන්ති පඤ්චසු ඛන්ධෙසු විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා අරහත්තං පාපුණි. අප්පොස්සුක්කොති උද්දෙසග්ගහණෙ ච සජ්ඣායකරණීයෙ ච නිරුස්සුක්කො. සඞ්කසායතීති යස්ස දානි අත්ථාය අහං සජ්ඣායං කරෙය්යං, සො මෙ අත්ථො මත්ථකං පත්තො. කිං මෙ ඉදානි සජ්ඣායෙනාති ඵලසමාපත්තිසුඛෙන කාලං අතිවත්තෙති. අජ්ඣභාසීති, “කිං නු ඛො අස්ස ථෙරස්ස අඵාසුකං ජාතං, උදාහුස්ස ආචරියස්ස? කෙන නු ඛො කාරණෙන පුබ්බෙ විය මධුරස්සරෙන න සජ්ඣායතී”ති? ආගන්ත්වා සන්තිකෙ ඨිතා අභාසි.