9. වනසංයුත්තං
1. වනවග්ගො
1. විවෙකසුත්තවණ්ණනා
වනසංයුත්තස්ස පඨමෙ කොසලෙසු විහරතීති සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා තස්ස ජනපදස්ස සුලභභික්ඛතාය තත්ථ ගන්ත්වා විහරති. සංවෙජෙතුකාමාති විවෙකං පටිපජ්ජාපෙතුකාමා. විවෙකකාමොති තයො විවෙකෙ පත්ථයන්තො. නිච්ඡරතී බහිද්ධාති බාහිරෙසු පුථුත්තාරම්මණෙසු චරති. ජනො ජනස්මින්ති ත්වං ජනො අඤ්ඤස්මිං ජනෙ ඡන්දරාගං විනයස්සු. පජහාසීති පජහ. භවාසීති භව. සතං තං සාරයාමසෙති සතිමන්තං පණ්ඩිතං තං මයම්පි සාරයාම, සතං වා ධම්මං මයං තං සාරයාමාති අත්ථො. පාතාලරජොති අප්පතිට්ඨට්ඨෙන පාතාලසඞ්ඛාතො කිලෙසරජො. මා තං කාමරජොති අයං කාමරාගරජො තං මා අවහරි, අපායමෙව මා නෙතූති අත්ථො. පංසුකුන්ථිතොති පංසුමක්ඛිතො. විධුනන්ති විධුනන්තො. සිතං රජන්ති සරීරලග්ගං රජං. සංවෙගමාපාදීති දෙවතාපි නාම මං එවං සාරෙතීති විවෙකමාපන්නො, උත්තමවීරියං වා පග්ගය්හ පරමවිවෙකං මග්ගමෙව පටිපන්නොති.
පඨමං.
2. උපට්ඨානසුත්තවණ්ණනා
දුතියෙ සුපතීති අයං කිර ඛීණාසවො, සො දූරෙ භික්ඛාචාරගාමං ගන්ත්වා ආගතො පණ්ණසාලාය පත්තචීවරං පටිසාමෙත්වා අවිදූරෙ ජාතස්සරං ඔතරිත්වා ගත්තානි උතුං ගාහාපෙත්වා දිවාට්ඨානං සම්මජ්ජිත්වා තත්ථ නීචමඤ්චකං පඤ්ඤාපෙත්වා නිද්දං අනොක්කමන්තොව නිපන්නො. ඛීණාසවස්සාපි හි කායදරථො හොතියෙවාති තස්ස විනොදනත්ථං, තං සන්ධාය සුපතීති වුත්තං. අජ්ඣභාසීති “අයං භික්ඛු සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා දිවා සුපති, දිවාසොප්පඤ්ච නාමෙතං වඩ්ඪිතං දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකං අත්ථං නාසෙතී”ති මඤ්ඤමානා “චොදෙස්සාමි න”න්ති චින්තෙත්වා අභාසි.
ආතුරස්සාති ජරාතුරො රොගාතුරො කිලෙසාතුරොති තයො ආතුරා, තෙසු කිලෙසාතුරං සන්ධායෙවමාහ. සල්ලවිද්ධස්සාති සවිසෙන සත්තිසල්ලෙන විය අවිජ්ජාවිසවිට්ඨෙන තණ්හාසල්ලෙන හදයෙ විද්ධස්ස. රුප්පතොති ඝට්ටියමානස්ස.
ඉදානිස්ස කාමෙසු ආදීනවං කථයන්තී අනිච්චාතිආදිමාහ. තත්ථ අසිතන්ති තණ්හාදිට්ඨිනිස්සයෙන අනිස්සිතං. කස්මා පබ්බජිතං තපෙති එවරූපං ඛීණාසවං දිවාසොප්පං න තපති, තාදිසං පන කස්මා න තපෙස්සතීති? වදති. ථෙරස්සෙව වා එතං වචනං, තස්මා අයමෙත්ථ අත්ථො – බද්ධෙසු මුත්තං අසිතං මාදිසං ඛීණාසවපබ්බජිතං කස්මා දිවාසොප්පං තපෙ, න තපෙස්සතීති? සෙසගාථාසුපි එසෙව නයො. දෙවතාය හි වචනපක්ඛෙ – “එවරූපං ඛීණාසවපබ්බජිතං දිවාසොප්පං න තපති, තාදිසං පන කස්මා න තපෙස්සති? තපෙස්සතියෙවා”ති අත්ථො. ථෙරස්ස වචනපක්ඛෙ – “එවරූපං මාදිසං ඛීණාසවපබ්බජිතං කස්මා දිවාසොප්පං තපෙ? න තපතියෙවා”ති අත්ථො. අයං පනෙත්ථ අනුත්තානපදවණ්ණනා. විනයාති විනයෙන. සමතික්කමාති වට්ටමූලිකාය අවිජ්ජාය සමතික්කමෙන. තං ඤාණන්ති තං චතුසච්චඤාණං. පරමොදානන්ති පරමපරිසුද්ධං. පබ්බජිතන්ති එවරූපෙන ඤාණෙන සමන්නාගතං පබ්බජිතං. විජ්ජායාති චතුත්ථමග්ගවිජ්ජාය. ආරද්ධවීරියන්ති පග්ගහිතවීරියං පරිපුණ්ණවීරියං.
දුතියං.
3. කස්සපගොත්තසුත්තවණ්ණනා
තතියෙ ඡෙතන්ති එකං මිගලුද්දකං. ඔවදතීති සො කිර මිගලුද්දකො පාතොව භුඤ්ජිත්වා “මිගෙ වධිස්සාමී”ති අරඤ්ඤං පවිට්ඨො එකං රොහිතමිගං දිස්වා “සත්තියා නං පහරිස්සාමී”ති අනුබන්ධමානො ථෙරස්ස පඨමසුත්තෙ වුත්තනයෙනෙව දිවාවිහාරං නිසින්නස්ස අවිදූරෙන පක්කමති. අථ නං ථෙරො – “උපාසක, පාණාතිපාතො නාමෙස අපායසංවත්තනිකො අප්පායුකසංවත්තනිකො, සක්කා අඤ්ඤෙනපි කසිවණිජ්ජාදිකම්මෙන දාරභරණං කාතුං, මා එවරූපං කක්ඛළකම්මං කරොහී”ති ආහ. සොපි “මහාපංසුකූලිකත්ථෙරො කථෙතී”ති ගාරවෙන ඨත්වා සොතුං ආරද්ධො. අථස්ස සොතුකාමතං ජනෙස්සාමීති ථෙරො අඞ්ගුට්ඨකං ජාලාපෙසි. සො අක්ඛීහිපි පස්සති, කණ්ණෙහිපි සුණාති, චිත්තං පනස්ස “අසුකට්ඨානං මිගො ගතො භවිස්සති, අසුකතිත්ථං ඔතිණ්ණො, තත්ථ නං ගන්ත්වා ඝාතෙත්වා යාවදිච්ඡකං මංසං ඛාදිත්වා සෙසං කාජෙනාදාය ගන්ත්වා පුත්තකෙ තොසෙස්සාමී”ති එවං මිගස්සෙව අනුපදං ධාවති. එවං වික්ඛිත්තචිත්තස්ස ධම්මං දෙසෙන්තං ථෙරං සන්ධාය වුත්තං “ඔවදතී”ති. අජ්ඣභාසීති “අයං ථෙරො අදාරුං තච්ඡන්තො විය අඛෙත්තෙ වප්පන්තො විය අත්තනොපි කම්මං නාසෙති, එතස්සාපි චොදෙස්සාමි න”න්ති අභාසි.